Ημέρα της Ευρώπης: Τα μηνύματα της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας

Με την ευκαιρία της επετείου της διακήρυξης της 9ης Μαΐου 1950, από τον Ρομπέρ Σουμάν, για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας εξέδωσε το ακόλουθο μήνυμα:

«Σήμερα τιμάμε την Ημέρα της Ευρώπης ως ένα όραμα που έγινε θεσμική πραγματικότητα. Τιμάμε τη διακήρυξη της 9ης Μαΐου 1950, από τον Ρομπέρ Σουμάν, για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα. Και κυρίως τιμάμε τον ουσιαστικό στόχο αυτής της ιστορικής διακήρυξης: να καταστήσει τον πόλεμο «όχι μόνον αδιανόητο αλλά και υλικά αδύνατο».

Η σημερινή Ευρώπη γεννήθηκε από τα ερείπια δύο παγκόσμιων πολέμων και από την ανάγκη να μη ζήσει ξανά η ήπειρος τη βία, τον διχασμό και την καταστροφή. Μέσα από τη δημιουργία μιας σειράς υπερεθνικών ευρωπαϊκών θεσμών, η καχυποψία μετατράπηκε σταδιακά σε συνεργασία, ο ανταγωνισμός σε κοινή προοπτική και η ιστορική μνήμη σε ακρογωνιαίο λίθο της ειρήνης.

Η ευρωπαϊκή ιδέα, όμως, δεν είναι μόνο προϊόν της μεταπολεμικής ανάγκης. Ριζώνει βαθιά στην ιστορία και στον πολιτισμό της ηπείρου μας. Στην αρχαία ελληνική σκέψη, που ανέδειξε την αξία του λόγου, της δημοκρατίας, της πόλης, του διαλόγου και του μέτρου. Στα ιδεώδη του Διαφωτισμού, που θεμελίωσαν τη νεότερη αντίληψη για την ελευθερία, τα δικαιώματα, τη δικαιοσύνη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Και στην πνευματική και ηθική παρακαταθήκη της χριστιανικής πίστης και παράδοσης, που σφράγισε καθοριστικά την ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Η Ελλάδα βρέθηκε από νωρίς στον δρόμο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ήδη από το 1959 υπέβαλε αίτηση σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Με πρωταγωνιστή τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, η μεταπολιτευτική Ελλάδα συνέδεσε τη διεθνή της θέση, την πολιτική της σταθερότητα και την αναπτυξιακή της προοπτική με την Ευρώπη. Από την πλήρη ένταξη το 1981 έως τη συμμετοχή στην Ευρωζώνη, η Ελλάδα διένυσε έναν μακρύ και απαιτητικό δρόμο μέσα στον πυρήνα της ένωσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει κορυφαίο εγχείρημα ειρηνικής συνεργασίας και προόδου των λαών στη σύγχρονη ιστορία. Σήμερα, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η ενεργειακή ασφάλεια, η κλιματική κρίση, η ψηφιακή μετάβαση, οι ανισότητες, το δημογραφικό και το μεταναστευτικό προβάλλουν ως νέες προκλήσεις. Ας εργαστούμε, λοιπόν, για μια Ευρώπη πιο ισχυρή, πιο δίκαιη, πιο συνεκτική. Μια Ευρώπη του μέλλοντος, αντάξια των αξιών που τη θεμελίωσαν».

Το ΥΠΕΞ

Σχετική ανακοίνωση εξέδωσε και το υπουργείο Εξωτερικών, με τον επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας Γιώργο Γεραπετρίτη να αναφέρει:

 «Πέντε μόλις χρόνια μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1950, ο Ρόμπερτ Σούμαν στην ιστορική ομιλία του της 9ης Μαΐου, έθεσε τα θεμέλια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Σήμερα, 76 χρόνια μετά τη Διακήρυξη Σούμαν, τα βασικά της διδάγματα για συνεργασία, ειρήνη και αλληλεγγύη παραμένουν περισσότερο επίκαιρα από ποτέ.

Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και αστάθειας, και με τον πόλεμο να επιστρέφει στην ευρωπαϊκή ήπειρο, τα 27 κράτη μέλη της Ένωσης οφείλουμε να αποδείξουμε εκ νέου ότι η συνεργασία των εθνών μπορεί να υπερισχύσει των συγκρούσεων και διχασμών και να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για την προάσπιση των αξιών της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Η Ελλάδα, ως ένα από τα αρχαιότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στηρίζει ενεργά τις προσπάθειες για τη μετεξέλιξη, διεύρυνση, στρατηγική αυτονομία και ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παραμένει σταθερά προσηλωμένη, ώστε η αυτή η τομή στην παγκόσμια ιστορία να είναι πάντοτε σύμβολο ειρήνης, αλληλεγγύης και ενότητας».

Το ΚΚΕ

Από την πλευρά του, το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ αναφέρει για τη συμπλήρωση 81 χρόνων από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την αντιφασιστική νίκη των λαών:

«Την Πρωτομαγιά του 1945 η Κόκκινη Σημαία με το σφυροδρέπανο υψώθηκε θριαμβευτικά στο Ράιχσταγκ από τον Κόκκινο Στρατό, που είχε συντρίψει τον κύριο όγκο των ναζιστικών στρατευμάτων. Ξημερώνοντας η 9η Μάη του 1945, η Γερμανία παραδόθηκε άνευ όρων. Αυτή η μέρα θα είναι για πάντα χαραγμένη στη μνήμη των λαών ως η μέρα της μεγάλης Αντιφασιστικής τους Νίκης.

Το ΚΚΕ, κόντρα στο ρεύμα της διαστρέβλωσης και της παραχάραξης της ιστορίας, τιμά και υπερασπίζεται την τεράστια προσφορά της Σοβιετικής Ένωσης στον αγώνα για τη συντριβή του φασισμού – ναζισμού. Όσα εκατομμύρια και να διαθέσουν τα επιτελεία του συστήματος για να τη διαγράψουν από τη συνείδηση των λαών, η μνήμη παραμένει: Η Σοβιετική Ένωση σήκωσε το κύριο βάρος της πάλης κατά του φασισμού – ναζισμού, πληρώνοντας βαρύτατο φόρο αίματος, με πάνω από 25 εκατομμύρια νεκρούς και πάνω από 10 εκατομμύρια ανάπηρους και τραυματίες. Όλοι αυτοί και πολλοί ακόμα πολεμούσαν για τη σοσιαλιστική πατρίδα, υπερασπίζονταν το πρώτο εργατικό κράτος στον κόσμο και τις πρωτόγνωρες κατακτήσεις του σοβιετικού λαού.

Στην ήττα του φασισμού – ναζισμού καθοριστική ήταν η συμβολή και των λαϊκών εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων. Από την πρώτη στιγμή και με μεγάλο κόστος, με την καθοδήγηση των κομμουνιστών, έκαναν πράξη αυτό που επί τρία χρόνια αρνούνταν να κάνουν οι “δημοκρατικές” καπιταλιστικές κυβερνήσεις: άνοιξαν το δεύτερο μέτωπο στη ναζιστική Γερμανία και τους συμμάχους της στην καρδιά της κατεχόμενης Ευρώπης. Τιμούμε ευλαβικά όσες και όσους έδωσαν τη ζωή τους ή έμειναν ανάπηροι στα πεδία των μαχών και στην παρανομία, στις χώρες που κατέκτησε ο φασιστικός Άξονας. Όλους εκείνους που πάλεψαν με το όπλο ή με την προκήρυξη στο χέρι, οργάνωσαν τον εργατικό – λαϊκό αγώνα, κράτησαν ηρωική στάση στα κρατητήρια, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Το μεγαλείο και ο ηρωισμός όλων των παραπάνω αποτυπώνονται στα συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα που φέτος “ήρθαν στο φως”, προκαλώντας δέος και συγκίνηση στη νεολαία και σε ολόκληρο τον λαό, αντανακλώνται στα βλέμματα και τις υψωμένες γροθιές των 200 κομμουνιστών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς κατακτητές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944. Εκεί αποτυπώνεται και το σύνορο των δυο κόσμων που συγκρούονταν και τότε. Από τη μια ο σάπιος κόσμος των ναζί εγκληματιών και των ντόπιων συνεργατών τους, του ελληνικού αστικού κράτους που φυλάκισε και εξόρισε τους 200, τους αρνήθηκε να μεταφερθούν στο μέτωπο για να πολεμήσουν και τελικά τους παρέδωσε στον κατακτητή. Κι από την άλλη ο κόσμος της περηφάνιας, της εντιμότητας και της υπέρτατης ανιδιοτέλειας στον αγώνα για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες για τον λαό, χωρίς κατακτητές, εκμεταλλευτές και δυνάστες.

Το ΚΚΕ είναι περήφανο που αποτέλεσε τον εμπνευστή, οργανωτή και κύριο αιμοδότη της μεγάλης ΕΑΜικής Αντίστασης, ενός από τα μεγαλύτερα αντιστασιακά κινήματα της κατεχόμενης Ευρώπης. Οι ΕΑΜικές οργανώσεις αγκάλιασαν με τη δράση τους τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, έδωσαν φωνή στις ανάγκες και τα όνειρά του, οργάνωσαν την πάλη του, με την οποία μπόρεσε να βγει στο προσκήνιο της Ιστορίας, να γίνει πρωταγωνιστής των εξελίξεων. Παρά το γεγονός ότι οι αδυναμίες στην τότε στρατηγική του ΚΚΕ και συνολικά του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος δεν επέτρεψαν αυτός ο αγώνας να φτάσει μέχρι το τέλος, με την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, η Αντιφασιστική Νίκη των Λαών απέδειξε ότι καμιά εξουσία δεν είναι άτρωτη απέναντι στις μαζικά οργανωμένες και εξοπλισμένες εργατικές-λαϊκές δυνάμεις. Αυτό είναι το πιο πολύτιμο και διαχρονικό συμπέρασμα.

Αυτό είναι που φοβάται και σήμερα η τάξη των καπιταλιστών σε κάθε χώρα, οι κυβερνήσεις και τα κόμματά τους, οι διεθνείς συμμαχίες τους. Γι’ αυτό εξαπολύουν μια βρώμικη εκστρατεία διαστρέβλωσης και αντικομμουνισμού, ταύτισης του φασισμού με τον κομμουνισμό, δηλαδή του θύτη με το θύμα. Στην πρωτοπορία αυτής της εκστρατείας βρίσκεται η σάπια ΕΕ των λόμπι και των πολέμων, που έχει ορίσει την 9η Μάη ως “ημέρα της Ευρώπης” για να “θάψει” το πραγματικό της περιεχόμενο. Χωρίς ίχνος ντροπής επιχειρούν να δικαιώσουν τους φασίστες που συντάχθηκαν με τους ναζί στις χώρες της Βαλτικής και την Ουκρανία, τους βαφτίζουν “πατριώτες” και “αγωνιστές της δημοκρατίας”, επειδή πολέμησαν τον Κόκκινο Στρατό και τη σοβιετική εξουσία, τους αξιοποιούν στη σημερινή τους αντιπαράθεση με την καπιταλιστική Ρωσία. Στη “δημοκρατική” Γερμανία, για μια ακόμη χρονιά, απαγορεύουν τη χρήση των κομμουνιστικών και σοβιετικών συμβόλων στην επέτειο της μέρας που αυτά καρφώθηκαν στην καρδιά του ναζιστικού τέρατος στο Βερολίνο, απελευθερώνοντας και τον ίδιο τον γερμανικό λαό.

Η ΕΕ, που πρόσφατα απάντησε σε ερώτηση της Ευρωκοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ, ότι “δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της” οι πολεμικές αποζημιώσεις που οφείλει και αρνείται να καταβάλει η Γερμανία για τα εγκλήματα των ναζί στην Ελλάδα, την ίδια ώρα ιδρύει μηχανισμό απόδοσης πολεμικών αποζημιώσεων στην Ουκρανία, στον οποίο μάλιστα θα συμμετέχει και η Γερμανία!

Οι αιτίες που οδήγησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρίσκονται στους ανταγωνισμούς των καπιταλιστικών κρατών για το μοίρασμα των αγορών και των σφαιρών επιρροής, των δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων και Ενέργειας. Στον βωμό των ίδιων συμφερόντων θυσιάζονται και σήμερα χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, ισοπεδώνονται πόλεις και υποδομές στα πολεμικά μέτωπα στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και αλλού. Σήμερα φαντάζει πιο πιθανό από ποτέ το ενδεχόμενο οι ανταγωνισμοί των ιμπεριαλιστών να οδηγήσουν σε έναν Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τους λαούς. Αναλαμβάνει ιστορικές ευθύνες η κυβέρνηση της ΝΔ που, για τα συμφέροντα της ελληνικής άρχουσας τάξης, εμπλέκει τη χώρα όλο και πιο βαθιά στους πολέμους, παραχωρώντας βάσεις-ορμητήρια, παίζοντας ρόλο σημαιοφόρου στους ενεργειακούς πολέμους, στέλνοντας στρατεύματα εκτός συνόρων, πρωτοστατώντας σήμερα για την αποστολή ναυτικών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο. Στα παραπάνω έχει την ουσιαστική συναίνεση όλων των κομμάτων του συστήματος, κόντρα στη θέληση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού που επωμίζεται τις συνέπειες.

Διαχρονικό στοιχείο της πολεμικής προετοιμασίας των καπιταλιστικών κρατών είναι, εκτός από την ενσωμάτωση, και η καταστολή του “εσωτερικού ταξικού εχθρού”, που σημαίνει ότι θα γίνονται όλο και περισσότερο χρήσιμες για το σύστημα ακροδεξιές ή φασιστικές δυνάμεις. Τέτοιες κινήσεις παρατηρούνται και στη χώρα μας, παρά τις υποκριτικές και αντιδραστικές νομοθετικές ρυθμίσεις που δήθεν θα τους “έφραζαν τον δρόμο”. Όπως και τότε, έτσι και τώρα, θα τους “τσακίσει” ο ίδιος ο οργανωμένος λαός, με τους κομμουνιστές στην πρώτη γραμμή και όχι το αστικό κράτος που διαχρονικά τους εκτρέφει και τους αξιοποιεί ποικιλοτρόπως.

Ταυτόχρονα είναι συχνή η γενικόλογη επίκληση από όλα τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα, ενός ψευδεπίγραφου “αντιφασισμού”, για να δικαιολογηθούν πόλεμοι και επεμβάσεις, αλλά και η κούρσα των εξοπλισμών της ΕΕ, στο όνομα της “στρατηγικής της αυτονομίας” και σε συνθήκες που βαθαίνει το ρήγμα στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού στρατοπέδου. Αποδεικνύεται πως όταν ο αντιφασισμός δε συνδέεται με τον αγώνα για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, μπορεί να μετατραπεί σε “σημαία ευκαιρίας” που υψώνεται με ευκολία από καπιταλιστικά κράτη και ιμπεριαλιστικά κέντρα, αποσκοπώντας στην αποδοχή από τους λαούς της συμμετοχής στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο.

Το ΚΚΕ βαδίζει στις αναμετρήσεις του αύριο πιο έμπειρο, έχοντας στη φαρέτρα του τα πολύτιμα διδάγματα της ιστορίας. Ο αρνητικός συσχετισμός δυνάμεων δεν μας αποθαρρύνει, γιατί γνωρίζουμε ότι θα ανατραπεί. Ο μύθος της “παντοδυναμίας” των ιμπεριαλιστών, της “αιωνιότητας” των συμμαχιών τους καταρρέει καθημερινά μπροστά στα μάτια των λαών. Τα αξεπέραστα αδιέξοδα του συστήματος γεννούν και τις δυνατότητες για να βγουν και πάλι αυτοί ορμητικά στο προσκήνιο της Ιστορίας, όπως έγινε την ηρωική δεκαετία του ‘40.

Με το αίμα των καλύτερων παιδιών του έχει αποδείξει την αφοσίωσή του στο δίκιο του λαού και σήμερα πορεύεται με έναν και μόνο σκοπό: Να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών, να οικοδομηθεί η μεγάλη αντικαπιταλιστική συμμαχία που θα αντιπαλέψει την αντεργατική – αντιλαϊκή πολιτική και θα βάλει τέλος στη βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Για να δικαιωθούν οι θυσίες των παλιότερων γενιών, για να εκπληρωθούν τα όνειρα και οι σύγχρονες ανάγκες του λαού και των νέων, με την εργατική – λαϊκή νίκη, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό!»

Νέα Αριστερά

Η βουλευτής της Νέας Αριστεράς Μερόπη Τζούφη προχώρησε στην εξής ανακοίνωση:  

«Η 9η Μαΐου, Ημέρα της Νίκης κατά του ναζισμού και του φασισμού το 1945, είναι ημέρα ιστορικής μνήμης, τιμής και δημοκρατικής εγρήγορσης. 81 χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τιμούμε τους λαούς που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για τη συντριβή της ναζιστικής βαρβαρότητας. Τιμούμε τα εκατομμύρια των νεκρών, την Αντίσταση, τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες που στάθηκαν απέναντι στην κατοχή, στον ρατσισμό, στον αντισημιτισμό, στον ολοκληρωτισμό και στον πόλεμο.

Τιμούμε τη μεγάλη συμβολή του ελληνικού λαού, του ΕΑΜικού κινήματος, της ΕΠΟΝ, του ΕΛΑΣ, των ανταρτών, των εκτελεσμένων και των φυλακισμένων, όλων όσοι κράτησαν ζωντανή την αξιοπρέπεια και την ελευθερία μέσα στα πιο σκοτεινά χρόνια της ιστορίας.

Η Αντιφασιστική Νίκη των Λαών δεν είναι μόνο μια επέτειος του παρελθόντος. Είναι υπενθύμιση ότι η δημοκρατία, η ειρήνη, η κοινωνική δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι δεδομένα. Κατακτήθηκαν με αγώνες και οφείλουν να υπερασπίζονται καθημερινά. Σήμερα, σε έναν κόσμο που σημαδεύεται ξανά από πολέμους, γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς, εξοπλισμούς και λογικές στρατιωτικοποίησης, το μήνυμα της 9ης Μαΐου αποκτά ξεχωριστή σημασία.

Μπροστά στη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού, στην καταστροφή που εξαπλώνεται στη Μέση Ανατολή, στους ανοιχτούς πολέμους και στην εκρηκτική αύξηση των πολεμικών δαπανών, η ανάγκη για ειρήνη, κατάπαυση του πυρός και υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου είναι ξανά επιτακτική.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να επικαλείται τη μνήμη της αντιφασιστικής νίκης και την ίδια στιγμή να διολισθαίνει στην πολεμική κλιμάκωση, στην ανοχή απέναντι στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στην υποβάθμιση της ειρήνης ως θεμελιακής αξίας. Απέναντι στην άνοδο της ακροδεξιάς, στον εθνικισμό, στον ρατσισμό, στον ιστορικό αναθεωρητισμό και στη χρηματοδότηση της «πολεμικής μηχανής», η απάντηση είναι δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, ειρήνη, απεμπλοκή της χώρας μας από πολεμικές επιχειρήσεις και αποφασιστική υπεράσπιση των δικαιωμάτων.

Η μνήμη της Αντιφασιστικής Νίκης είναι υπόσχεση αγώνα για μια Ευρώπη των λαών, της ειρήνης, της δημοκρατίας και της κοινωνικής ισότητας. Ο φασισμός νικήθηκε από τους λαούς. Και από τους λαούς θα νικιέται κάθε φορά που επιχειρεί να επιστρέψει».