ΟΗΕ: Ιστορικό ψήφισμα για την κλιματική αλλαγή

Με ευρεία πλειοψηφία, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε ψήφισμα που υποστηρίζει τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔ) ότι οι χώρες έχουν νομική υποχρέωση να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία -μερικές από τις χώρες με την υψηλότερη παραγωγή πετρελαίου και τις υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου– αντιτάχθηκαν στο ψήφισμα.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε ότι η ψηφοφορία της Τετάρτης 20 Μαΐου στη Γενική Συνέλευση, από την οποία απείχαν 28 χώρες, υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις είναι υπεύθυνες για την προστασία των πολιτών από την κλιμακούμενη κλιματική κρίση.

«Χαιρετίζω την υιοθέτηση του ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης σχετικά με τη συμβουλευτική γνώμη του ΔΔ για την κλιματική αλλαγή – μια ισχυρή επιβεβαίωση του διεθνούς δικαίου, της κλιματικής δικαιοσύνης, της επιστήμης και της ευθύνης των κρατών να προστατεύουν τους ανθρώπους από την κλιμακούμενη κλιματική κρίση», έγραψε ο Γκουτέρες σε ανάρτησή του στο X.

I welcome the adoption of the General Assembly resolution on the @CIJ_ICJ‘s advisory opinion on climate change – a powerful affirmation of international law, climate justice, science & the responsibility of states to protect people from the escalating climate crisis.

Those least…

— António Guterres (@antonioguterres) May 20, 2026

Το ψήφισμα, το οποίο το κατάρτησε το Βανουάτου– ένα νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης- μαζί με άλλες χώρες, εγκρίθηκε έπειτα από έντονες διαβουλεύσεις και πολλαπλές προτεινόμενες τροπολογίες, με 141 ψήφους υπέρ, οκτώ κατά και 28 αποχές. Κατά ψήφισαν η Λευκορωσία, το Ιράν, το Ισραήλ, η Λιβερία, η Ρωσία, η Σαουδική Αραβία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Υεμένη.

Όταν το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ), το κύριο δικαιοδοτικό όργανο του ΟΗΕ, αποφάνθηκε τον Ιούλιο του 2025 ότι τα κράτη έχουν υποχρέωση να προστατεύουν το περιβάλλον από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η απόφαση χαιρετίστηκε ως σημαντική πρόοδος. Ο Αντόνιο Γκουτέρες τη χαρακτήρισε «νίκη για τον πλανήτη μας».

«Νομική υποχρέωση»

Το Διεθνές Δικαστήριο αποφάνθηκε επίσης ότι, εάν τα κράτη παραβιάζουν αυτές τις υποχρεώσεις, φέρουν νομική ευθύνη και ενδέχεται να υποχρεωθούν νομικά να σταματήσουν την παράνομη αυτή συμπεριφορά, να παράσχουν εγγυήσεις ότι δεν θα επαναληφθεί και να προσφέρουν πλήρη αποκατάσταση, ανάλογα με τις περιστάσεις.

Παρότι οι γνωμοδοτήσεις του ICJ δεν είναι δεσμευτικές, διαθέτουν σημαντικό νομικό και ηθικό κύρος, συμβάλλοντας στην αποσαφήνιση και την εξέλιξη του διεθνούς δικαίου μέσω του καθορισμού των νομικών υποχρεώσεων των κρατών.

Η υιοθέτηση του ψηφίσματος από τη Γενική Συνέλευση στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης αποτελεί νομική υποχρέωση βάσει του διεθνούς δικαίου και όχι απλώς πολιτική επιλογή.

«Το ανώτατο δικαστήριο του κόσμου μίλησε», δήλωσε ο Γκουτέρες. «Σήμερα, η Γενική Συνέλευση απάντησε».

Τι προβλέπει το ψήφισμα

Το ψήφισμα καλεί όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ να λάβουν κάθε δυνατό μέτρο ώστε να αποφεύγεται η πρόκληση σημαντικής ζημιάς στο κλίμα και το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών που παράγονται εντός των συνόρων τους, καθώς και να τηρήσουν τις υφιστάμενες δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού.

Οι κυβερνήσεις καλούνται να συνεργάζονται με καλή πίστη και να συντονίζουν διαρκώς τις προσπάθειές τους για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο, διασφαλίζοντας ότι οι πολιτικές για το κλίμα προστατεύουν το δικαίωμα στη ζωή, την υγεία και ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.

Σε ανακοίνωσή του μετά την ψηφοφορία, ο Γκουτέρες τόνισε ότι όσοι ευθύνονται λιγότερο για την κλιματική αλλαγή πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα και ότι ο δρόμος προς την κλιματική δικαιοσύνη «περνά μέσα από μια ταχεία, δίκαιη και ισότιμη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ σημείωσε ακόμη ότι οι ανανεώσιμες πηγές έχουν αποδειχθεί η φθηνότερη και ασφαλέστερη μορφή ενέργειας και ότι ο στόχος περιορισμού της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα παραμένει εφικτός.

Διαβάστε επίσης: ΗΠΑ: Κλιματική οπισθοδρόμηση μετά από νέα κίνηση του Τραμπ

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα και άλλες σημαντικές περιβαλλοντικές συμφωνίες και έχει ακολουθήσει πολιτικές για την ενίσχυση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων.

«Το ψήφισμα περιλαμβάνει ακατάλληλες πολιτικές απαιτήσεις σχετικά με τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε η αναπληρώτρια πρέσβειρα των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Τάμι Μπρους. Η Ουάσιγκτον δεν βλέπει κανένα λόγο να απαιτήσει από τον γενικό γραμματέα να υποβάλει έκθεση σχετικά με τα νομικά ζητήματα που τέθηκαν, πρόσθεσε.

Το Associated Press ανέφερε τον Φεβρουάριο ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε παροτρύνει άλλα έθνη να πιέσουν το Βανουάτου να αποσύρει το ψήφισμα.

Νησιά που εξαφανίζονται

Για δεκαετίες, τα έθνη του Ειρηνικού παρακολουθούν τις πατρίδες τους να εξαφανίζονται σιγά σιγά. Στο Τουβαλού, όπου το μέσο υψόμετρο είναι μόλις 2 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού έχει υποβάλει αίτηση για βίζα κλιματικής μετανάστευσης στην Αυστραλία, αν και μόνο ένας περιορισμένος αριθμός γίνεται δεκτός κάθε χρόνο. Μέχρι το 2100, μεγάλο μέρος της χώρας προβλέπεται να είναι κάτω από το νερό κατά την παλίρροια.

Στο Ναουρού, η κυβέρνηση έχει αρχίσει να πουλάει διαβατήρια σε πλούσιους αλλοδαπούς – προσφέροντας πρόσβαση χωρίς βίζα σε δεκάδες χώρες – σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει έσοδα για πιθανές προσπάθειες μετεγκατάστασης.

Ο Βισάλ Πρασάντ, διευθυντής της οργάνωσης «Φοιτητές των Νήσων του Ειρηνικού κατά της Κλιματικής Αλλαγής», ο οποίος ηγήθηκε της εκστρατείας για τη διατύπωση γνωμοδότησης από το Διεθνές Δικαστήριο, χαρακτήρισε την ψηφοφορία ως δέσμευση για την πραγματοποίησή της.

Πηγή: UN, Guardian