Εγκαινιάστηκε το Ελληνικό Περίπτερο στην 61η Μπιενάλε της Βενετίας με εθνικό επίτροπο το MOMUS

Άνοιξε για το διεθνές κοινό το Ελληνικό Περίπτερο στην 61η Μπιενάλε της Βενετίας, με την εγκατάσταση «Εscape Room» του διεθνούς φήμης εικαστικού και αρχιτέκτονα Ανδρέα Αγγελιδάκη, σε επιμέλεια Γιώργου Μπεκιράκη, με εθνικό επίτροπο τον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMUS. Τα επίσημα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν το απόγευμα της Πέμπτης 7 Μαΐου, ενώ η διοργάνωση ολοκληρώνεται στις 22 Νοεμβρίου 2026.

Το έργο «Escape Room» του Ανδρέα Αγγελιδάκη υλοποιείται και εκτίθεται στο Ελληνικό Περίπτερο στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης – La Biennale di Venezia με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού. Στρατηγικός υποστηρικτής είναι το Onassis Culture. 

«Το εθνικό περίπτερο χωρίζεται στα δύο. Στο Εθνικό και στο Περίπτερο. Και τα δύο τους παίζουν τον ρόλο του μηχανισμού σαν και αυτούς που περιγράφει ο Πλάτωνας στο Συμπόσιο», δήλωσε ο Ανδρέας Αγγελιδάκης, που μεταμόρφωσε τον χώρο σε έναν λαβύρινθο από εικόνες, αντικείμενα, αρχιτεκτονικά θραύσματα, βίντεο και «σουβενίρ» της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας. Ένα σύγχρονο πλατωνικό σπήλαιο, όπου η ιστορία, η ιδεολογία και οι εθνικές αφηγήσεις παράγονται, επαναλαμβάνονται και αποδομούνται ταυτόχρονα.

Στο κέντρο της εγκατάστασης, μια φυλακισμένη κάμερα παρακολούθησης κινηματογραφεί διαρκώς τον ίδιο της τον εαυτό. Διάσπαρτα στον χώρο τοποθετήθηκαν δεκάδες αντικείμενα και αναφορές που λειτουργούν σαν μικρές «διαλέξεις» ή θραύσματα συλλογικής μνήμης: η χρονιά του Εμφύλιου Πολέμου που η Ελλάδα δεν συμμετείχε στην Μπιενάλε και η Πέγκι Γκούγκενχαϊμ νοίκιασε το Ελληνικό Περίπτερο για να παρουσιάσει έργα κυβιστών και σουρεαλιστών που τότε θεωρούνταν εικόνες αντιφασιστικής τέχνης, ένα μικρό μνημείο για τη Βάσω Κατράκη στην είσοδο του περιπτέρου, αναφορές στον Γιάννη Τσαρούχη, στον Ζακ Κωστόπουλο, στη Μαρία Μπέικου.

«Εγώ δεν θα σας μιλήσω ασφαλώς για το καλλιτεχνικό έργο, μιας και υπάρχουν άλλοι πολύ πιο αρμόδιοι από μένα. Άλλωστε αυτό το έργο νομίζω είναι τόσο εντυπωσιακό και τόσο ισχυρά δομημένο, που μιλάει από μόνο του, που μιλάει στον καθένα», δήλωσε ο Υφυπουργός Πολιτισμού, αρμόδιος για θέματα Σύγχρονου Πολιτισμού Ιάσονας Φωτήλας, στα εγκαίνια του Ελληνικού Περιπτέρου. «Εγώ αυτό στο οποίο θέλω να εστιάσω και να αναφερθώ είναι αυτό που δεν φαίνεται: είναι η δουλειά που έχει γίνει στο Ελληνικό Περίπτερο από τον εθνικό μας επίτροπο που είναι ο Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMUS Η δουλειά που έχει γίνει στις παρεμβάσεις, η δουλειά που έχει γίνει στα συστήματα ασφαλείας και τις κατασκευές, η δουλειά που έχει γίνει στις υποδομές, έτσι ώστε να μπορεί αυτό το έργο να παρουσιαστεί με ολοκληρωμένη μορφή και χωρίς κανέναν περιορισμό. Ξέρετε η οργανωτική δουλειά είναι πετυχημένη, όταν δε φαίνεται! Όταν αφήνει το έργο και τον καλλιτέχνη να εκφραστούν, όταν αφήνει το έργο να μιλήσει από μόνο του. Το Υπουργείο Πολιτισμού, η υπουργός Λίνα Μενδώνη και εγώ προσωπικά ήμασταν και είμαστε πάντα στη διάθεση του επιτρόπου, του καλλιτέχνη και της ομάδας του, ώστε να μπορέσουμε να παρουσιάσουμε μία σημαντική πρόταση η οποία είμαι σίγουρος ότι θα προκαλέσει ενδιαφέροντα διάλογο. Θέλω να ευχαριστήσω τον στρατηγικό υποστηρικτή της ελληνικής συμμετοχής που είναι το ίδρυμα Ωνάση καθώς και όλους τους υποστηρικτές της ελληνικής συμμετοχής».

Ο Πρόεδρος του Mητροπολιτικού Οργανισμού Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMUS, Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος, δήλωσε: «Πριν από μερικούς μήνες, αναλάβαμε με ενθουσιασμό και αίσθημα ευθύνης τον ρόλο του εθνικού επιτρόπου – μια ανάθεση που μας έδωσε την ευκαιρία να υπηρετήσουμε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα και να συμβάλουμε ουσιαστικά στην εθνική παρουσία στη Βενετία, μέσα από το “Escape Room” του Ανδρέα Αγγελιδάκη. Με την αμέριστη υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, υλοποιήσαμε ένα εκτεταμένο και απαιτητικό έργο σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Σήμερα στεκόμαστε μπροστά στο αποτέλεσμα με την πεποίθηση ότι οι επισκέπτες του Ελληνικού Περιπτέρου θα ζήσουν μια εμπειρία που αγγίζει κάτι ουσιαστικό».

Εκδόθηκε ειδικός κατάλογος για την εγκατάσταση «Escape Room», στον οποίο ο επιμελητής της εγκατάστασης Γιώργος Μπεκιράκης γράφει μεταξύ άλλων: «Το “Escape Room” παρουσιάζει στον θεατή μια αναλογία της ζωής υπό τη σκιά του καπιταλισμού. Τα ίχνη βρίσκονται παντού. Το παιχνίδι από το οποίο πρέπει να δραπετεύσουμε δεν είναι ένα δωμάτιο, αλλά ένα βαθύ σκοτεινό σπήλαιο, θωρακισμένο από το βούισμα εκατομμυρίων εικόνων που περιφέρονται στις οθόνες μας. Υπαρκτές και σουρεαλιστικές πραγματικότητες συγκρούονται σε πλατφόρμες που απομυζούν την προσοχή μας ενώ ταυτόχρονα εξυπηρετούν εθνικές ατζέντες και εμπορικά ενδιαφέροντα. Σε αυτό το έργο, ο Ανδρέας Αγγελιδάκης αντιστρέφει τις χωρικές ιεραρχίες, δημιουργώντας το παράδοξο ενός κατοικήσιμου ερειπίου μέσα στο ψηφιακό πανοπτικό. Εν τέλει, προσφέρει εχέμυθα στο κοινό ενδείξεις τις οποίες εκείνο μπορεί είτε να σταχυολογήσει είτε απλώς να προσπεράσει. Επί της ουσίας, καλείται ο ίδιος ο θεατής να αποφασίσει πώς θα ασκήσει την ικανότητά του να δράσει και που θα κατευθύνει την προσοχή του. Άλλωστε, είναι απλώς ένα παιχνίδι».

Επιπλέον υποστηρικτές είναι το ΕΚΚΟΜΕΔ (Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας) μέσω του προγράμματος «Εξωστρέφεια», το Qualco Group, το Qualco Foundation, η Εθνική Τράπεζα Ελλάδος, οι Ιωάννης και Μάγια Μαρτίνου και η Ιωάννα Μαρτίνου. Το έργο πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, της Irene Y. Panagopoulos Collection, του Office for Contemporary Art Norway (OCA), της Αναστασίας Τσουρεκά-Σαρακάκη, του Perianth Hotel, της Αλίκης Μαρτίνου, των Γιώργου Πετρόχειλου και Διαμαντή Ξυλά, της Ειρήνης Λαιμού, του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, της εταιρείας «Η Τέχνη της Ζωής», του ARCH, του Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI), της Ελένης Μαρτίνου και του Ανδρέα Μελά. 

Βιογραφικά σημειώματα

Ανδρέας Αγγελιδάκης

Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης (γενν. 1968, Αθήνα) είναι αρχιτέκτονας και καλλιτέχνης ελληνικής και νορβηγικής καταγωγής με έδρα την Αθήνα. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Southern California Institute of Architecture στο Λος Άντζελες και στη συνέχεια στο Columbia University της Νέας Υόρκης. Η καλλιτεχνική του πρακτική αναπτύσσεται μέσα από ένα ευρύ φάσμα διεπιστημονικών ενδιαφερόντων που εκτείνονται στα πεδία της αρχιτεκτονικής, των εκδόσεων, της συγγραφής, του σχεδιασμού και της επιμέλειας εκθέσεων. Τα έργα του συχνά ξεκινούν ως ψηφιακές προσομοιώσεις και διερευνούν τις αλλαγές που έχει επιφέρει το διαδίκτυο στην αντίληψη και τη συμπεριφορά των χρηστών.

Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από τη χρήση αρχιτεκτονικών σημαινόντων και τη δημιουργία περιβαλλόντων μέσα από τα οποία επαναδιαπραγματεύεται τη σχέση μεταξύ θεατή και έργου, αναδεικνύοντας την αλληλεπίδραση εξουσίας, χώρου και υποδομής. Στο έργο του η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως όχημα διερεύνησης της ταυτότητας, ενώ η πόλη της Αθήνας και η έννοια του ερειπίου –αρχαίου, σύγχρονου ή ψηφιακού– επανέρχονται ως κεντρικά μοτίβα. Τόσο οι εγκαταστάσεις όσο και τα κείμενά του συγκροτούν αφηγηματικά περιβάλλοντα που επανεξετάζουν τα όρια μεταξύ πραγματικού και εικονικού, ιστορικής μνήμης και μυθοπλασίας, ειλικρίνειας και χιούμορ.

Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε σημαντικούς θεσμούς διεθνώς, όπως το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Ίδρυμα Ωνάση, η documenta 14 (Αθήνα και Κάσελ), το Museum of Contemporary Art Chicago, η Hayward Gallery, το ETH Zurich και το Louisiana Museum of Modern Art. Έργα του ανήκουν σε σημαντικές συλλογές διεθνώς, μεταξύ των οποίων το ΕΜΣΤ, το Ίδρυμα Ωνάση, το Art Institute of Chicago, το Nasjonalmuseet, καθώς και άλλες δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.

Γιώργος Μπεκιράκης

Ο Γιώργος Μπεκιράκης ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Σπούδασε Μουσειολογία και Σχεδιασμό Εκθέσεων και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στις Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από το 2012 έως σήμερα έχει υλοποιήσει projects με την υποστήριξη πολιτιστικών φορέων όπως το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας, το NEON Organization for Culture and Development, η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση και η Eleusis European Capital of Culture 2023. Πέρα από το επιμελητικό του έργο συνεργάζεται τακτικά με καλλιτέχνες σε νέες εικαστικές παραγωγές και με καλλιτεχνικές πλατφόρμες όπως P.E.T. Projects, ΎΛΗ [matter]HYLE, Souzy Tros και Τ.Α.Μ.Α.

Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο της ατομικής έκθεσης του Θανάση Τότσικα «With Minerals and Track Threads» στη Sylvia Kouvali Gallery (2025) και στον κατάλογο της έκθεσης «Ephemeral Party» στο Carco Parking στην Αθήνα (2025). Είναι ο επιμελητής της ελληνικής συμμετοχής στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης – La Biennale di Venezia με καλλιτέχνη τον Ανδρέα Αγγελιδάκη.

Στις πρόσφατες επιμέλειές του περιλαμβάνονται εκθέσεις όπως «Institute of Post-Epicurean Garden» (Δροσιά Αττικής, 2020–σήμερα), «Heather stays at 505» στο Perianth Hotel (2021), «Prizing Eccentric Talents I–III» στο P.E.T. Projects (2021–2024), «Performative Encounters» στην ΎΛΗ [matter]HYLE (2021), «Oikonomia» στη The Breeder Gallery (2023), «Μυστήριο 110 Ορφέας» στο πλαίσιο της Ελευσίνας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης (2024) και «ROOM505: LORE» στο Perianth Hotel (2025). Το επιμελητικό του έργο έχει παρουσιαστεί σε διεθνή μέσα όπως τα Artforum, Art in America, ArtReview, NERO Editions και Artsy.