Χάλασαν τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ. Η λεγόμενη «Επιχείρηση Ελευθερία», που θα σηματοδοτούσε μια δυναμική αμερικανική παρέμβαση σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του πλανήτη, φαίνεται πως… έμεινε στα χαρτιά – και ο λόγος είναι η οργή της Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με παρασκηνιακές πληροφορίες, η Σαουδική Αραβία – ο στενότερος σύμμαχος των ΗΠΑ στον Κόλπο – έβαλε φρένο στα σχέδια της Ουάσιγκτον, «τραβώντας το αυτί» του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και στέλνοντας σαφές μήνυμα: η κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο δεν είναι αποδεκτή.
Η επιχείρηση που έμεινε στο… Truth Social
Η Σαουδική Αραβία ακύρωσε την Επιχείρηση Ελευθερία στα Στενά του Ορμούζ, εξοργισμένη από τον αιφνιδιασμό του Τραμπ μέσω social media, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται το NBC. Έτσι απαγόρευσε τη χρήση των βάσεων και του εναέριου χώρου της.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Ριάντ ενοχλήθηκε έντονα καθώς δεν είχε ενημερωθεί εγκαίρως για την επιχείρηση. Έτσι ενημέρωσε την Ουάσινγκτον ότι δεν θα επιτρέψει την απογείωση αμερικανικών αεροσκαφών από τη βάση «Prince Sultan» ούτε τη χρήση του σαουδαραβικού εναέριου χώρου για την υποστήριξη της αποστολής.
Καθοριστικό ήταν και το τηλεφώνημα ανάμεσα στον Τραμπ και τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, το οποίο – σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους – δεν οδήγησε σε συμφωνία. Έτσι, ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε να αναστείλει προσωρινά την «Επιχείρηση Ελευθερίας», επιχειρώντας παράλληλα να αποκαταστήσει τη συνεργασία με τους βασικούς συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι και άλλες χώρες της περιοχής, όπως το Κατάρ και το Ομάν, αιφνιδιάστηκαν από την ανακοίνωση της επιχείρησης, με διπλωματικές πηγές να υποστηρίζουν ότι ο συντονισμός με ορισμένους συμμάχους έγινε αφού είχε ήδη ανακοινωθεί δημόσια το σχέδιο.
Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι χωρίς τη συνεργασία χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, το Κουβέιτ και το Ομάν, η επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ δεν μπορεί να υποστηριχθεί αποτελεσματικά.
Η αμερικανική βάση Prince Sultan αποτελεί κρίσιμο επιχειρησιακό κόμβο για μαχητικά αεροσκάφη, ιπτάμενα τάνκερ ανεφοδιασμού και συστήματα αεράμυνας.
Πώς ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποιεί τις χώρες του Κόλπου
Παρά την προσωρινή αναστολή της επιχείρησης, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στον Περσικό Κόλπο, με δύο ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων, μαχητικά αεροσκάφη και πρόσθετες δυνάμεις υποστήριξης στην περιοχή.
«Λόγω γεωγραφίας, χρειάζεται συνεργασία από τους περιφερειακούς εταίρους για να αξιοποιηθεί ο εναέριος χώρος τους κατά μήκος των συνόρων τους», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπάρχει άλλος τρόπος, εξήγησε ο αξιωματούχος. Τα στρατιωτικά αεροσκάφη ήταν κρίσιμα για την προστασία των πλοίων κατά τη διάρκεια του Σχεδίου Ελευθερία, παρέχοντας ουσιαστικά μια αμυντική ομπρέλα.
Ο αμερικανικός στρατός αναφέρεται στην άδεια χρήσης εδάφους άλλης χώρας ως ABO, που σημαίνει πρόσβαση, βάση και υπερπτήση. Τα μαχητικά αεροσκάφη, τα ανεφοδιαστικά δεξαμενόπλοια και τα αεροσκάφη υποστήριξης χρειάζονται άδεια για να πετάξουν από βασικούς περιφερειακούς συμμάχους.
Η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία είναι κρίσιμες για να επιτρέψουν σε αεροσκάφη να έχουν εκεί βάση, το Κουβέιτ είναι κρίσιμο για την υπερπτήση και το Ομάν τόσο για την υπερπτήση όσο και για το ναυτικό εφοδιασμό.
Γιατί η Σαουδική Αραβία είπε «όχι»
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό πέρασμα. Είναι ο βασικός ενεργειακός διάδρομος του πλανήτη, από τον οποίο περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου – γεγονός που τα καθιστά κρίσιμα όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Η «Επιχείρηση Ελευθερία» του Τραμπ φέρεται να σχεδιάστηκε ως απάντηση στον πόλεμο με το Ιράν, με στόχο:
την προστασία της ναυσιπλοΐας και των δεξαμενόπλοιων και την επίδειξη ισχύος απέναντι στην Τεχεράνη.
Όμως, ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε εύκολα να μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη στρατιωτική σύγκρουση – ένα ρίσκο που δεν ήθελε να πάρει το Ριάντ.
Μια στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει: επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές, ακόμη και άμεσες απειλές για την ασφάλεια της χώρας. Πέρα από την ασφάλεια, το διακύβευμα ήταν και οικονομικό.
Η σαουδαραβική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα της αγοράς πετρελαίου. Μια κρίση στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει: απότομες αυξήσεις τιμών, αβεβαιότητα στις αγορές και σοβαρές διαταραχές στις εξαγωγές.
Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον
Υπάρχει όμως και κάτι άλλο και ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο αυτής της υπόθεσης: το πολιτικό μήνυμα που εκπέμπεται.
Η Σαουδική Αραβία δείχνει πλέον ότι δεν ακολουθεί αυτόματα τις ΗΠΑ, αξιολογεί τα συμφέροντά της και είναι διατεθειμένη να πει «όχι», ακόμη και στον πιο ισχυρό της σύμμαχο – κι ας είναι και ο Τραμπ. Το Ιράν παραμένει απρόβλεπτος αντίπαλος, και οι ΗΠΑ καλούνται να προσαρμοστούν σε μια πραγματικότητα όπου η επιρροή τους δεν είναι πλέον απόλυτη.
