Όλοι μας έχουμε πει κάποια στιγμή «μου ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι» για να περιγράψουμε μια κατάσταση έντασης.
Τότε οι παλμοί αυξάνονται, όπως και η πίεσή μας. Είναι το συμπαθητικό σύστημα που ενεργοποιείται από κάποιον εκνευρισμό ή μια συγκίνηση, που οδηγεί σε ενεργοποίηση του συστήματος φυγής και αντίδρασης.
Αυτή η αύξηση της πίεσης είναι παροδική και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πάσχουμε από υπέρταση.
Αντίθετα, η αρτηριακή υπέρταση είναι μια χρόνια κατάσταση, κατά την οποία η πίεση παραμένει αυξημένη σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και όχι μόνο σε στιγμές έντασης ή στρες.
Η εμφάνιση της υπέρτασης οφείλεται σε σύνθετη αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων
Ο καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Τσιούφης
Όπως τόνισε ο καθηγητής Καρδιολογίας και διευθυντής της Α΄ Καρδιολογικής Κλινικής στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο, Κωνσταντίνος Τσιούφης μιλώντας στο in.gr για την υπέρταση, ο μόνος τρόπος για να γίνει διάγνωση της υπέρτασης είναι να μετρηθεί αξιόπιστα. Η διάγνωση γίνεται με σωστές και επαναλαμβανόμενες μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης είτε στο ιατρείο είτε στο σπίτι, καθώς και με 24ωρη καταγραφή της πίεσης (με holter πίεσης) όταν χρειάζεται.
Δεν αρκεί μία μόνο αυξημένη μέτρηση για να τεθεί η διάγνωση.
Η υπέρταση συχνά αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος», επειδή συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Πολλοί άνθρωποι μπορεί να έχουν υψηλή πίεση για χρόνια χωρίς να το γνωρίζουν.
Σε μεγαλύτερες ηλικίες
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η υπέρταση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά γίνεται συχνότερη όσο η ηλικία αυξάνεται. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 50% των ανθρώπων άνω των 60 ετών εμφανίζουν αυξημένη αρτηριακή πίεση.
Αφορά άνδρες και γυναίκες, ενώ τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των περιστατικών και σε νεότερες ηλικίες, κυρίως λόγω παχυσαρκίας, καθιστικής ζωής και ανθυγιεινών διατροφικών συνηθειών. Ατομα με οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης, σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο ή καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν κατηγορίες αυξημένου κίνδυνου για υπέρταση.
Οι κίνδυνοι
Η αρρύθμιστη υπέρταση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.
Έχει διπλάσιο ή τριπλάσιο κίνδυνο για:
- Έμφραγμα μυοκαρδίου.
- Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
- Καρδιακή ανεπάρκεια.
- Χρόνια νεφρική νόσο.
- Ανεύρυσμα αορτής.
- Βλάβες στον αμφιβληστροειδή και διαταραχές όρασης.
- Γνωστική έκπτωση και άνοια σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο υψηλότερη είναι η πίεση και όσο περισσότερο διάστημα παραμένει αρρύθμιστη.
Τα αίτια
Στο 90%-95% των περιπτώσεων πρόκειται για πρωτοπαθή (ιδιοπαθή) υπέρταση, δηλαδή δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη αιτία. Η εμφάνισή της οφείλεται σε σύνθετη αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Η αθηρωμάτωση δεν είναι η βασική αιτία της υπέρτασης, αλλά σχετίζεται στενά με αυτήν. Οι λιγότερο ελαστικές αρτηρίες δυσκολεύονται να απορροφήσουν τις διακυμάνσεις της πίεσης, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η συστολική αρτηριακή πίεση. Παράλληλα, η ίδια η υπέρταση επιταχύνει την εξέλιξη της αθηρωμάτωσης, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.
Τρόπος ζωής και γονίδια
Η υπέρταση είναι από τα νοσήματα στα οποία ο τρόπος ζωής επηρεάζει σημαντικά τόσο την εμφάνιση όσο και την εξέλιξή της. Οι κυριότεροι «υπερτασσιογόνοι» παράγοντες είναι:
- Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού.
- Η παχυσαρκία και ιδιαίτερα η κοιλιακή παχυσαρκία.
- Η έλλειψη σωματικής άσκησης.
- Η υπερκατανάλωση αλκοόλ.
- Το χρόνιο στρες.
- Το κάπνισμα.
- Η κακή ποιότητα ύπνου και η υπνική άπνοια.
Ταυτόχρονα, η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο. Άτομα με γονείς ή αδέλφια που έχουν υπέρταση παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν και τα ίδια.
Δυσκολίες ρύθμισης
Παρότι διαθέτουμε αποτελεσματικά φάρμακα, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν επιτυγχάνει καλή ρύθμιση λόγω
- Πτωχής συμμόρφωσης στη συστηματική λήψη της αγωγής.
- Διακοπής φαρμάκων επειδή ο ασθενής «αισθάνεται καλά».
- Υπερβολικής κατανάλωσης αλατιού.
- Παχυσαρκίας και έλλειψη άσκησης.
- Κακής ποιότητας ύπνου (Υπνική άπνοια).
- Λήψης φαρμάκων που αυξάνουν την πίεση, όπως ορισμένα αντιφλεγμονώδη ή αποσυμφορητικά.
Επέμβαση σε ανθεκτική υπέρταση
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η ρύθμιση της υπέρτασης απαιτεί τη χρήση 3 κύριων πυλώνων:
- Ο πρώτος πυλώνας εφαρμόζεται σε όλους και περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής:
- Μείωση αλατιού.
- Απώλεια βάρους.
- Τακτική άσκηση.
- Υγιεινή διατροφή, όπως η μεσογειακή δίαιτα.
- Περιορισμό αλκοόλ.
- Διακοπή καπνίσματος.
2. Ο δεύτερος πυλώνας είναι η χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής. Σήμερα υπάρχουν πολλές ασφαλείς και αποτελεσματικές κατηγορίες φαρμάκων, οι οποίες συχνά συνδυάζονται για καλύτερο αποτέλεσμα.
3. Ο τρίτος πυλώνας, εφαρμόζεται σε περιπτώσεις ανθεκτικής υπέρτασης ή σε περιπτώσεις που έχουμε δυσκολία στη ρύθμιση της υπέρτασης και είναι η κατάλυση των νεφρικών συμπαθητικών νεύρων (renal denervation), η οποία συνιστάται πλέον από τις κατευθυντήριες οδηγίες και στη χώρα μας η Πανεπιστημιακή Καρδιολογική κλινική στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο έχει μεγάλη και μακροχρόνια εμπειρία.
