Βέττας (ΙΟΒΕ) στο ΕΡΤnews Radio 105,8: Οι ανισότητες στη χώρα μας μειώνονται ωστόσο η αίσθηση οικονομικής αβεβαιότητας και ευαλωτότητας, παραμένει

Σκοπός της τελευταίας μελέτης του ΙΟΒΕ (Ινστιτούτο Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών), που είναι δημόσια διαθέσιμη από την ιστοσελίδα του, είναι να προσπαθήσει «να ανοίξει το μαύρο κουτί του τι συμβαίνει με την ανισότητα στην χώρα μας», «τις ανισότητες μάλλον» διόρθωσε ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Νίκος Βέττας, σε συνέντευξή του στο ΕΡΤnews Radio 105,8 και στην εκπομπή «Ναι μεν Αλλά» με την Ευαγγελία Μπαλτατζή και τον Δημήτρη Τάκη,γιατί όπως λέει και ο τίτλος της μελέτης, έχει πολλαπλές πτυχές.

«Να σπεύσω να πω ότι μπορεί να έχεις μία χώρα πλούσια με μεγάλες ανισότητες ή μπορεί να έχεις μια χώρα φτωχή με μικρές ανισότητες. Ούτε είναι απαραίτητο ότι πάντα μεγαλύτερη ή μικρότερη ανισότητα είναι το καλύτερο. Αυτό όμως το οποίο θα ήταν ανησυχητικό θα ήταν αν χωρίς να έχεις και ένα υψηλό επίπεδο διαβίωσης τρέχον, έχεις σημαντικά στρώματα του πληθυσμού που μπορεί να είναι εγκλωβισμένα σε χαμηλά επίπεδα σε αυτή τη ζυγαριά της ανισότητας.

Ο πιο καθιερωμένος και διαδεδομένος τρόπος μέτρησης εισοδηματικών ανισοτήτων και τώρα, τονίζω το εισόδημα, δηλαδή τι μπαίνει στο νοικοκυριό από την εργασία του, από ενοίκια, από επιδόματα και ούτω καθεξής. Με βάση τον πιο διαδεδομένο δείκτη η ανισότητα στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια λίγο λίγο μειώνεται.

Εδώ, μικρή αλλά πολύ σημαντική παρένθεση, σε όλη την Ευρώπη χώρες οι οποίες ξεκίνησαν πριν από 10 χρόνια με σχετικά υψηλότερες ανισότητες όπως η δικιά μας, βλέπουμε εκεί να υπάρχει μία μείωση, ενώ χώρες όπως της Βόρειας Ευρώπης, σκανδιναβικές για παράδειγμα, που όπως ξέρετε μετά από την επίδραση του φορολογικού συστήματος και του κοινωνικού κράτους είχαν χαμηλότερες ανισότητες, εκεί σιγά σιγά αυξάνονται, όπως για παράδειγμα στη Σουηδία. Κλείνει η παρένθεση, αλλά είναι σημαντικό να βλέπουμε και τη δική μας οικονομία στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής» ανέφερε αρχικά ο κ. Βέττας.

«Υπάρχει ένας σημαντικός παράγοντας τον οποίον τον συζητάμε στη μελέτη μας, αλλά δεν έχουμε τα δεδομένα για να τον πιάσουμε και είναι, οι ανισότητες όσον αφορά την περιουσία, τον πλούτο» σημείωσε.

«Αυτό έχει και μια διαγενεακή διάσταση, διότι ενδεχομένως μια γενιά πριν από μας να είχε πρόσβαση πιο εύκολα σε δική της κατοικία, ενώ η επόμενη να μην το έχει και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό κομμάτι της ευημερίας.

Υπάρχει και η άλλη διάσταση, η οποία είναι διάφορα επιμέρους αλλά σημαντικά, όπως για παράδειγμα, πόσο έχει πρόσβαση ο πολίτης ή το νοικοκυριό σε υπηρεσίες εκπαίδευσης που να είναι επαρκώς υψηλής ποιότητας για να μπορούν να κουνήσουν και τη βελόνα στη συνέχεια των εισοδημάτων αλλά και της κοινωνικής θέσης του νοικοκυριού.

Και αντίστοιχα στην υγεία, διότι αν δεν το έχεις αυτό, οι δαπάνες υγείας, οι οποίες στη χώρα μας γίνονται σε μεγάλο βαθμό, πέρα πέραν των δημόσιων, οι ιδιωτικές γίνονται από την τσέπη όταν κάτι συμβεί.

Και το τελευταίο είναι ότι, η αίσθηση η οποία καταγράφεται, μιας οικονομικής από αβεβαιότητας μέχρι ευαλωτότητας, δεν συνάδει με αυτό το οποίο σας περιέγραψα από την αρχή, ότι σιγά σιγά, μέσα από την ανάπτυξη που έχει έρθει, τη μείωση της ανεργίας, την αύξηση του μέσου μισθού, υπάρχει και μία μείωση των ανισοτήτων. Άρα γιατί υπάρχει αυτή η αίσθηση;» είπε χαρακτηριστικά.

«Το ένα θα μπορούσε να είναι γιατί δεν έχουμε τρέξει όσο γρήγορα πιστεύαμε ότι θα τρέχαμε όταν βγαίναμε μετά από την κρίση.

Ένα δεύτερο όμως είναι ότι υπάρχουν ακόμη πολύ μεγάλα κενά σε περιοχές σαν αυτές που αρχίσαμε να συζητούμε και άρα το νοικοκυριό αναγκάζεται να ξοδεύει αρκετά για δαπάνες εκπαίδευσης, παρά το γεγονός ότι υπάρχει δημόσιο σύστημα και δωρεάν αλλά για να μπορέσεις να μπεις σε πανεπιστημιακές σχολές που θα σου το ανταποδώσουν, πρέπει να κάνεις ιδιωτικές δαπάνες που είναι σημαντικές. Αυτά τα οποία είπαμε για την υγεία, και στη συνέχεια βλέπεις τον ορίζοντα μακριά και ρωτάς, εάν κάτι συμβεί με μένα ή με την επόμενη γενιά, καθώς θα χρειάζεται μακροχρόνια φροντίδα, ποιος θα καλύψει αυτό το κόστος; Θα μπορώ εγώ, ο εργαζόμενος που μπορεί να είμαι σήμερα 25 χρονών, 45 χρονών, μπορώ να βλέπω ότι με συστηματική εργασία θα αυξήσω σημαντικά τις πραγματικές απολαβές μου από την εργασία; Αυτή τη στιγμή, το ερώτημα εκεί πέρα είναι πολύ αμφίβολο ότι μπορεί να απαντηθεί θετικά.

Άρα, το δίπολο δημιουργούμε ισχυρότερη ανάπτυξη ώστε να έχουμε πρόσβαση σε περισσότερες θέσεις εργασίας υψηλής αξίας και δεύτερον, προσπαθούμε να κλείσουμε τις μεγάλες τρύπες σε περιοχές όπως υγεία, μακροχρόνια φροντίδα, εκπαίδευση, πρόσβαση, άτομα τα οποία μπορεί να έχουν αναπηρίες και να μην μπορούν να έχουν ούτε καν πρόσβαση, τέτοια ζητήματα, εκεί υπάρχει έλλειμμα» συμπλήρωσε.

Στο κατά πόσο η εξέλιξη της τεχνολογίας και η εισβολή της τεχνητής νοημοσύνης αμβλύνει ή οξύνει τις ανισότητες, ο κ. Βέττας απάντησε ως εξής:

«Αν δεν δημιουργούμε θέσεις εργασίας στην παραγωγή, ουσιαστικά θα έχουμε μόνο υποκατάσταση εργασίας. Θα χαθούν θέσεις εργασίας, Θα αυξηθεί ενδεχόμενα η παραγωγικότητα σε κάποιες περιοχές της οικονομίας μας, αλλά συνολικά δεν θα πάει καλά. Πρέπει κανείς να συμμετέχει στην παραγωγή των νέων τεχνολογιών, στην εξειδίκευσή τους.

Αυτός όμως, είναι ο μέσος όρος της παραγωγικότητας. Διότι οι ίδιες αυτές οι νέες τεχνολογίες είναι τεχνολογίες που σε σύγκριση με την παραγωγή πριν από 20 και 30 και 40 χρόνια, που ακόμη και να μην ήσουν στον κλάδο σου ο καλύτερος, αν ήσουν για παράδειγμα 20% χειρότερος από τον καλύτερο, έπαιρνες 20% λιγότερα κέρδη και 20% λιγότερους μισθούς οι εργαζόμενοί σου. Πλέον ο καλύτερος παίρνει τα πάντα και γι’ αυτό βλέπουμε ότι υπάρχει μια συσσώρευση και προσδοκίας κερδοφορίας σε όλο τον κόσμο, σε 50 επιχειρήσεις.

Όλα αυτά λοιπόν πρέπει κανείς να δει πώς θα τονώσουμε επενδύσεις, θα συνεχιστεί η μείωση της ανεργίας και θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας στη χώρα μας ταυτόχρονα με την άμεση μέριμνα ώστε να βελτίωση υπηρεσιών στους τομείς στους οποίους τονίσαμε.

Η οικονομική πολιτική δεν μπορεί να έχει στόχευση μόνο τον μέσο όρο. Πρέπει να νοιαστεί και αυτούς οι οποίοι δυσκολεύονται και να νοιαστεί για αυτούς όχι μόνο με την έννοια των εκ των υστέρων επιδομάτων, με την έννοια των ευκαιριών που τους δίνει για εργασία και όλων των άλλων» είπε καταλήγοντας.