Χατζηδάκης: Μια υπεύθυνη δήλωση του πολίτη θα αρκεί πλέον αντί για πλήθος δικαιολογητικών στο Δημόσιο

Στην απλοποίηση της καθημερινότητας των πολιτών εστιάζει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, σε ανάρτησή του.

Με δύο νέες εγκυκλίους, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρεί στην εφαρμογή δυο βασικών διατάξεων του ν. 5293/2026 για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, το οποίο ψηφίστηκε από τη Βουλή με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη. Στόχος του νέου νόμου είναι η μείωση της γραφειοκρατίας και η επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών.

Εισάγεται η δυνατότητα αντικατάστασης δικαιολογητικών με υπεύθυνες δηλώσεις σε περιπτώσεις όπου τα απαιτούμενα στοιχεία τηρούνται ήδη σε δημόσιες υπηρεσίες, αλλά δεν είναι ακόμη εφικτή η αυτόματη άντλησή τους μέσω διαλειτουργικών συστημάτων. Παράλληλα, καθορίζονται σαφείς διαδικασίες ελέγχου και αυστηρές κυρώσεις για την αποτροπή καταχρηστικών πρακτικών, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία του νέου πλαισίου.
Ταυτόχρονα, θεσπίζονται υποχρεώσεις για τη διαφανή και ψηφιακή ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τη λειτουργία των δημόσιων φορέων, ιδίως ως προς τα ωράρια εξυπηρέτησης και τις ημέρες λειτουργίας. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει την προσβασιμότητα των υπηρεσιών και συμβάλλει στη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.

Η ανάρτηση του Κ. Χατζηδάκη:

«Έγινε πράξη! Από εδώ και πέρα, θα αρκεί μια υπεύθυνη δήλωση κάθε πολίτη για τα δικαιολογητικά που ήδη κατέχει το Δημόσιο και τα ζητούσε ξανά ξανά! Για παράδειγμα, δεν θα χρειαστεί ξανά να προσκομίσουν ληξιαρχική πράξη γάμου, αντίγραφο Πτυχίου, απολυτήριο Στρατού, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, διάφορα κτηματολογικά πιστοποιητικά κλπ».

Όπως εξηγεί, «πρόκειται για μια ρύθμιση κοινής λογικής που περιλαμβάνεται στον νόμο για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, ο οποίος με πρωτοβουλία μου ψηφίστηκε από τη Βουλή στις αρχές Απριλίου. Εκδόθηκε τώρα και η Εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών που παρέχει συγκεκριμένες οδηγίες προς τις δημόσιες υπηρεσίες για την εφαρμογή του νέου συστήματος».

Είναι ρυθμίσεις που, «με διαφορετικούς τρόπους, ισχύουν και σε χώρες όπως η Ισπανία και η Γαλλία, για να διευκολύνονται οι πολίτες, στην περίπτωση που δεν υπάρχει η αναγκαία διαλειτουργικότητα, μεταξύ υπηρεσιών. Το επισήμανα, άλλωστε, και στη Βουλή, καθώς τα κόμματα της αντιπολίτευσης καταψήφισαν τη συγκεκριμένη ρύθμιση, θεωρώντας ότι έχει κινδύνους για τον πολίτη. Υπογράμμισα ότι, πρώτον, ο πολίτης δεν υποχρεούται να υποβάλει υπεύθυνη δήλωση, είναι στη διακριτική του ευχέρεια. Και δεύτερον, ότι υπάρχουν όλες οι εγγυήσεις για να λειτουργήσει το σύστημα με αποτελεσματικότητα».

Ενώ «στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει οικονομική επιβάρυνση για το Δημόσιο, η διοικητική πράξη θα εκδίδεται αμέσως και ο έλεγχος θα ακολουθεί. Όταν υπάρχει οικονομική επιβάρυνση, το Δημόσιο υποχρεούται να απαντά και να κλείνει το θέμα το αργότερο μέσα σε τρεις μήνες. Μπορεί να σκεφτείτε τώρα ότι αυτή τη νέα δυνατότητα θα την αξιοποιήσουν διάφοροι ”πονηρούληδες”. Γι’ αυτό προβλέπεται ρητά ότι όποιος επιχειρήσει να εξαπατήσει το κράτος με ψευδή δήλωση, θα βρεθεί αντιμέτωπος με πρόστιμα που φτάνουν έως και τις 50.000 ευρώ, αλλά και με τις ποινικές συνέπειες που προβλέπει ο νόμος».

Στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας, υπενθυμίζει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, «εκδόθηκε και μια άλλη Εγκύκλιος για την εφαρμογή του ίδιου νόμου. Αφορά στην υποχρεωτική ανάρτηση του ωραρίου των υπηρεσιών, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν επιτέλους πότε θα τους εξυπηρετεί μια δημόσια υπηρεσία. Μέχρι τις 7 Ιουλίου, όλα τα Υπουργεία, οι Δήμοι, οι δημόσιοι οργανισμοί υποχρεούνται να έχουν αναρτήσει στις ιστοσελίδες τους τα ωράρια λειτουργίας και εξυπηρέτησης κοινού, μαζί με όλα τα στοιχεία επικοινωνίας τους. Μάλιστα η μη συμμόρφωση συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα για τους αρμόδιους υπαλλήλους και τους προϊσταμένους τους.

Είχα δεσμευτεί ότι ο νόμος θα είναι άμεσης εφαρμογής. Η πρώτη ρύθμιση έγινε ήδη πραγματικότητα: Στο τέλος Απριλίου υπογράφηκε πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου, με την οποία το Δημόσιο δεν ασκεί ένδικα μέσα στην υπόθεση της τραγωδίας των Τεμπών. Τώρα προχωρούμε με τη ρύθμιση για τις υπεύθυνες δηλώσεις που αντικαθιστούν δικαιολογητικά και με την ενημέρωση για το ωράριο των υπηρεσιών. Και θα συνεχίσουμε με την εφαρμογή και των υπόλοιπων ρυθμίσεων του ίδιου νόμου», καταλήγει ο Κ. Χατζηδάκης.

Δύο νέες εγκύκλιοι για την εφαρμογή του νόμου για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη

Με δύο νέες εγκυκλίους, ειδικότερα, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρεί στην εφαρμογή δυο βασικών διατάξεων του ν. 5293/2026 για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, το οποίο ψηφίστηκε από τη Βουλή με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη. Στόχος του νέου νόμου είναι η μείωση της γραφειοκρατίας και η επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών.

Βασικές προβλέψεις της εγκυκλίου για την αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση

• Οι πολίτες μπορούν πλέον να αντικαθιστούν με υπεύθυνη δήλωση δικαιολογητικά, πιστοποιητικά και βεβαιώσεις που ήδη τηρούνται σε αρχεία του Δημοσίου, όταν αυτά δεν μπορούν ακόμη να αντληθούν αυτόματα μέσω διαλειτουργικότητας.
• Η ρύθμιση αφορά έγγραφα ή στοιχεία που τηρούνται σε υπηρεσίες του Δημοσίου, ΟΤΑ και ΝΠΔΔ.
• Όταν από την έκδοση της διοικητικής πράξης δεν προκαλείται δημοσιονομική επιβάρυνση, η υπηρεσία εκδίδει άμεσα την πράξη και στη συνέχεια αναζητά και ελέγχει τα δικαιολογητικά εντός τριών μηνών.
• Όταν από την έκδοση της διοικητικής πράξης προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Δημοσίου (μπορεί να διευκρινιστεί με την προσθήκη: «ΟΤΑ ή ΝΠΔΔ»), η υπηρεσία αναζητά πρώτα τα σχετικά δικαιολογητικά και εκδίδει τη διοικητική πράξη εντός τριών μηνών από την αίτηση. Αν τα δικαιολογητικά δεν αποσταλούν εντός του τριμήνου, η πράξη εκδίδεται κανονικά και ο έλεγχος της υπεύθυνης δήλωσης ολοκληρώνεται εντός ενός μήνα από την έκδοση της πράξης.
• Σε περίπτωση υποβολής ψευδούς δήλωσης:
• ανακαλείται η διοικητική πράξη,
• επιβάλλονται πρόστιμα από 2.000 έως 50.000 ευρώ,
• καταλογίζονται αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά,
• και ενημερώνεται η αρμόδια Εισαγγελία.
• Δημιουργείται επίσης κεντρικό μητρώο ανακληθεισών διοικητικών πράξεων στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων, με σκοπό όποιος έχει υποβάλει στο παρελθόν ψευδή υπεύθυνη δήλωση να εντοπίζεται αυτόματα από τη Διοίκηση και να αποκλείεται από μελλοντική χρήση της διάταξης
• Η μη τήρηση της διάταξης από τους αρμόδιους υπαλλήλους συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα. Βασικές προβλέψεις της εγκυκλίου για την ψηφιακή ενημέρωση των πολιτών για τα ωράρια λειτουργίας των Δημόσιων Φορέων
• Όλοι οι δημόσιοι φορείς υποχρεούνται να αναρτούν στις ιστοσελίδες τους:
• ημέρες λειτουργίας,
• ωράρια εξυπηρέτησης κοινού,
• ειδικά ωράρια για δικηγόρους ή άλλες κατηγορίες πολιτών,
• αργίες και ημέρες μη λειτουργίας.
• Η υποχρέωση αφορά το Δημόσιο, ΟΤΑ, ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ που ανήκουν στο Κράτος.
• Οι φορείς πρέπει να συμμορφωθούν έως τις 7 Ιουλίου 2026.
• Η μη ανάρτηση των σχετικών στοιχείων συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα για τους αρμόδιους υπαλλήλους και προϊσταμένους.
• Η εγκύκλιος για την αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνες δηλώσεις, είναι στον σύνδεσμο https://www.ypes.gr/wp-content/uploads/2026/05/eggr8084-20260515.pdf
• Η εγκύκλιος για την ψηφιακή ενημέρωση των πολιτών για το ωράριο των υπηρεσιών βρίσκεται στον σύνδεσμο https://www.ypes.gr/wp-content/uploads/2026/05/eggr8587-20260522.pdf