Πύραυλος της SpaceX σε τροχιά σύγκρουσης με τη Σελήνη

Μέρος ενός πυραύλου της SpaceX που είχε χρησιμοποιηθεί για την εκτόξευση δύο ρομποτικών εμπορικών σεληνιακών οχημάτων αναμένεται να συντριβεί στη Σελήνη τα ξημερώματα της Τετάρτης (5/8).

Ο πύραυλος Falcon 9 απογειώθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2025, μεταφέροντας το διαστημόπλοιο Blue Ghost που κατασκευάστηκε από την Firefly Aerospace με έδρα το Τέξας, καθώς και το διαστημόπλοιο Resilience της Ispace με έδρα το Τόκιο.

Το Blue Ghost προσγειώθηκε με επιτυχία στη Σελήνη τον Μάρτιο του 2025, ενώ το Resilience απέτυχε να προσγειωθεί με ασφάλεια λίγους μήνες αργότερα.

Το πρώτο τμήμα του πυραύλου – ο ενισχυτής που χρησιμοποιήθηκε για την απογείωση – επέστρεψε στη Γη, ενώ το δεύτερο (ή ανώτερο) τμήμα χρησίμευσε ως κινητήριος μοχλός στο διάστημα για την προώθηση των διαστημοπλοίων προσεδάφισης στην πορεία τους προς τη Σελήνη.

Για αποστολές που κατευθύνονται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη, η SpaceX και άλλοι φορείς εκμετάλλευσης συνήθως απορρίπτουν το ανώτερο τμήμα, το οποίο καίγεται στη συνέχεια από την ατμόσφαιρα της Γης, εξήγησε η Τζουλιάνα Σήμαν, διευθύντρια των Επιστημονικών Προγραμμάτων της NASA και του Dragon στην SpaceX, σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα (3/8).

«Αλλά για αποστολές υψηλής ενέργειας, πρέπει να εκτελούμε έναν διαφορετικό ελιγμό για να διασφαλίσουμε ότι το δεύτερο τμήμα είναι ασφαλές σύμφωνα με τους κανονισμούς», δήλωσε η Σήμαν. «Αυτό κάναμε για το δεύτερο στάδιο των αποστολών Ispace και Blue Ghost. Αυτό που έχει συμβεί είναι ουσιαστικά ένα μείγμα ηλιακής δραστηριότητας και βαρυτικών δυνάμεων που έχουν βάλει το τμήμα του πυραύλου σε μια πορεία προς τη Σελήνη».

Ανεξάρτητοι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν δημόσια διαθέσιμα δεδομένα για να εντοπίσουν το ανώτερο τμήμα του Falcon 9 και διαπίστωσαν ότι βρισκόταν σε τροχιά σύγκρουσης με τη Σελήνη, σύμφωνα με τη NASA.

Το Κέντρο Μελετών Αντικειμένων Κοντά στη Γη (CNEOS) της αμερικάνικης διαστημικής υπηρεσίας, το οποίο παρακολουθεί τις τροχιές των διαστημικών βράχων που θα μπορούσαν να συγκρουστούν με τη Γη – και περιστασιακά με τη Σελήνη – επιβεβαίωσε επίσης την τροχιά πρόσκρουσης του ανώτερου τμήματος του πυραύλου στον γήινο δορυφόρο.

«Δεν υπάρχει κίνδυνος για τη Γη», αναφέρει σε ανακοίνωσή του το Κέντρο, προσθέτοντας ότι «η NASA θα συνεχίσει να παρακολουθεί τον πύραυλο και αργότερα να παρατηρεί το σημείο πρόσκρουσης για εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς σκοπούς».

Αστρονόμοι στην αμερικανική ήπειρο που έχουν στρέψει τα επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια τους προς τη Σελήνη έχουν καλύτερες πιθανότητες να γίνουν μάρτυρες της σύγκρουσης, η οποία αναμένεται στις 6:35 π.μ. (ώρα Γκρίνουιτς) την Τετάρτη.

Το ευρύ κοινό δεν θα μπορέσει να παρακολουθήσει ζωντανά τη σύγκρουση, αν και οι εικόνες πιθανότατα θα είναι διαθέσιμες αργότερα.

Οι επιστήμονες χρησιμοποιώντας αυτό το σπάνιο περιστατικό ενός τεχνητού αντικειμένου που χτυπά τη Σελήνη θα μπορέσουν να μάθουν περισσότερα για τον φυσικό δορυφόρο της Γης — καθώς και να προετοιμαστούν για το πώς μπορούν να προστατεύσουν τους αστροναύτες και οποιαδήποτε μελλοντική υποδομή που θα σταλεί εκεί.

Η NASA σχεδιάζει να εγκαταστήσει μια πιο διαρκή ανθρώπινη παρουσία στην επιφάνεια της Σελήνης μέσω του προγράμματος Artemis. Αλλά καθώς περισσότερες αποστολές κατευθύνονται προς τη Σελήνη, η οποία δεν έχει προστατευτική ατμόσφαιρα όπως της Γης, η διαχείριση της συσσώρευσης διαστημικών σκουπιδιών σε σεληνιακή τροχιά θα γίνεται όλο και πιο σημαντικό ζήτημα.

Μια πρόσκρουση σε πραγματικό χρόνο

Το ανώτερο τμήμα του πυραύλου, που εκτιμάται ότι ζυγίζει περίπου 4.000 κιλά, αναμένεται να χτυπήσει την επιφάνεια της Σελήνης κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν. Η λάμψη της πρόσκρουσης, τη στιγμή που ο πύραυλος θα χτυπά τη Σελήνη κινούμενος με εκτιμώμενη ταχύτητα 2,43 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο, θα διαρκέσει το πολύ μόνο ένα δευτερόλεπτο.

Ωστόσο, «το νέφος των συντριμμιών που θα δημιουργηθεί μπορεί να φωτίζεται από το ηλιακό φως, επιτρέποντας στους ερευνητές να το δουν μέσω τηλεσκοπίων», εξηγεί ο Δρ. Πολ Βίγκερτ, καθηγητής αστρονομίας και φυσικής στο Δυτικό Πανεπιστήμιο στο Λονδίνο του Οντάριο.

Διαστημικοί βράχοι πέφτουν τακτικά στη Σελήνη, και οι αστροναύτες της αποστολής Apollo, καθώς και το πλήρωμα του Artemis II, έχουν αναφέρει λάμψεις πρόσκρουσης καθώς μετεωρίτες συγκρούονταν με την επιφάνεια της Σελήνης. Ωστόσο, προσκρούσεις τεχνητών αντικειμένων έχουν συμβεί μόνο λίγες φορές.

Επίσης, λαμβάνοντας σαν δεδομένο ότι είναι δύσκολο να εντοπιστούν αντικείμενα που συγκρούονται με τη Σελήνη, το γεγονός ότι θα υπάρξει μια γνωστή σύγκρουση βοηθά τους επιστήμονες να αποκτήσουν γνώσεις σχετικά με τις ιδιότητες της σεληνιακής επιφάνειας, διευκρινίζει ο Βίγκερτ. «Τι συμβαίνει όταν ένα αντικείμενο συντρίβεται στη Σελήνη; Γνωρίζουμε ότι δημιουργεί κρατήρα και φυσικά εκτοξεύει υλικό, αλλά δεν κατανοούμε πραγματικά αυτή τη διαδικασία με μεγάλη λεπτομέρεια», είπε.

Οι τρέχουσες εκτιμήσεις υποδηλώνουν ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να εκτοξεύσει βραχώδες υλικό έως και 805 χιλιόμετρα από το σημείο πρόσκρουσης. Αν ένα τέτοιο γεγονός συμβεί ενώ οι αστροναύτες ή διαστημόπλοια βρίσκονται σε κοντινή απόσταση, θα αποτελούσε δυνητικά σημαντική απειλή.

«Αυτοί οι μικροί βράχοι ταξιδεύουν με πολύ υψηλές ταχύτητες, είναι συγκρίσιμοι με σφαίρες, επομένως θέλουμε να κατανοήσουμε αυτές τις διαδικασίες ώστε να μπορέσουμε να τις εξαλείψουμε ως πηγή κινδύνου», κατέληξε ο Βίγκερτ.

Πηγή: CNN