Βενιζέλος στο ΕΡΤnews: Στην εξωτερική πολιτική της χώρας κυριαρχεί το σύνδρομο Ζυρίχης-Λονδίνου – Νόμιμο τίτλο αποκτάς με την οριοθέτηση

Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος μίλησε στην εκπομπή «Στο Κέντρο» του ΕΡΤnews και τον Γιώργο Κουβαρά και αναφέρθηκε στις εξελίξεις με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, αλλά και στο τι χρειάζεται στο μέλλον η χώρα για να κυβερνηθεί.

Ο κ. Βενιζέλος υποστήριξε ότι η χώρα στην εξωτερική της κυριαρχείται από αυτό που αποκάλεσε ως «σύνδρομο Ζυρίχης-Λονδίνου», το οποίο όπως υπογράμμισε περιορίζει τις πρωτοβουλίες.

Εξηγώντας τι σημαίνει το «σύνδρομο Ζυρίχης-Λονδίνου, ανέφερε πως «σημαίνει ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανέλαβε την πολύ μεγάλη ευθύνη να συνάψει τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου για την ίδρυση της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας και κατηγορήθηκε ως προδότης γι’ αυτό. Τώρα όλοι λέμε τι καλά θα ήταν να ισχύουν οι συνθήκες και να είμαστε στο καθεστώς του 1960 και το έλεγε ο ίδιος. Δηλαδή, έλεγε πολύ συχνά ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος θεωρήθηκε ήρωας και εγώ με τον Ευάγγελο Αβέρωφ προδότες».

Αναφερόμενος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου αναφέρθηκε αρχικά στο πώς ξεκίνησε. «Η Ελλάδα σε συνεργασία με την Κύπρο έχει αποφασίσει να εγκαταστήσει ένα καλώδιο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που να συνδέει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Αυτό το έργο χρηματοδοτείται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια. Υπήρχαν κυπριακές αντιρρήσεις οικονομικού χαρακτήρα και το 2024 έγιναν τα γνωστά επεισόδια της Κάσου, διεκόπησαν δηλαδή στην πραγματικότητα οι έρευνες που είναι αναγκαίες τεχνικά προκειμένου στη συνέχεια να ποντιστεί το καλώδιο.

Τόνισε ότι καλώδια μεταξύ Κρήτη και Κύπρου έχουν ποντιστεί από το 1974 και θα ακολουθήσουν και άλλα. «Το γεγονός ότι θέλουμε να εγκαταστήσουμε το καλώδιο αυτό φέρνει στην επιφάνεια το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών και πιο συγκεκριμένα το πρόβλημα της υφαλοκρηπίδας, στην προκειμένη περίπτωση κατά κυριολεξία της υφαλοκρηπίδας», εξήγησε.

«Γιατί μιλάμε για τον βυθό και συνακόλουθα της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης που αφορά και την άνω του βυθού θαλάσσια στήλη. Άρα μένουμε στην υφαλοκρηπίδα τώρα, την παλιά έννοια που υπάρχει ήδη από την Σύμβαση της Γενεύης, πριν πάμε στην λεγόμενη UNCLOS την ισχύουσα Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η μόνη διαφορά με την Τουρκία είναι αυτή που μας επιβάλλει το ίδιο το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας γιατί το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι το μεν κυριαρχικό δικαίωμα, όχι κυριαρχία, στην υφαλοκρηπίδα υπάρχει από μόνο του και εξαρχής ipso facto and ab initio, αλλά δεν μπορείς να το ασκήσεις αν δεν οριοθετήσεις. Το σε κυριαρχικό δικαίωμα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που είναι νεώτερο και πληρέστερο δεν υπάρχει ipso facto and ab initio, αλλά πρέπει να ανακηρύξει την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη», προσέθεσε.

«Χωρίς οριοθέτηση δεν μπορείς να ασκήσεις τα πλήρη δικαιώματά σου»

Ο κ. Βενιζέλος σημείωσε ότι «αν δεν έχεις οριοθετημένες ζώνες, πρέπει να προσπαθείς να λύσεις τα προβλήματα προσωρινά και πρακτικά, δηλαδή να εφαρμόζεις κάποιους προσωρινούς μηχανισμούς πρακτικών μέτρων με συνεννοήσεις, με διευθετήσεις, εν πάση περιπτώσει μέσα από την εγκατάσταση του καλωδίου» και τόνισε πως «όταν δεν έχεις οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, δεν ασκείς κυριαρχικό δικαίωμα. Μπορείς να το υπενθυμίζεις, αλλά πάντως δεν το οριοθετήσεις με τους τρόπους αυτούς.

Μάλιστα τόνισε πως «το καλώδιο είναι κάτι πολύ ελαφρύ. Υπάρχει πλήθος καλωδίων. Τα καλώδια διέρχονται από παντού» και εστίασε στην ανάγκη να υπάρξει οριοθέτηση.

«Όταν έχεις ένα ανοικτό ζήτημα σε μια θάλασσα όπως είναι η Μεσόγειος, δηλαδή περιορισμένη με αντικείμενα και παρακείμενα κράτη και κράτη που είναι απέναντι και κράτη που είναι δίπλα πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός και μπορεί να έχεις όλα τα δίκια του κόσμου με το μέρος σου, αλλά πάντως δεν θα τα βρεις επειδή θα εγκαταστήσεις ένα καλώδιο ή επειδή θα κάνεις έναν αγωγό, αλλά επειδή θα αποκτήσεις νόμιμο τίτλο. Νόμιμο τίτλο αποκτάς με την οριοθέτηση και η οριοθέτηση γίνεται με δύο τρόπους με συμφωνία ή με δικαστική απόφαση, απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, του Δικαστηρίου του Δικαίου της Θάλασσας του Αμβούργου, Διαιτητικού Διεθνούς Δικαστηρίου.», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Πάντως, χωρίς οριοθέτηση δεν μπορείς να ασκήσεις τα πλήρη δικαιώματά σου, θα υπάρχει πάντα ένα πρόβλημα προσωρινότητας», προσέθεσε.

Ανέφερε επίσης πως το καλώδιο «δεν πρέπει τνα μας κρύβει τα βασικά θέματα. Εμείς λοιπόν έχουμε ως βασικό θέμα την οριοθέτηση που πρέπει να κάνουμε και με την Τουρκία και με την Λιβύη και με την Αλβανία. Κάναμε μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο και ολοκληρωμένη με την Ιταλία, την οποία είχαμε ξεκινήσει από το 1977 για την υφαλοκρηπίδα. Αλλά έχουμε και άλλα θέματα. Έχουμε τις μονομερείς, ας το πούμε έτσι, αν θέλετε, διεκδικήσεις της Τουρκίας, έχουμε τα θέματα που θέτει η τουρκική πλευρά, όπως είναι για παράδειγμα όλα αυτά που ακούμε κατά καιρούς, η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, το ζήτημα του εναέριου χώρου των 10 ναυτικών μιλίων, το ζήτημα της έρευνας και διάσωσης» και τόνισε ότι ακόμα και «αν τοποθετήσουμε το καλώδιο χωρίς κανένα πρόβλημα, δεν θα έχουμε λύσει κανένα από τα θέματα αυτά».

Σημείωσε πως οι θέσεις των κρατών είναι γνωστές με επίσημο τρόπο. «Αντί να υπάρχει σωρεία επιστολών που έχουν σταλεί από την Τουρκία, από τη Λιβύη, από την Αίγυπτο και από την Ελλάδα βεβαίως προς τον ΟΗΕ από το 2019 μέχρι σήμερα, τα τελευταία επτά χρόνια που αφορούν την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών αυτού του είδους υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Πρωθυπουργός πήγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας, προεδρεύων μάλιστα τον μήνα εκείνο και είπε την άποψή μας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών και ο Τούρκος πρέσβης στον ΟΗΕ, ο μόνιμος Αντιπρόσωπος απάντησε κάποια στιγμή και πρέπει να πω ότι απάντησε πιο προσεκτικά από ό,τι είχαν γραφτεί οι επιστολές που είχε στείλει η Τουρκία, γιατί είπε ότι εμείς την κυριαρχία των ελληνικών νησιών δεν την αμφισβητούμε. Αμφισβητούμε την πλήρη επήρεια, δηλαδή ότι κάθε νησί και το πιο μικρό νησί και η Στρογγύλη ας πούμε. Δηλαδή ένα νησί από το συγκρότημα του Καστελόριζου θα έχει πλήρη επήρεια, δηλαδή μέχρι 200 χιλιόμετρα. Αυτό βεβαίως είναι ζήτημα της νομολογίας, διότι πράγματι τα διεθνή δικαστήρια περιορίζουν την επήρεια των νησιών ανάλογα με τις συνθήκες και με βάση την αρχή της αναλογικότητας», ανέφερε.

«Δεν λύνεις ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων μέσα από τις NAVTEX»

Προσέθεσε πως «η συζήτηση για το καλώδιο, έχει μια ουσία συγκεκριμένη, προσδιορισμένη. Δεν μπορούμε να γενικεύουμε ή να υποκαθιστούμε τα ζητήματα. Δηλαδή πρέπει να έχουμε αίσθηση του μέτρου και της πραγματικότητας για να είμαστε πραγματικοί προστάτες του εθνικού συμφέροντος».

Αναφερόμενος στις NAVTEX, δήλωσε ότι «αφορoύν τη θαλάσσια ασφάλεια, δεν αφορούν την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Πολύ περισσότερο δεν αφορά τα χωρικά ύδατα που είναι κυριαρχία που είναι στην πραγματικότητα ισοδύναμη του εδάφους. Η οριοθέτηση ως εκ τούτου, η σύμβαση που διέπει τα θέματα αυτά, που είναι κατ’ αρχάς μια σύμβαση του 1974 για την ασφάλεια στη θάλασσα, την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, δεν είναι αν θέλετε μια μέθοδος καταγραφής θέσεων σε σχέση με την οριοθέτηση. Το μεγάλο επεισόδιο των Ιμίων το 1996 ξεκίνησε από ζητήματα έρευνας και διάσωσης. Από το πώς κατανέμονται οι περιοχές έρευνας και διάσωσης και ποιος έχει την ευθύνη έρευνας και διάσωσης».

«Οι NAVTEX λοιπόν και η ακύρωση της, η αντί-NAVTEX είναι ζητήματα συνδεόμενα με την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, με την έρευνα και τη διάσωση. Εκεί έχουμε όντως διαφορετικές απόψεις με την Τουρκία, γιατί αυτή επικαλείται τη Σύμβαση του ΙΜΟ, του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού του Αμβούργου. Εμείς θεωρούμε ότι το FIR Αθηνών προβάλλεται και στη θάλασσα από τη Σύμβαση του Σικάγου. Αυτό λοιπόν αφορά όλο το θέμα τη ναυσιπλοΐα, την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και την έρευνα και διάσωση», προσέθεσε και ανέφερε πως «όταν δημιουργούνται τέτοιου είδους αντιρρήσεις, οι οποίες ανεξαρτήτως της νομιμότητάς τους, θέτουν ένα πραγματικό ζήτημα, οφείλεις να αντιμετωπίσεις μια πραγματική κατάσταση. Δεν θα τη λύσεις νομικά σε σχέση με τα κυριαρχικά δικαιώματα μέσα από τις NAVTEX».

Όπως είπε ο κ. Βενιζέλος «θα έπρεπε να υπάρχει ένας μηχανισμός συνεννόησης με όλες τις χώρες». Μάλιστα όπως είπε «κάποια στιγμή ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε επαναλάβει μια παλαιά ιδέα που την είχε πει και ο κ. Ερντογάν και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για μια περιφερειακή διάσκεψη στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία να λύσει παρόμοια θέματα τώρα».

Για τη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας

Αναφερόμενος στη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας εξήγησε ότι «η ρηματική διακοίνωση (note verbal) είναι το κλασικό διπλωματικό έγγραφο γραμμένο σε τρίτο πρόσωπο».

«Η πρεσβεία της Γαλλικής Δημοκρατίας στην Αγκυρα υποβάλλει τα σέβη της προς το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκικής Δημοκρατίας και ανακοινώνει τα εξής Α, Β, Γ, Δ. Σφραγίδα Μονογραφή. Δεν υπογράφεται. Στην πραγματικότητα είναι η περίληψη αυτού που μπορείς να πεις στην προφορική ανάπτυξη».

Τόνισε ότι η Γαλλία έχει συμφέροντα στο καλώδιο καθώς «μία γαλλική εταιρεία έχει αναλάβει να κατασκευάσει το καλώδιο. Άρα είναι ο εργολάβος. Μια γαλλική εταιρεία επίσης γαλλικών συμφερόντων έχει πια πάρει την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου στον φορέα τον εταιρικό που κατασκευάζει το καλώδιο. Άρα η Γαλλία έχει συμφέροντα οικονομικά στο καλώδιο και ως εκ τούτου αναλαμβάνει και έναν πολιτικό ρόλο γιατί είναι και η χώρα της σημαίας του σκάφους που κάνει την έρευνα. Άρα, η Γαλλία ανέλαβε να διευθετήσει κάποια θέματα με την Τουρκία».

«Η Γαλλία ως σύμμαχοι χώρα, ως χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, Είναι εξίσου σύμμαχοι και με την Τουρκία, ως μία χώρα η οποία είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Προφανώς πρέπει να κινηθεί με σοβαρότητα και καλόπιστα, προστατεύοντας προεχόντως τα γαλλικά συμφέροντα», προσέθεσε, ωστόσο τόνισε ότι «η οριοθέτηση της θαλάσσιας ζώνης, της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, επειδή η Γαλλία θα πάει να κάνει μια παράσταση στην Άγκυρα. Δεν θα γίνει ούτε μέσω της Αιγύπτου, ούτε μέσω της Γαλλίας. Πρέπει να υπάρξει μια συμφωνία η οποία είναι ελληνοτουρκική, όπως και μία συμφωνία ελληνολιβυκή».

«Δεν μπορεί η χώρα να λύνει τα θέματά της σε αυτά τα μείζονα, που είναι η βαριά εθνική ατζέντα Κυπριακό, ελληνοτουρκικά δια κάποιου άλλου», προσέθεσε.

Αναφέρθηκε στο μοντέλο των 52 ετών από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. «Είναι το μοντέλο περιόδων έντασης που μπορεί να αποκτούν και χαρακτήρα επεισοδίου. Παρεμβαίνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και μία ένταση στρατιωτική μετατρέπεται σε διπλωματική διαδικασία. Άρα, εάν δεν έχεις πολιτική και διπλωματική προεργασία και θέση μόνο με τη στρατιωτική ισχύ, όσο και αν εκσυγχρονιστείς και εξοπλιστείς, δεν λύνεις κανένα θέμα. Δεν πρόκειται να λύσουμε δια τρίτου. Δεν το λύσαμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες που έχουν την ισχύ και που καθορίζουν την πολιτική του ΝΑΤΟ και οι οποίες είναι ο στρατηγικός μας εταίρος. Και είναι επίσης ο κρίσιμος παράγων και για την Τουρκία. Δεν θα το λύσουμε ούτε μέσω Γαλλίας, ούτε με την μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο. Η Αίγυπτος τη λύση για το πώς οριοθετείται η ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα με την Τουρκία ή με την Λιβύη θα μας βοηθήσει, αλλά δεν θα μας δώσει την οριστική λύση και όπως δεν μας την έδωσε ούτε η οριοθέτηση με την Ιταλία. Άρα λοιπόν πρέπει εμείς να είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε πρωτοβουλίες και κόστος».

«Χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο»

Ο κ. Βενιζέλος τόνισε ότι «δεν έχουμε διαμορφώσει θεσμικά και πολιτικά εσωτερικά τις προϋποθέσεις μιας ουσιαστικής συναίνεσης και συναντίληψης, η οποία θα επέτρεπε να υπάρχει πραγματικό εθνικό μέτωπο» και υποστήριξε ότι «η κυβέρνηση δεν αρκεί να κυβερνά, πρέπει και να ασκεί αυτό που λένε πολιτική ηγεμονία».

Προσέθεσε πως αυτή τη στιγμή «υπάρχει κυριαρχία κοινοβουλευτική, υπάρχει προτεραιότητα δημοσκοπική, υπάρχει απόσταση από τα άλλα κόμματα, αλλά όχι ηγεμονία, με την έννοια ότι προτείνω πολιτικές τις οποίες να μην μπορεί να αρνηθεί κανείς, πρέπει να τις αποδεχθεί».

Μάλιστα ανέφερε πως «αυτό είναι ένα παράδειγμα του τι σημαίνει μη διακυβέρνηση χώρα, η κρίση της εθνικής στρατηγικής και το γεγονός ότι είμαστε αμήχανοι και το γεγονός ότι δίνουμε μεγάλη έμφαση σε θέματα τα οποία είναι τεχνικά ή ειδικά και δεν δίνουμε έμφαση στο ουσιαστικό ζήτημα. Η καλλιέργεια κάποιων ψευδών εντυπώσεων, κάποιων εθνικών συλλογικών ψευδαισθήσεων ότι μπορεί να μας βοηθήσει κάποιος να μας λύσει το θέμα. Αυτό όλο δείχνει ότι έχουμε ένα πρόβλημα που δεν είναι πρόβλημα αφήγησης, είναι πρόβλημα πραγματικά στρατηγικής και αυτό αφορά το πολιτικό σύστημα γενικά.
Αφορά και την κοινωνία, αφορά και το εκλογικό σώμα».

Προσέθεσε πως «η χώρα χρειάζεται άλλο πολιτικό πλαίσιο, άλλη αίσθηση συναντίληψης, χρειάζεται άλλου τύπου συναινέσεις, άρα χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Και όχι μόνο κοινωνικό συμβόλαιο για το κοινωνικό κράτος και τα κοινωνικά δικαιώματα. Συμβόλαιο αναπτυξιακό, παραγωγικό».

Εξήγησε ότι «35 χρόνια της μεταπολίτευσης μέχρι την κρίση. κυριαρχούσε το μοντέλο της αυτοδύναμης μονοκομματικής κυβέρνησης και του ισχυρού πρωθυπουργού. Έχουμε ζήσει σε κατάσταση ανάγκης, όταν η χώρα ήταν στον τοίχο, κυβερνήσεις συνεργασίας οι οποίες ανταπεξήλθαν».

«Η κυβέρνηση Παπαδήμου και κυρίως η κυβέρνηση Σαμαρά Βενιζέλου σε όλες τις κυβερνήσεις της πρώτης πενταετίας, ήμουν αντιπρόεδρος και υπουργός Οικονομικών, υπουργός Εξωτερικών. Άρα έχω τη συνέχεια και την ενότητα της περιόδου και μετά και η κυβέρνηση Τσίπρα ήταν η συνεργασίας. Επανήλθαμε όμως το 2019 στο μοντέλο της αυτοδυναμίας. Το μοντέλο της αυτοδυναμίας αποδίδει μέχρις ενός σημείου. Νομίζω ότι τώρα θα ήταν ευεργετικό να υπάρχουν σχήματα ευρύτερα, τα οποία όμως έχουν και μια αντανάκλαση στην οικονομία και στην κοινωνία», συμπλήρωσε.

«Οι εκλογές, σε τελευταία ανάλυση, δεν είναι ένα παιχνίδι μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και των πολιτικών προσώπων. Είναι και ένα ιστορικό ερώτημα για τον πολίτη του τι θέλει. κανείς δεν άσκησε την εξουσία μόνος του», προσέθεσε.

Τόνισε πως ο ελληνικός λαός κάνει επιλογές και «πρέπει να δει εάν θέλει να διαμορφώσει ένα μομέντουμ το οποίο να επιτρέψει στη χώρα να κινηθεί με έναν τρόπο διαφορετικό. Δηλαδή θα περάσουμε και τα άλλα 50 χρόνια στην εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας και άμυνας, όπως περάσαμε τα τελευταία 50. Αν δείτε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε ορίζοντα 200 ετών, από το 1821 τα έχουμε πάει πολύ καλά. Εάν τις δείτε σε ορίζοντα 100 ετών από την Μικρασιατική καταστροφή και μετά και την Συνθήκη της Λωζάννης τα έχουμε πάει λιγότερο καλά. Εάν δείτε τις σχέσεις σε ορίζοντα 52 ετών από τον Αττίλα και μετά, έχουμε τα άλυτα θέματα τα οποία υπάρχουν. Λοιπόν, αυτό είναι το μεγάλο ιστορικό ζήτημα, πώς φανταζόμαστε την χώρα το 2030».

Για το ΠΑΣΟΚ

Για το ΠΑΣΟΚ, δήλωσε ότι «είναι ένα κόμμα που πρέπει να το βλέπει κανείς μέσα από το πρίσμα της ιστορικότητας του, της σοβαρότητάς του. Είναι ένα κόμμα που έχει βιώσει το μεγάλο σχολείο της οικονομικής κρίσης όσο δεν το βίωσε κανείς. Όλοι έχουν ξεχάσει τι έγινε σε κάποιο βαθμό και το ΠΑΣΟΚ ξεχνά. Δεν ασχολείται με το τι έγινε και ποιος το έκανε, γιατί θα έπρεπε να διεκδικήσει την πρώτη θέση σε αυτό που πέτυχε η χώρα. Να μείνει όρθια οικονομικά, κοινωνικά και δημοκρατικά και εθνικά εθνικά αλώβητη στην περίοδο της μεγάλης οικονομικής κρίσης. Αυτό το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε να το διεκδικεί και να το λέει με πολύ μεγαλύτερη ένταση και σθένος. Αλλά προφανώς θέλω το ΠΑΣΟΚ να έχει το καλύτερο εκλογικό αποτέλεσμα».

Σε ερώτηση αν υπάρχει πιθανότητα συγκυβέρνησης ΠΑΣΟΚ-ΝΔ, ανέφερε πως «δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις γιατί οι σχέσεις απέκτησαν μία τοξικότητα, μία δυσκολία λόγω σε πολύ μεγάλο βαθμό λόγω των υποκλοπών ή λόγω θεσμικών θεμάτων. Ως εκ τούτου, το ΠΑΣΟΚ δικαιούται τώρα να λέει ότι εγώ θέλω το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα και βεβαίως το αν το ΠΑΣΟΚ ήταν πρώτο, ας πούμε, θα αντιμετώπιζε τα ζητήματα των συνεργασιών με τελείως διαφορετικό πνεύμα».

«Το δεύτερο κόμμα σε οποιαδήποτε συνεργασία έχει δομικό μειονέκτημα σε όλη την Ευρώπη», προσέθεσε.

Αναφερόμενος στα χρόνια της κρίσης είπε πως «αν δεν υπήρχε “το εργαστήριο η Ελλάς”, εάν δεν είχαν ασκήσει οι εταίροι μας τη μεγάλη αυτή πίεση, άδικη και δυσανάλογη και τυφλή, γιατί δεν υπολόγιζαν τις πολιτικές και δημοκρατικές επιπτώσεις των οικονομικών μέτρων στην Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ούτε την πανδημία, ούτε την ενεργειακή κρίση, ούτε τώρα τις κρίσεις οι οποίες παράγονται από την κλιματική κρίση και από την αλλαγή του τεχνολογικού παραδείγματος με την τεχνητή νοημοσύνη. Λοιπόν, “το εργαστήριο η Ελλάς” γέννησε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε για παράδειγμα την πανδημία».

Για την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα ανέφερε πως είναι «ένα κόμμα το οποίο φιλοδοξεί να υποκαταστήσει τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος υπέστη αυτά τα διαλυτικά φαινόμενα και νομίζω θα μου επιτρέψετε να πω ότι αυτό που είχα πει το 2019, ότι η ήττα του ΣΥΡΙΖΑ είναι στρατηγική και όλοι είχαν αντιρρήσεις, γιατί πώς είναι δυνατόν με 32% να λες ότι υπάρχει στρατηγική ήττα. Απεδείχθη ότι ήττ στρατηγική ήττα, διότι πρέπει να υπάρχει τώρα μια πρόταση. Δεν μπορεί η πρόταση σου να είναι το κύμα της κρίσης, ότι λόγω της κρίσης υπάρχει δυσαρέσκεια επειδή εφαρμόζουμε μια τόσο δύσκολη, σκληρή πολιτική και ψάχνουν οι πολίτες να βρουν μια άλλη λύση, πιο ήπια, πιο φιλική, Αλλά δεν τη βρίσκουν τελικά αυτή τη λύση. Λοιπόν, αυτό όλο τώρα θα κριθεί υπό τους νέους όρους, αλλά με πολλά άλλα κόμματα να υπάρχουν από δίπλα, δηλαδή από τον πυρήνα του ΣΥΡΙΖΑ του παλιού».

Για τον Αντώνη Σαμαρά, είπε ότι σχεδιάζει «να κάνει ένα κόμμα στον χώρο της εν ευρεία εννοία συντηρητικής παράταξης, όπου και εκεί υπάρχει πολυδιάσπαση.