ΕΛΚΕΘΕ: Ψυχραιμία και προσοχή για τον λαγοκέφαλο, όχι στον πανικό – Τι ισχύει για τις «επιθέσεις» σε λουόμενους – ertnews.gr

Το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), ο μεγαλύτερος δημόσιος ερευνητικός φορέας της χώρας για τη μελέτη της υδρόσφαιρας και των υδρόβιων οργανισμών, παρεμβαίνει μετά τα εκτεταμένα δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών σχετικά με τον λαγοκέφαλο και την υποτιθέμενη επικινδυνότητά του, καλώντας τους πολίτες να αντιμετωπίσουν το ζήτημα με ψυχραιμία και υπευθυνότητα.

Τι είναι ο λαγοκέφαλος

Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) είναι ένα ξενικό είδος που εισήλθε στη Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Στην Ελλάδα καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2005 και σήμερα απαντάται σχεδόν σε όλες τις ελληνικές θάλασσες, με τις εμφανίσεις του να γίνονται ολοένα και συχνότερες.

Πρόκειται για ένα χωροκατακτητικό είδος που επηρεάζει αρνητικά τη βιοποικιλότητα, τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την αλιεία, καθώς ανταγωνίζεται τα ντόπια είδη για τροφή και καταναλώνει εμπορικά αλιεύματα.

Οι παράκτιοι αλιείς αντιμετωπίζουν σημαντικές οικονομικές απώλειες εξαιτίας του λαγοκέφαλου. Το είδος προκαλεί ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία, καταστρέφει δίχτυα και παραγάδια, αναγκάζει τους αλιείς να αλλάζουν περιοχές ψαρέματος και προκαλεί απώλειες αλιευμάτων.

Τοξικό ψάρι – Απαγορεύεται η κατανάλωσή του

Οι ιστοί του λαγοκέφαλου περιέχουν την ισχυρή νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη (TTX), για την οποία δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο. Η κατανάλωσή του μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση και ακόμη και θάνατο.

Για τον λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει τη διάθεση και κατανάλωση του είδους, καθώς και συγγενικών του ψαριών.

Στην Ελλάδα έχει καταγραφεί μόνο ένα περιστατικό δηλητηρίασης, το οποίο αφορούσε πέντε αλλοδαπούς ναυτικούς που αγνοούσαν την επικινδυνότητα του ψαριού. Μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί κανένας θάνατος από κατανάλωση λαγοκέφαλου στη χώρα.

Πόσο επικίνδυνοι είναι για τους λουόμενους

Σύμφωνα με το ΕΛΚΕΘΕ, δεν υπάρχει επίσημο σύστημα καταγραφής περιστατικών επιθέσεων ή δηλητηριάσεων από λαγοκέφαλο στην Ελλάδα ή σε άλλες μεσογειακές χώρες.

Το Κέντρο έχει ενημερωθεί μόνο για ένα επιβεβαιωμένο περιστατικό τραυματισμού λουόμενης στην Κρήτη το 2022. Τα περιστατικά που κυκλοφορούν τις τελευταίες ημέρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν έχουν επιβεβαιωθεί και, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ενδέχεται να δημιουργούν αδικαιολόγητο φόβο και ανασφάλεια.

Σχέδιο αντιμετώπισης και παρακολούθησης

Το ΕΛΚΕΘΕ παρακολουθεί συστηματικά την εξάπλωση του λαγοκέφαλου και τις επιπτώσεις του στο θαλάσσιο περιβάλλον και στην αλιεία, σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία.

Το 2024 εκπονήθηκε Σχέδιο Δράσης για τη διαχείριση του είδους, το οποίο περιλαμβάνει προτάσεις για την παρακολούθηση, τη διαχείριση και την πιθανή αξιοποίησή του.

Παράλληλα, έχει προταθεί πιλοτικό πρόγραμμα επιδοτούμενης αλίευσης λαγοκέφαλων από επαγγελματίες παράκτιους αλιείς, ακολουθώντας το παράδειγμα της Κύπρου. Η σχετική πρόταση έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για έγκριση.

Οι συστάσεις προς τους πολίτες

Οι επιστήμονες καλούν όσους επισκέπτονται τις παραλίες ή ασχολούνται με το ερασιτεχνικό ψάρεμα να επιδείξουν ψυχραιμία και προσοχή.

Συνιστούν:

• Να μην πλησιάζουμε, αγγίζουμε ή ταΐζουμε άγρια ζώα, θαλάσσια ή χερσαία.
• Να χειριζόμαστε τον λαγοκέφαλο μόνο εφόσον είναι απολύτως απαραίτητο και πάντα με ειδικά χοντρά γάντια.
• Να μην καταναλώνουμε ποτέ λαγοκέφαλο.
• Να μην τρώμε οποιοδήποτε ψάρι ή θαλάσσιο οργανισμό εάν δεν είμαστε απολύτως βέβαιοι ότι είναι ασφαλής για κατανάλωση.

Το ΕΛΚΕΘΕ υπογραμμίζει ότι απαιτείται ενημέρωση, προσοχή και επιστημονική τεκμηρίωση, όχι υπερβολή και πανικός.