Ο Ιανουάριος έχει κακό καιρό, χρέη από τις γιορτές και μια παράλογη απαίτηση να γίνεις καλύτερος άνθρωπος επειδή άλλαξε ένας αριθμός στο ημερολόγιο. Ο Σεπτέμβριος, αντίθετα, έρχεται μετά τις διακοπές και σε βρίσκει με γεμάτες μπαταρίες – θεωρητικά τουλάχιστον – και μια περίεργη διάθεση να βάλεις ξανά τη ζωή σου σε τάξη.
Υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων τον Σεπτέμβριο. Εκείνος που επιστρέφει από τις διακοπές και συνεχίζει κανονικά τη ζωή του και εκείνος που, περίπου στις 3 του μήνα, αποφασίζει ότι όλα πρέπει να αλλάξουν. Θα ξαναρχίσει γυμναστήριο. Θα χάσει πέντε κιλά. Θα κοιμάται οκτώ ώρες. Θα οργανώσει καλύτερα τα οικονομικά του. Θα σταματήσει να παραγγέλνει τέσσερις φορές την εβδομάδα. Θα ζητήσει επιτέλους εκείνη την αύξηση. Ίσως μάθει και ισπανικά.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η συγκεκριμένη διάθεση για restart δεν είναι εντελώς αυθαίρετη. Στην ψυχολογία υπάρχει το λεγόμενο fresh start effect: η τάση μας να αισθανόμαστε μεγαλύτερο κίνητρο για αλλαγή μετά από χρονικά ορόσημα που σηματοδοτούν μια νέα περίοδο. Έρευνα των Hengchen Dai, Katherine Milkman και Jason Riis έδειξε ότι συμπεριφορές που συνδέονται με νέους στόχους, από επισκέψεις στο γυμναστήριο μέχρι αναζητήσεις σχετικά με δίαιτα, αυξάνονται μετά από τέτοια σημεία, όπως η αρχή μιας εβδομάδας, ενός μήνα, ενός έτους ή ενός νέου ακαδημαϊκού κύκλου.
Ο εγκέφαλός σου πατάει reset
Από παιδιά έχουμε μάθει ότι ο πρώτος μήνας του φθινοπώρου σημαίνει καινούργια αρχή. Νέα σχολική χρονιά, καινούργια τετράδια, νέα προγράμματα, επιστροφή σε ωράρια και υποχρεώσεις. Μπορεί να έχουν περάσει είκοσι χρόνια από την τελευταία φορά που αγόρασες κασετίνα, αλλά η αίσθηση παραμένει. Τα χρονικά ορόσημα φαίνεται ότι μας βοηθούν να δημιουργούμε μια ψυχολογική απόσταση από τον προηγούμενο εαυτό μας. Τα πράγματα που δεν κάναμε, οι στόχοι που εγκαταλείψαμε και οι κακές συνήθειες μπορούν νοητικά να τοποθετηθούν στην «προηγούμενη περίοδο». Κάπως σαν να μεταφέρεις όλα τα άχρηστα αρχεία του desktop σε έναν φάκελο που ονομάζεις OLD και να θεωρείς ότι πλέον είσαι οργανωμένος. Ακούγεται χαζό, αλλά αυτή η μικρή αυταπάτη μπορεί πράγματι να βοηθήσει.
Το σώμα επιστρέφει στο πρόγραμμα
Πρώτο στη σειρά έρχεται το γυμναστήριο. Το καλοκαίρι είναι εξαιρετικό για πολλά πράγματα, όμως η συνέπεια συνήθως δεν βρίσκεται ανάμεσά τους. Προπονήσεις χάνονται, ωράρια διαλύονται και το «θα κάνω λίγο πιο προσεκτική διατροφή» μπορεί εύκολα να συνυπάρχει με δύο μπίρες, πιτόγυρα και τηγανιτές πατάτες στις 11 το βράδυ.
Το φθινόπωρο όμως προσφέρει κάτι πολύ λιγότερο συναρπαστικό αλλά πολύ πιο χρήσιμο: ρουτίνα. Κι εδώ βρίσκεται ίσως το μυστικό. Δεν χρειάζεται να επιστρέψεις τον Σεπτέμβριο αποφασισμένος να αποκτήσεις κοιλιακούς μέχρι τον Οκτώβριο. Πρέπει όμως να αποφασίσεις ποιες δύο ή τρεις συνήθειες μπορούν πραγματικά να χωρέσουν στην καθημερινότητά σου. Τρεις προπονήσεις την εβδομάδα που πραγματικά κάνεις είναι σαφώς χρησιμότερες από έξι που υπάρχουν μόνο στο καινούργιο fitness app που κατέβασες.
Και η δουλειά θέλει το δικό της restart
Ο Σεπτέμβριος είναι επίσης καλή στιγμή για έναν επαγγελματικό έλεγχο. Όχι απαραίτητα για να παραιτηθείς θεαματικά και να ανοίξεις beach bar, ειδικά τώρα που μόλις έκλεισαν τα beach bars, αλλά για να δεις πού βρίσκεσαι.
Είσαι ακόμη καλά στη δουλειά σου; Πληρώνεσαι όσο θεωρείς ότι αξίζεις; Έχεις μάθει κάτι καινούργιο τον τελευταίο χρόνο; Υπάρχει «επόμενο βήμα» ή απλώς περνούν οι Δευτέρες μέχρι να έρθει η Παρασκευή;
Η φθινοπωρινή επιστροφή στην κανονικότητα δημιουργεί μια φυσική ευκαιρία να κάνεις αυτό το audit χωρίς τις μεγαλόστομες αποφάσεις της Πρωτοχρονιάς. Το ίδιο ισχύει για τα χρήματα. Μετά το καλοκαίρι, όταν η έννοια «budget» αντιμετωπίζεται περίπου ως προσωπική προσβολή, είναι μια καλή στιγμή να δεις τι ξοδεύεις, τι αποταμιεύεις και πόσες συνδρομές πληρώνεις για υπηρεσίες που έχεις ξεχάσει ότι υπάρχουν.
Δεν χρειάζεται να γίνεις «νέος εσύ»
Εδώ βρίσκεται και η παγίδα του fresh start. Η αίσθηση της νέας αρχής μπορεί να σου δώσει την ώθηση να ξεκινήσεις, αλλά δεν κάνει τη δουλειά για σένα. Η έρευνα δείχνει ότι τα χρονικά ορόσημα μπορούν να ενισχύσουν το κίνητρο, όχι ότι μεταμορφώνουν μαγικά τις προθέσεις σε μόνιμες συνήθειες. Οπότε όχι, δεν χρειάζεται την 1η Σεπτεμβρίου να αγοράσεις smartwatch, whey protein, τρία βιβλία well being και ένα ημερολόγιο με δερμάτινο εξώφυλλο.
Διάλεξε τι πραγματικά θέλεις να αλλάξεις και ξεκίνα από εκεί. Γιατί ίσως αυτή να είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον Σεπτέμβριο και την Πρωτοχρονιά. Τον Ιανουάριο υπόσχεσαι ότι φέτος θα αλλάξεις ζωή. Το φθινόπωρο επιστρέφεις στη ζωή που ήδη έχεις και βλέπεις τι χρειάζεται διόρθωση. Και, μεταξύ μας, αυτό είναι ένα σενάριο με πολύ περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσει μέχρι τα Χριστούγεννα.
