Σχεδόν το 9,5% του πληθυσμού στην Ελλάδα, οδηγείται σε καταστροφικές δαπάνες του νοικοκυριού του εξαιτίας των δυσβάσταχτων απ΄ ευθείας πληρωμών για την περίθαλψή του, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 404.500 νοικοκυριά.
Από αυτά, το 36% υφίσταται καταστροφικές δαπάνες για νοσοκομειακή περίθαλψη και άλλο ένα 34% εξαιτίας της αδυναμίας αγοράς των φαρμάκων που χρειάζεται, ενώ ένα επιπλέον 14% στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει την οδοντιατρική του περίθαλψη.
Στο φτωχότερο 20% του πληθυσμού της χώρας, οι καταστροφικές δαπάνες για φάρμακα αφορούν το 57% των νοικοκυριών και για εξωνοσοκομειακή περίθαλψη το 17,65% αυτών.
Καταστροφικές δαπάνες υφίσταται η μεσαία τάξη για αγορά φαρμάκων σε ποσοστό 40% περίπου (39,93%), για νοσηλεία το 21% περίπου και για οδοντιατρική περίθαλψη το 20,5% περίπου.
Ακόμη όμως και το πλουσιότερο πέμπτο του πληθυσμού σε ποσοστό 16% αδυνατεί να αγοράσει τα φάρμακα που χρειάζεται, ενώ εδώ, οι καταστροφικές δαπάνες αφορούν περισσότερο τη νοσηλεία, που είναι δυσβάσταχτη για το 65,76% της πιο πλούσιας μερίδας του πληθυσμού.
Ο βαθμός εφαρμογής των θετικών μέτρων στην υγεία μένει να αξιολογηθεί, δεδομένου ότι η επιβάρυνση των πολιτών αυξήθηκε…
Οι δαπάνες νοσηλείας μπορούν να φτωχοποιήσουν ακόμη και το 60% των υψηλότερων εισοδημάτων στην Ελλάδα
Τα στοιχεία αυτά παρέθεσε ο καθηγητής Κοινωνιολογίας και Πολιτικής Υγείας του Παντείου Πανεπιστημίου Χαράλαμπος Οικονόμου, μιλώντας στο 15ο Συνέδριο της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, στο πλαίσιο συζήτησης για την υψηλή οικονομική επιβάρυνση των ασθενών στη χώρα μας για την αγορά υπηρεσιών υγείας.
Μεταξύ των αιτίων που παρέθεσε ο καθηγητής για τις καταστροφικές δαπάνες υγείας που επιβαρύνουν τα νοικοκυριά, ο κ. Οικονόμου τόνισε τις θεσμικές και πολιτικές αλλαγές που έχουν επέλθει, με αποτέλεσμα η σιγουριά που παρείχαν οι δομές και η σταθερότητα των βιομηχανικών κοινωνιών, να καταλύεται και έρχεται στο προσκήνιο το ζήτημα της ατομικής ευθύνης. Το κράτος χάνει σιγά – σιγά τον αυτόνομο ρόλο του, λόγω της παγκοσμιότητας των κινδύνων και πλέον, σε μεγάλο βαθμό, κυρίαρχο ρόλο έχει η ατομική ευθύνη. Αυτός ο υψηλός βαθμός εξατομίκευσης προκύπτει από την αδυναμία των αρμοδίων δομών να διαχειριστούν τους κινδύνους. Το αποτέλεσμα είναι ορισμένες προτεραιότητες του πολίτη για προάσπιση των δικαιωμάτων του, να υποχωρούν χάριν της διασφάλισης των πρωταρχικών υπαρξιακών αγαθών της ζωής και της ασφάλειας.
Ταυτόχρονα όμως, οι καταστροφικές δαπάνες θέτουν προκλήσεις για την ανθεκτικότητα των κοινωνιών και των συστημάτων υγείας.
Ειδικά για τη χώρα μας, σύμφωνα με τον καθηγητή, τα μέτρα λιτότητας την περίοδο των μνημονίων μείωσαν τη δημόσια δαπάνη υγείας, επιδρώντας αρνητικά στην κάλυψη της υγείας του πληθυσμού με αύξηση συμμετοχής στο κόστος χρήσης των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και την υιοθέτηση πλαφόν στις επισκέψεις σε γιατρό και συνταγογράφηση, αυξάνοντας έτσι τις ακάλυπτες ανάγκες του πληθυσμού.
Η οικονομική δυσπραγία, αποτυπώνεται με δαπάνες φτωχοποίησης, εξαιτίας των οποίων κάποια νοικοκυριά πέφτουν κάτω από το όριο της φτώχειας ή κινδυνεύουν με φτωχοποίηση (αφορά περίπου το 7% των νοικοκυριών ή 302.250 νοικοκυριά), ενώ κάποια άλλα υφίστανται καταστροφικές δαπάνες, δηλαδή με άμεσες πληρωμές για υγεία μεγαλύτερες του 40% του διαθέσιμου εισοδήματος (το 9,5% ή 404.418 νοικοκυριά).
Το αποτέλεσμα είναι να παρατηρούνται στην Ελλάδα υψηλότερες άμεσες πληρωμές απ΄ ότι σε πολλές χώρες της Ε.Ε., οι καταστροφικές δαπάνες να εντοπίζονται σταθερά στο φτωχότερο πέμπτο του πληθυσμού και να αφορούν δαπάνες για φάρμακα και εξωνοσοκομειακή περίθαλψη, επιδεινώνοντας την οικονομική προστασία στην περίοδο της οικονομικής κρίσης αναδεικνύοντας την έλλειψη ανθεκτικότητας της υγειονομικής περίθαλψης της χώρας σε κραδασμούς.
Για την αντιμετώπιση των επιβαρύνσεων των ασθενών, ο κ. Οικονόμου πρότεινε:
- Αποσύνδεση του δικαιώματος πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας από την καταβολή εισφορών και σύνδεσή του με τη διαμονή.
- Διασφάλιση ότι όχι μόνο η επίσκεψη και η διάγνωση, αλλά και η θεραπεία στην εξωνοσοκομειακή περίθαλψη αποτελούν μέρος της καλυπτόμενης δέσμης παροχών.
- Διασφάλιση της πρόσβασης σε δημόσια χρηματοδοτούμενη οδοντιατρική φροντίδα
- Διασφάλιση της πρόσβασης σε δημόσια χρηματοδοτούμενες υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας
- Εάν οι συμμετοχή των ασθενών στις πληρωμές θεωρούνται αναγκαίες για κάποιο λόγο, τότε είναι αναγκαίος ο περιορισμός της αρνητικής επίπτωσής τους με επανασχεδιασμό των μέτρων συμμετοχής των πολιτών στο κόστος της φροντίδας υγείας, ιδιαίτερα στα φάρμακα με εξαιρέσεις από τη συμμετοχή των ατόμων με χαμηλά εισοδήματα, υιοθέτηση ετήσιου ανώτατου ορίου σε όλες τις συμμετοχές με βάση το εισόδημα και αντικατάσταση των ποσοστιαίων συμμετοχών με σταθερά χαμηλά ποσά συμμετοχής.
Αναφερόμενος στα θετικά μέτρα περί παροχής ανακουφιστικής φροντίδας, δικτύου αντιμετώπισης εγκεφαλικών επεισοδίων, κατ΄οίκον νοσηλεία και ενιαία λίστα χειρουργείων, ο κ. Οικονόμου τόνισε ότι ο βαθμός εφαρμογής τους μένει να αξιολογηθεί, δεδομένου ότι η επιβάρυνση των πολιτών αυξήθηκε με τα απογευματινά χειρουργεία, τη δυνατότητα ιδιωτικού έργου των γιατρών του ΕΣΥ, τη συμμετοχή των ασθενών στα διαγνωστικά κέντρα, ακόμη και στην έκδοση παραπεμπτικών για εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις, στο ιδιωτικό έργο των προσωπικών γιατρών κλπ.
Τριπλάσιες συμμετοχές στα φάρμακα
Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο Διευθυντής Εταιρικών Υποθέσεων της MSD Αντώνης Καρόκης, παρουσίασε μελέτη, σύμφωνα με την οποία η ιδιωτική συμμετοχή των ασθενών βαίνει αυξανόμενη συνεχώς και έχει σχεδόν διπλασιαστεί, από 416 εκατ. ευρώ το 2012, σε 810 εκατ. ευρώ το 2024.
Οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες λόγω κόστους, λίστας αναμονής ή απόστασης φτάνουν το 21,9% του πληθυσμού ή το 32,3% του πληθυσμού με χαμηλό εισόδημα, όταν τα ανάλογα ποσοστά στην Ε.Ε. φτάνουν κατά μέσο όρο το 3,6% και το 6%, αντίστοιχα.
Σε ότι αφορά τα φάρμακα, το 64% της φαρμακευτικής δαπάνης χρηματοδοτείται από τη φαρμακοβιομηχανία (σε ποσοστό 54%) και τους ασθενείς, ενώ το δημόσιο καλύπτει μόλις το 36% της δαπάνης, όταν παραδοσιακά στην Ευρώπη, ο δημόσιος τομέας καλύπτει πάνω από 65-75%.
Ιδίως για τους ασθενείς, ο κ. Καρόκης επισήμανε ότι επιβαρύνονται διπλά, είτε με συμμετοχή 10% ή 25%, είτε με τη διαφορά μεταξύ λιανικής τιμής του φαρμάκου και τιμής αποζημίωσης του ΕΟΠΥΥ.
Η συμμετοχή αυτή δεν έχει «δίχτυ προστασίας» για τους ασθενείς, σε αντίθεση με αρκετές άλλες χώρες της Ε.Ε., όπου θέτουν ανώτατο όριο, πέρα από το οποίο η κάλυψη του δημοσίου φτάνει το 100% και όλα τα φάρμακα για το υπόλοιπο έτος χορηγούνται δωρεάν.
Εστιάζοντας στους ασθενείς με πολυνοσηρότητα, έφερε ως παράδειγμα ασθενή με υπέρταση, διαβήτη και χοληστερίνη, που το κόστος των φαρμάκων του φτάνει τα 1980 ευρώ το χρόνο. Η συμμετοχή του ασθενή φτάνει τα 396 ευρώ κατ΄ έτος, δηλαδή στο 3,38% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, όταν στη Γαλλία περιορίζεται στο 0,15%, στη Μ. Βρετανία κυμαίνεται μέχρι 0,30%, στη Γερμανία σε κάτω του 1% και στην Ε.Ε. κατά μέσο όρο σε 1,26%.
Το αποτέλεσμα είναι η συμμετοχή στα φάρμακα να αποτελεί μια επιβάρυνση τουλάχιστον τετραπλάσια στην Ελλάδα, έναντι της Γερμανίας και σχεδόν τριπλάσια από το μέσο όρο της Ε.Ε.
Εξαιτίας της δυσβάσταχτης επιβάρυνσης, οι ασθενείς δεν καταφέρνουν πάντα να ακολουθήσουν πλήρως τη θεραπεία τους, καταφεύγουν σε υποκατάστατα με επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις και ανεπιθύμητες ενέργειες, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση των νοσηλειών κατά 2,4-6,5%, προκαλώντας πρόσθετο νοσοκομειακό κόστος που θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί, της τάξης των 500 εκατ. ευρώ.
Ο κ. Καρόκης, πρότεινε την ελάφρυνση των ασθενών με συννοσηρότητες κατά 120 εκατ. κατ΄ έτος, με την υιοθέτηση 10% συμμετοχής στα φάρμακά τους. Στην περίπτωση μάλιστα που θα επιλεγόταν να τεθεί και ετήσιο πλαφόν συμμετοχής στα 250 ευρώ, τότε η οικονομική ανακούφιση θα ήταν επιπλέον 160 εκατ. ευρώ.
Για την εξισορρόπηση της πρόσθετης επιβάρυνσης στο σύστημα, πρότεινε αύξηση της δυνατότητας μείωσης των τιμών των φαρμάκων από 7% σε 10%, απόφαση που θα μπορούσε να εξοικονομήσει περί τα 170 εκατ. ενώ πρόσθετες εξοικονομήσεις θα μπορούσαν να επέλθουν από την μείωση των συμμετοχών και την καλύτερη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία τους.
