Μέσα σε μια μέρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πέρασε από το να απειλεί το Ιράν με «εξόντωση» στο να δηλώσει ότι η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας είχε παρουσιάσει ένα «εφικτό» σχέδιο, το οποίο τον οδήγησε να συμφωνήσει σε μια εκεχειρία 14 ημερών, η οποία, όπως ελπίζει, θα ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί σχεδόν έξι εβδομάδες στη Μέση Ανατολή.
Η δραματική αλλαγή στη στάση του προέκυψε καθώς οι μεσολαβητές, με επικεφαλής το Πακιστάν, εργάζονταν πυρετωδώς για να αποτρέψουν περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν. Ακόμη και η Κίνα — ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ιράν και ο σημαντικότερος οικονομικός ανταγωνιστής των Ηνωμένων Πολιτειών — κίνησε διακριτικά τα νήματα για να βρει μια οδό προς την κατάπαυση του πυρός, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους. «Ο λόγος για τον οποίο το κάνουμε αυτό είναι ότι έχουμε ήδη επιτύχει και ξεπεράσει όλους τους στρατιωτικούς στόχους και βρισκόμαστε σε πολύ προχωρημένο στάδιο όσον αφορά μια οριστική συμφωνία για τη μακροπρόθεσμη ειρήνη με το Ιράν και την ειρήνη στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Μέσα από αυτή την ανάρτηση, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την προσωρινή κατάπαυση του πυρός, περίπου 90 λεπτά πριν από τη λήξη της προθεσμίας που είχε δώσει στην Τεχεράνη να ανοίξει τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, αλλιώς θα γίνονταν σκόνη τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες κρίσιμες υποδομές της.
Δείτε live τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Καθώς πλησίαζε η προθεσμία, οι βουλευτές των Δημοκρατικών καταδίκασαν την απειλή του Τραμπ να εξαφανίσει έναν ολόκληρο πολιτισμό ως «ηθική αποτυχία», ενώ ο Πάπας Λέων XIV προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις εναντίον υποδομών του άμαχου πληθυσμού θα παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο, χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του προέδρου «πραγματικά απαράδεκτες».
Τελικά όμως, ο Τραμπ μπορεί να έκανε πίσω λόγω ενός απλού γεγονότος: Η κλιμάκωση θα μπορούσε να θέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε κίνδυνο να εμπλακούν σε ένα είδος «ατέρμονου πολέμου» που είχε βασανίσει τους προκατόχους του και από τον οποίο είχε ορκιστεί να κρατήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες μακριά, αν οι ψηφοφόροι τον επανεξέλεγαν στο Λευκό Οίκο.
Ο έλεγχος των Στενών θα ήταν μια μακρά και δαπανηρή επιχείρηση
Καθώς ο Τραμπ καυχιόταν για τις στρατιωτικές επιτυχίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ τις τελευταίες έξι εβδομάδες, φαινόταν να βασίζεται στην υπόθεση ότι θα μπορούσε να αναγκάσει το Ιράν να παραδοθεί με βομβαρδισμούς.
Ξεκινώντας από τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στις πρώτες επιθέσεις του πολέμου, φαινόταν να παραβλέπει το ενδεχόμενο η ιρανική ηγεσία να επιλέξει έναν μακρύ και αιματηρό πόλεμο.
Η Ισλαμική Δημοκρατία τα τελευταία 47 χρόνια έχει δείξει επανειλημμένα ότι είναι πρόθυμη να οχυρωθεί, ακόμη και όταν φαίνεται στην Αμερική ότι ενεργεί ενάντια στα ίδια της τα συμφέροντα.
Η κληρική ηγεσία κράτησε Αμερικανούς όμηρους για 444 ημέρες, από τα τέλη του 1979 έως τις αρχές του 1981, με κόστος τη διεθνή φήμη της χώρας. Οι μουλάδες επέτρεψαν στον καταστροφικό πόλεμο Ιράν-Ιράκ να συνεχιστεί για χρόνια, αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Στήριξε τη Χαμάς μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου που πυροδότησε έναν πόλεμο με το Ισραήλ, ο οποίος θα εξουδετέρωνε την υποστηριζόμενη από το Ιράν ομάδα στη Γάζα, καθώς και τη Χεζμπολάχ στο Λίβανο, και δημιούργησε τις συνθήκες που οδήγησαν στην κατάρρευση του αυταρχικού καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία, το οποίο υποστηριζόταν από την Τεχεράνη.
Η ηγεσία του Ιράν — καταπονημένη και με λιγότερα όπλα — εξέφραζε την πεποίθηση ότι θα μπορούσε κάλλιστα να εμπλέξει την παγκόσμια υπερδύναμη σε έναν δαπανηρό και παρατεταμένο σύγκρουση, ακόμη και αν δεν μπορούσε να νικήσει τον ισχυρό αμερικανικό στρατό.
Οι αναλυτές σε θέματα άμυνας συμφώνησαν σε μεγάλο βαθμό ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να αναλάβει γρήγορα τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, της στενής θαλάσσιας οδού στον Περσικό Κόλπο μεταξύ Ιράν και Ομάν, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου κάθε μέρα. Ωστόσο, η διατήρηση της ασφάλειας στη θαλάσσια οδό θα απαιτούσε μια επιχείρηση υψηλού κινδύνου και μεγάλης κατανάλωσης πόρων, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει μια μακροχρόνια δέσμευση για τις ΗΠΑ.
Ο Μπεν Κόνναμπλ, εκτελεστικός διευθυντής της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Battle Research Group, δήλωσε ότι η εξασφάλιση της ασφάλειας των Στενών θα απαιτούσε από τον αμερικανικό στρατό να διατηρήσει τον έλεγχο περίπου 600 χιλιομέτρων (373 μιλίων) ιρανικού εδάφους, από το νησί Κις στα δυτικά έως το Μπαντάρ Αμπάς στα ανατολικά, προκειμένου να εμποδίσει το Ιράν να εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον πλοίων που διέρχονται από τα Στενά. Είναι μια αποστολή που, σύμφωνα με τον Κόνναμπλ, πιθανότατα θα απαιτούσε τρεις αμερικανικές μεραρχίες πεζικού, περίπου 30.000 έως 45.000 στρατιώτες.
«Αυτή θα ήταν μια επιχείρηση αόριστης διάρκειας — οπότε, ξέρετε, σκεφτείτε: να είστε έτοιμοι να το κάνετε αυτό για 20 χρόνια», είπε ο Κόνναμπλ, ένας συνταξιούχος αξιωματικός πληροφοριών του Σώματος Πεζοναυτών. «Δεν πιστεύαμε ότι θα βρισκόμασταν στο Αφγανιστάν για 20 χρόνια. Δεν πιστεύαμε ότι θα έπρεπε να μείνουμε στο Βιετνάμ τόσο πολύ όσο μείναμε, ή στο Ιράκ.»
Το σχέδιο εκεχειρίας διάρκειας δύο εβδομάδων προβλέπει ότι τόσο το Ιράν όσο και το Ομάν θα μπορούν να εισπράττουν τέλη από τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με περιφερειακό αξιωματούχο. Ο αξιωματούχος ανέφερε ότι το Ιράν θα χρησιμοποιήσει τα έσοδα αυτά για την ανασυγκρότηση. Δεν έγινε αμέσως σαφές για ποιο σκοπό θα χρησιμοποιήσει τα έσοδά του το Ομάν.
Τα Στενά βρίσκονται στα χωρικά ύδατα τόσο του Ομάν όσο και του Ιράν. Ο κόσμος θεωρούσε τη διώρυγα ως διεθνή πλωτή οδό και δεν είχε καταβάλει ποτέ διόδια στο παρελθόν.
Ο γερουσιαστής Κρις Μέρφι, Δημοκρατικός από το Κονέκτικατ, δήλωσε μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας ότι ο Τραμπ ουσιαστικά παραχωρούσε στην Τεχεράνη τον «έλεγχο» των Στενών και εξασφάλιζε «μια νίκη που θα αλλάξει την ιστορία για το Ιράν».
«Το επίπεδο ανικανότητας είναι τόσο εκπληκτικό όσο και θλιβερό», δήλωσε ο Μέρφι.
Ο Τραμπ έχει την τάση να υποχωρεί από τις ακραίες απαιτήσεις του
Η ανακοίνωση της εκεχειρίας ήρθε αφού ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, προέτρεψε τον Τραμπ να παρατείνει την προθεσμία του κατά δύο εβδομάδες, ώστε να δοθεί η δυνατότητα προώθησης της διπλωματίας, ζητώντας παράλληλα από το Ιράν να ανοίξει τα Στενά για δύο εβδομάδες.
Οι δύο εβδομάδες έχουν γίνει το αγαπημένο χρονικό διάστημα του Τραμπ για να κερδίσει χρόνο όταν παίρνει σημαντικές αποφάσεις. Το περασμένο καλοκαίρι, ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι θα αποφάσιζε για την έναρξη μιας αρχικής βομβιστικής εκστρατείας εναντίον του Ιράν εντός δύο εβδομάδων — μόνο για να διατάξει ο πρόεδρος αεροπορικές επιδρομές που, όπως είπε, «εξάλειψαν» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν πριν λήξει αυτό το χρονικό διάστημα.
Ο Τραμπ έχει επίσης επανειλημμένα θέσει προθεσμίες δύο εβδομάδων, οι οποίες τελικά απέδωσαν ελάχιστα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας με την Ουκρανία, ενώ ακόμη και κατά την πρώτη θητεία του είχε υποσχεθεί ότι θα είχε επιλύσει σημαντικά πολιτικά ζητήματα, όπως το σύστημα υγείας, μέσα σε ένα τέτοιο χρονικό διάστημα.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα διατυπώσει υπερβολικές απαιτήσεις κατά τη διάρκεια των πρώτων 15 μηνών της δεύτερης θητείας του στον Λευκό Οίκο, μόνο για να τις ανακαλέσει στη συνέχεια.
Ο πρόεδρος έκανε πίσω σε πολλά από τα ριζοσπαστικά δασμολογικά μέτρα της «Ημέρας της Απελευθέρωσης» που είχε αρχικά ανακοινώσει τον Απρίλιο του 2025, αφού αυτά προκάλεσαν αναταραχή στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ίσως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα ήρθε κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός τον Ιανουάριο, όπου ο Τραμπ επέμεινε ότι ήθελε οι ΗΠΑ να πάρουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας «συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων, των τίτλων και της ιδιοκτησίας», μόνο για να αλλάξει πορεία και να εγκαταλείψει την απειλή του να επιβάλει εκτεταμένους δασμούς στην Ευρώπη για να πιέσει το αίτημά του.
Το πρόσχημα για την υποχώρηση εκείνη τη φορά ήταν η δήλωση του Τραμπ ότι είχε συμφωνήσει με τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ για ένα «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» σχετικά με την ασφάλεια στην Αρκτική — παρόλο που οι ΗΠΑ απολάμβαναν ήδη ευρεία στρατιωτική ελευθερία κινήσεων στη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας.
Ο Λευκός Οίκος γιόρτασε το βράδυ της Τρίτης, με στελέχη να αποδίδουν την επιτυχία στην ικανότητα του αμερικανικού στρατού και στις διπλωματικές κινήσεις του Τραμπ, που έθεσαν τις προϋποθέσεις για την κατάπαυση του πυρός.
«Η επιτυχία του στρατού μας δημιούργησε τη μέγιστη δυνατή επιρροή, επιτρέποντας στον Πρόεδρο Τραμπ και την ομάδα του να εμπλακούν σε σκληρές διαπραγματεύσεις που έχουν πλέον δημιουργήσει ένα άνοιγμα για μια διπλωματική λύση και μακροπρόθεσμη ειρήνη», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ. Πρόσθεσε: «Μην υποτιμάτε ποτέ την ικανότητα του Προέδρου Τραμπ να προωθεί με επιτυχία τα συμφέροντα της Αμερικής και να μεσολαβεί για την ειρήνη».
