Τεχνητή νοημοσύνη και περιεχόμενο. Τι πρέπει να αλλάξει από τον Αύγουστο

Από τις 2 Αυγούστου 2026, η χρήση περιεχομένου που έχει παραχθεί ή τροποποιηθεί από τεχνητή νοημοσύνη δεν θα μπορεί πλέον να κρύβεται πίσω από τη γενικόλογη φράση «με τη βοήθεια της τεχνολογίας». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον τελικό κώδικα ορθής πρακτικής για τη σήμανση και την επισήμανση περιεχομένου που παράγεται από παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, επιχειρώντας να καταστήσει πιο σαφές τι σημαίνει στην πράξη η διαφάνεια που προβλέπει η ευρωπαϊκή Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ο κώδικας είναι εθελοντικός και ειτουργεί ως πρακτικός οδηγός συμμόρφωσης για εταιρείες, οργανισμούς, πλατφόρμες, δημόσιους φορείς, μέσα ενημέρωσης και κάθε επαγγελματία που χρησιμοποιεί συστήματα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ή την επεξεργασία κειμένων, εικόνων, ήχου και βίντεο. Με απλά λόγια, δεν αρκεί πλέον να χρησιμοποιούμε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Πρέπει να ξέρουμε πότε το δηλώνουμε, πώς το δηλώνουμε και σε ποιες περιπτώσεις η σήμανση είναι υποχρεωτική.

Η βασική λογική είναι απλή: Όταν ένα περιεχόμενο μπορεί να επηρεάσει τον δημόσιο διάλογο, ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει αν αυτό που διαβάζει, βλέπει ή ακούει έχει παραχθεί ή αλλοιωθεί από τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό αφορά κυρίως τα deepfakes, δηλαδή εικόνες, βίντεο ή ηχητικά αρχεία που παρουσιάζουν πρόσωπα να λένε ή να κάνουν πράγματα τα οποία δεν έχουν πει ή κάνει. Αφορά όμως και κείμενα που έχουν παραχθεί ή τροποποιηθεί από τεχνητή νοημοσύνη και δημοσιεύονται για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, όταν δεν υπάρχει ανθρώπινη επανεξέταση ή συντακτικός έλεγχος.

Τι πρέπει να κάνουμε πρακτικά

Για όσους παράγουν περιεχόμενο, το πρώτο βήμα είναι η εσωτερική καταγραφή. Κάθε οργανισμός που χρησιμοποιεί εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης πρέπει πρώτα να ξέρει πού ακριβώς τα χρησιμοποιεί. Άλλο είναι η γλωσσική επιμέλεια, άλλο η μετάφραση, άλλο η περίληψη και άλλο η πλήρης παραγωγή κειμένου, εικόνας ή βίντεο. Αν δεν υπάρχει σαφής καταγραφή, δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή πολιτική διαφάνειας.

Το δεύτερο βήμα είναι η σήμανση. Όταν ένα κείμενο, μια εικόνα, ένα βίντεο ή ένα ηχητικό έχει παραχθεί ή ουσιαστικά τροποποιηθεί από τεχνητή νοημοσύνη, αυτό πρέπει να δηλώνεται με τρόπο ορατό και κατανοητό. Όχι με ασαφείς διατυπώσεις, όχι με ψιλά γράμματα, όχι με τεχνικούς όρους που δεν καταλαβαίνει ο μέσος χρήστης. Η ενημέρωση πρέπει να είναι σαφής. Για παράδειγμα, «Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και ελέγχθηκε από συντάκτη» ή «Η εικόνα έχει δημιουργηθεί με εργαλείο παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης».

Το τρίτο βήμα αφορά τη μηχαναγνώσιμη σήμανση. Ο κώδικας προβλέπει ότι οι πάροχοι συστημάτων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να φροντίζουν ώστε το περιεχόμενο που παράγεται ή χειραγωγείται από τα συστήματά τους να μπορεί να ανιχνευθεί τεχνικά ως τεχνητά παραγόμενο ή τροποποιημένο. Αυτό αφορά κυρίως τις εταιρείες που αναπτύσσουν τα εργαλεία, τις πλατφόρμες που φιλοξενούν το περιεχόμενο και τους μεγάλους οργανισμούς που τα ενσωματώνουν στις υπηρεσίες τους.

Το τέταρτο βήμα είναι η ανθρώπινη ευθύνη. Η Επιτροπή κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα στο περιεχόμενο που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη και περνά από ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο, και στο περιεχόμενο που δημοσιεύεται χωρίς επανεξέταση. Εδώ βρίσκεται και η πιο κρίσιμη πρακτική συνέπεια για τα μέσα ενημέρωσης, τους δημόσιους οργανισμούς και όσους επικοινωνούν με το κοινό. Αν υπάρχει συντακτικός έλεγχος, πρέπει να είναι πραγματικός. Δεν αρκεί κάποιος να «ρίξει μια ματιά» στο αποτέλεσμα. Πρέπει να αναλαμβάνει την ευθύνη για την ακρίβεια, το πλαίσιο, τη γλώσσα και τις πιθανές παραπλανητικές εντυπώσεις.

Το πέμπτο βήμα αφορά τα chatbots και τα διαδραστικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Οι χρήστες πρέπει να ενημερώνονται όταν δεν συνομιλούν με άνθρωπο, αλλά με σύστημα τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό έχει σημασία για υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών, δημόσιες υπηρεσίες, εκπαιδευτικές πλατφόρμες, εφαρμογές υγείας, δημοσιογραφικά προϊόντα και κάθε περιβάλλον όπου ο πολίτης μπορεί να πιστέψει ότι επικοινωνεί με φυσικό πρόσωπο.

Για τα μέσα ενημέρωσης, το πρακτικό συμπέρασμα είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο. Χρειάζεται άμεσα μια εσωτερική πολιτική χρήσης τεχνητής νοημοσύνης. Ποια εργαλεία επιτρέπονται. Για ποιες εργασίες. Πότε απαιτείται σήμανση. Ποιος κάνει τον τελικό έλεγχο. Ποιος κρατά αρχείο. Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη σε περίπτωση λάθους. Χωρίς τέτοιους κανόνες, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης κινδυνεύει να γίνει μια γκρίζα ζώνη ανάμεσα στην ευκολία, την αμέλεια και την παραπλάνηση.

Το ίδιο ισχύει και για πανεπιστήμια, δημόσιους φορείς, οργανώσεις, επιχειρήσεις και επαγγελματίες της επικοινωνίας. Όποιος δημοσιεύει περιεχόμενο δημόσιου ενδιαφέροντος πρέπει να μπορεί να απαντήσει σε τρεις απλές ερωτήσεις. Χρησιμοποιήθηκε τεχνητή νοημοσύνη; Σε ποιο σημείο; Το γνωρίζει ο αναγνώστης ή ο χρήστης;

Η δημοσίευση του κώδικα δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Η Επιτροπή αναμένεται να εκδώσει και κατευθυντήριες γραμμές που θα αποσαφηνίσουν καλύτερα το πεδίο εφαρμογής των νομικών υποχρεώσεων. Ωστόσο, το μήνυμα είναι ήδη καθαρό. Η εποχή της «αόρατης» τεχνητής νοημοσύνης τελειώνει, τουλάχιστον εκεί όπου το περιεχόμενο μπορεί να επηρεάσει την ενημέρωση, την πολιτική κρίση, τη δημόσια συζήτηση και την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Το πρακτικό ζητούμενο δεν είναι να σταματήσει η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι να σταματήσει η αδήλωτη χρήση της. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στην παραγωγή, την οργάνωση, τη μετάφραση, την επεξεργασία και τη διάδοση περιεχομένου. Δεν μπορεί όμως να λειτουργεί σαν αόρατος συντάκτης, αόρατος σκηνοθέτης ή αόρατος συνομιλητής. Από τον Αύγουστο του 2026, η διαφάνεια δεν θα είναι απλώς καλή πρακτική. Θα είναι μέρος της ευθύνης όσων χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη στην ενημέρωση, την επικοινωνία και τον δημόσιο λόγο.