Οι νέες οδηγίες 72 ωρών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ζητούν power bank, ραδιόφωνο με μπαταρίες και μετρητά για όταν πέφτουν δίκτυα και ψηφιακές πληρωμές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στις 3 Νοεμβρίου 2026 νέες οδηγίες ετοιμότητας, ώστε κάθε σπίτι να καλύπτει μόνο του τις βασικές του ανάγκες τις τρεις πρώτες ημέρες μιας κρίσης, όσο κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια. Στη λίστα του συνοδευτικού οδηγού, δίπλα στο νερό και τα τρόφιμα, μπαίνουν ραδιόφωνο με μπαταρίες, φορτισμένα power bank και μετρητά για τη μέρα που δεν θα δουλεύουν οι ψηφιακές πληρωμές.
Οι οδηγίες παρουσιάστηκαν στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας και δεν είναι δεσμευτικές. Εκτός από την αυτάρκεια 72 ωρών, καλύπτουν την ετοιμότητα στην προσχολική και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στον σχεδιασμό και την ενημέρωση των πολιτών για κινδύνους και απειλές πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια έκτακτη ανάγκη. Συνοδεύονται από τέσσερα έγγραφα με παραδείγματα καλών πρακτικών και μπορεί να αναθεωρηθούν με βάση τα σχόλια που θα συγκεντρωθούν.
«Όταν χτυπά μια καταστροφή, οι πρώτες ώρες μπορεί να κρίνουν τα πάντα», δήλωσε η Χατζά Λαμπίμπ, επίτροπος για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων.
Τα κλασικά αποθέματα είναι εκεί: νερό, τρόφιμα που δεν θέλουν μαγείρεμα, φάρμακα και είδη υγιεινής. Μεγάλο μέρος του οδηγού για τις 72 ώρες όμως αφορά το τι κάνει ένα νοικοκυριό όταν χάνει ρεύμα, σήμα και κάρτα.
Τι γίνεται όταν πέσουν το ρεύμα και τα δίκτυα κινητής
Ο οδηγός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκινά από το ότι μια σοβαρή διαταραχή μπορεί να χτυπήσει ταυτόχρονα την ηλεκτροδότηση, την υδροδότηση, την τροφοδοσία με τρόφιμα και τις επικοινωνίες. Ζητά από τις αρχές πρακτικές οδηγίες για το πώς καλύπτει κανείς τις καθημερινές του ανάγκες σε μια διακοπή ρεύματος, και δίνει ως παράδειγμα το ολλανδικό «Think Ahead», που δείχνει ένα ξαφνικό και εκτεταμένο μπλακ άουτ.
Για ενημέρωση και επικοινωνία, το σπίτι χρειάζεται εξοπλισμό που δουλεύει χωρίς πρίζα: ραδιόφωνο με μπαταρίες και πλήρως φορτισμένα power bank. Το σχέδιο κρίσης κάθε οικογένειας πρέπει να λέει πώς θα βρει κανείς τους δικούς του αν δεν λειτουργούν τα δίκτυα κινητής. Πρέπει επίσης να ορίζει σημείο συνάντησης για την περίπτωση που δεν υπάρχει καμία επικοινωνία.
Για τα άτομα με αναπηρία, ο οδηγός ζητά εφεδρική τροφοδοσία για τις υποστηρικτικές συσκευές και βοηθήματα επικοινωνίας.
Μετρητά και offline ψηφιακό ευρώ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει απόθεμα μετρητών σε μικρά χαρτονομίσματα και κέρματα, για τα απαραίτητα ψώνια σε περίπτωση που καταρρεύσουν τα συστήματα ψηφιακών πληρωμών. Δίπλα σε αυτό βάζει μια ψηφιακή μέθοδο πληρωμής που λειτουργεί χωρίς σύνδεση, όπου υπάρχει. Ως παράδειγμα αναφέρει το offline ψηφιακό ευρώ, που ακόμη δεν υπάρχει.
Μετρητά μπαίνουν και στην τσάντα εκκένωσης, μαζί με τα έγγραφα ταυτότητας. Ο οδηγός θέλει την τσάντα να ξεχωρίζει καθαρά από τα αποθέματα για παραμονή στο σπίτι.
Αξιόπιστη ενημέρωση και χειραγώγηση πληροφοριών
Ο οδηγός των 72 ωρών ζητά να μάθουν οι πολίτες πού βρίσκουν αξιόπιστη και επίκαιρη πληροφόρηση και να γίνουν πιο ανθεκτικοί στη χειραγώγηση και την παρέμβαση στην πληροφόρηση από ξένους παράγοντες (FIMI). Για να φτάσει το μήνυμα στον κόσμο, η Κομισιόν προτείνει και ψηφιακά κανάλια, όπως ιστοσελίδες, παιχνίδια, ταινίες και social media.
Στα παραδείγματα καλών πρακτικών είναι και το ελληνικό έργο THEMIS της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, που ενημερώνει τους τουρίστες για τους τοπικούς κινδύνους και για το τι κάνουν σε έκτακτη ανάγκη ενώ ταξιδεύουν.
Συστήματα που δεν σβήνουν και Ημέρα Ετοιμότητας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα και σύσταση για τη λειτουργική συνέχεια και τα stress test. Ζητά από τα κράτη-μέλη τα εθνικά σημεία επαφής πολιτικής προστασίας να μένουν σε λειτουργία ανά πάσα στιγμή, ακόμη και όταν υπάρχουν διαταραχές, ώστε ο Ενωσιακός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας να δουλεύει όλο το 24ωρο. Η σύσταση δεν είναι δεσμευτική και δίνει οδηγίες για σχέδια συνέχειας και τακτικές δοκιμές.
Η Κομισιόν προτείνει επίσης Ευρωπαϊκή Ημέρα Ετοιμότητας κάθε 23 Οκτωβρίου. Είναι η ημερομηνία ίδρυσης του Μηχανισμού το 2001, που φέτος συμπλήρωσε 25 χρόνια. Η πρόταση στηρίχτηκε στην Ευρωπαϊκή Ομάδα Πολιτών για την Ετοιμότητα, 150 πολίτες που συνεδρίασαν από τον Μάρτιο ως τον Μάιο του 2026 και ζήτησαν ετήσια Εβδομάδα Ετοιμότητας. Για την Ημέρα θα ετοιμαστεί κοινή δήλωση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Η πρώτη διοργάνωση σχεδιάζεται για τον Οκτώβριο του 2027.
