Από τη Μαρία Κάλλας στην αλκυόνα: Η Ευρώπη επιλέγει τα νέα χαρτονομίσματα του ευρώ

Η Μαρία Κάλλας στο χαρτονόμισμα των 5 ευρώ ή μια αλκυόνα σε εκείνο των 10; Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρουσίασε τις δέκα προτάσεις που προκρίθηκαν για τη νέα σειρά τραπεζογραμματίων του ευρώ και καλεί το κοινό να εκφράσει την προτίμησή του έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2026.

Πρόκειται για τον πρώτο πλήρη επανασχεδιασμό των χαρτονομισμάτων από την κυκλοφορία του ευρώ το 2002. Οι προτάσεις βασίζονται σε δύο θεματικές: «Ευρωπαϊκός πολιτισμός: Κοινοί πολιτιστικοί χώροι» και «Ποταμοί και πτηνά: Ανθεκτικότητα μέσα από τη βιοποικιλότητα».

Η διαδικτυακή έρευνα ξεκίνησε στις 23 Ιουλίου 2026 και είναι διαθέσιμη στις 24 επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μπορεί να συμμετάσχει οποιοσδήποτε, ανεξαρτήτως ηλικίας, εθνικότητας ή τόπου κατοικίας.

Η συμμετοχή του κοινού, ωστόσο, δεν αποτελεί δεσμευτική ψηφοφορία. Την τελική απόφαση θα λάβει το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, συνεκτιμώντας τα αποτελέσματα της ανοικτής έρευνας, μιας δεύτερης αντιπροσωπευτικής δημοσκόπησης, τις εισηγήσεις ειδικών και την τεχνική αξιολόγηση των σχεδίων.

Η Μαρία Κάλλας στο πεντάευρο

Στη θεματική του ευρωπαϊκού πολιτισμού, κάθε χαρτονόμισμα είναι αφιερωμένο σε μία προσωπικότητα και σε έναν κοινό πολιτιστικό χώρο:

• Στα 5 ευρώ απεικονίζεται η Μαρία Κάλλας, με παραστάσεις μουσικής, χορού και θεάτρου στην πίσω όψη.
• Στα 10 ευρώ ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, με μία χορωδία σε μουσικό φεστιβάλ.
• Στα 20 ευρώ η Μαρί Σκλοντόφσκα-Κιουρί, με σχολεία και πανεπιστήμια.
• Στα 50 ευρώ ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες, με μία βιβλιοθήκη.
• Στα 100 ευρώ ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, με μουσείο ή εκθεσιακό χώρο.
• Στα 200 ευρώ η Μπέρτα φον Ζούτνερ, με μία δημόσια πλατεία.

Η επιλογή της Μαρίας Κάλλας δεν σημαίνει ακόμη ότι η κορυφαία υψίφωνος θα τυπωθεί οριστικά στο χαρτονόμισμα των 5 ευρώ. Η μορφή της περιλαμβάνεται και στις πέντε προτάσεις που αναπτύχθηκαν για τη θεματική του πολιτισμού, αλλά διαφορετικοί σχεδιαστές την απέδωσαν με διαφορετική εικαστική προσέγγιση.

Ανάμεσα στους δέκα φιναλίστ βρίσκεται και η Ελληνίδα εικαστικός και χαράκτρια Μυρσίνη Βαρδοπούλου. Η πρότασή της, με την κωδική ονομασία «Σχέδιο Ε», ανήκει στη θεματική του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Από τον τοιχοδρόμο στην αλκυόνα και τον πελαργό

Η δεύτερη θεματική συνδέει τα ευρωπαϊκά ποτάμια με χαρακτηριστικά είδη πτηνών. Στις πίσω όψεις των τραπεζογραμματίων εμφανίζονται ευρωπαϊκοί θεσμοί:

• Στα 5 ευρώ, μία ορεινή πηγή και ένας τοιχοδρόμος, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην πίσω όψη.
• Στα 10 ευρώ, ένας καταρράκτης και μία αλκυόνα, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
• Στα 20 ευρώ, μια κοιλάδα ποταμού και αποικία μελισσοφάγων, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
• Στα 50 ευρώ, ένας ελικοειδής ποταμός και ένας λευκός πελαργός, με το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
• Στα 100 ευρώ, οι εκβολές ενός ποταμού και μία αβοκέτα, με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.
• Στα 200 ευρώ, ένα θαλάσσιο τοπίο και μία βόρεια σούλα, με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, η συγκεκριμένη θεματική συμβολίζει την ανθεκτικότητα και την ποικιλομορφία των φυσικών οικοσυστημάτων της Ευρώπης, ενώ υπογραμμίζει την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας.

Πώς φτάσαμε στις δέκα προτάσεις

Η διαδικασία επανασχεδιασμού άρχισε επίσημα τον Δεκέμβριο του 2021. Αρχικά πραγματοποιήθηκαν ομάδες συζήτησης σε χώρες της ευρωζώνης, ώστε να καταγραφεί τι θα ήθελαν οι πολίτες να βλέπουν στα μελλοντικά χαρτονομίσματα.

Το καλοκαίρι του 2023 ακολούθησαν δημόσιες έρευνες στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 365.000 Ευρωπαίοι. Με βάση τα αποτελέσματα, η ΕΚΤ επέλεξε τον Νοέμβριο του 2023 τις θεματικές «Ευρωπαϊκός πολιτισμός» και «Ποταμοί και πτηνά».

Τον Ιανουάριο του 2025 ανακοινώθηκαν οι προσωπικότητες, τα πτηνά, τα φυσικά τοπία και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί που θα μπορούσαν να εμφανιστούν στα χαρτονομίσματα.

Ο διαγωνισμός σχεδιασμού προκηρύχθηκε τον Ιούλιο του 2025. Περισσότεροι από 1.200 σχεδιαστές υπέβαλαν αίτηση και 25 από αυτούς κλήθηκαν να αναπτύξουν ολοκληρωμένες προτάσεις. Μία ανεξάρτητη επιτροπή 21 ειδικών επέλεξε τελικά δέκα σχέδια – πέντε για κάθε θεματική.

Για να αποφευχθεί ο επηρεασμός του κοινού από την εθνικότητα ή τη φήμη των δημιουργών, οι προτάσεις παρουσιάζονται στην έρευνα με τους κωδικούς Α έως Ι.

Γιατί αλλάζουν τα χαρτονομίσματα

Η ΕΚΤ εξηγεί ότι ο επανασχεδιασμός δεν γίνεται μόνο για αισθητικούς λόγους. Τα νέα τραπεζογραμμάτια πρέπει να ενσωματώνουν αναβαθμισμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας, ώστε να παραμένουν δύσκολο να παραχαραχθούν.

Παράλληλα, εξετάζονται:

• η ευκολότερη αναγνώρισή τους από ανθρώπους με προβλήματα όρασης,
• η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα κατά τη χρήση,
• η μείωση του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος,
• η αξιοποίηση πιο βιώσιμων υλικών και διαδικασιών παραγωγής,
• καθώς και η δημιουργία εικόνων με τις οποίες μπορούν να ταυτιστούν περισσότεροι Ευρωπαίοι.

Οι ονομαστικές αξίες θα παραμείνουν, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στα 5, 10, 20, 50, 100 και 200 ευρώ. Η ΕΚΤ θεωρεί επίσης πιθανό να διατηρηθούν τα βασικά μεγέθη και τα κυρίαρχα χρώματα, ώστε να περιοριστεί το κόστος προσαρμογής των ΑΤΜ, των μηχανημάτων πληρωμών και των συστημάτων διαχείρισης μετρητών. Οι τελικές τεχνικές προδιαγραφές, πάντως, δεν έχουν ακόμη αποφασιστεί.

Πότε θα κυκλοφορήσουν

Η ανοικτή έρευνα ολοκληρώνεται στις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Η τελική επιλογή του σχεδίου αναμένεται να γίνει από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ προς το τέλος του 2026.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα νέα χαρτονομίσματα θα τυπωθούν αμέσως. Το σχέδιο που θα επιλεγεί θα χρειαστεί περαιτέρω ανάπτυξη, τεχνικούς και εργαστηριακούς ελέγχους, δοκιμές ασφαλείας και προετοιμασία για τη μαζική παραγωγή.

Η ΕΚΤ δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένο έτος κυκλοφορίας. Αναφέρει μόνο ότι θα χρειαστούν αρκετά χρόνια από την τελική απόφαση μέχρι να φτάσει η νέα σειρά στα πορτοφόλια των πολιτών.

Τα σημερινά χαρτονομίσματα θα εξακολουθήσουν να αποτελούν νόμιμο χρήμα και θα κυκλοφορούν παράλληλα με τα νέα. Επομένως, οι πολίτες δεν θα χρειαστεί να σπεύσουν στις τράπεζες για να τα αντικαταστήσουν.

Συμμετοχή στην έρευνα της ΕΚΤ
Όλες οι σχεδιαστικές προτάσεις

Πηγή: Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα