Κατά τη διάρκεια της Εποχής των Παγετώνων, τα μαμούθ αποτελούσαν ένα από τα αγαπημένα θηράματα των κυνηγών σε ολόκληρη την Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική για πολλούς λόγους. Ένα μόνο ζώο παρείχε σε ολόκληρη τη φυλή άφθονο κρέας και λίπος· το δέρμα του μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή ενδυμάτων· ενώ από τα οστά και τους κυνόδοντές του μπορούσαν να σκαλιστούν εργαλεία, όπλα και ειδώλια. Τα μεγαλύτερα οστά μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως δομικό υλικό για καταφύγια και άλλες κατασκευές.
Νέα έρευνα δείχνει ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι ήταν πολύ επιλεκτικοί ως προς το ποια μαμούθ κυνηγούσαν. Με βάση γενετικά δεδομένα από οστά μαμούθ που συλλέχθηκαν σε έντεκα τοποθεσίες στην Πολωνία, την Αυστρία, την Τσεχία, τη Γερμανία και τη Ρωσία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κυνηγούσαν κυρίως θηλυκά μαμούθ.
Περίπου το εβδομήντα τοις εκατό των μαμούθ, των οποίων τα οστά εξετάστηκαν από αυτές τις τοποθεσίες, ήταν θηλυκά, ενώ το τριάντα τοις εκατό ήταν αρσενικά. Συγκριτικά, τα δύο τρίτα των οστών μαμούθ που βρέθηκαν στο φυσικό τους περιβάλλον ανήκαν σε αρσενικά και το ένα τρίτο σε θηλυκά.
Οι ερευνητές ανέλυσαν το DNA από 521 μαμούθ που χρονολογούνται περίπου στα τελευταία 50.000 χρόνια, από ολόκληρη την Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική, συμπεριλαμβανομένων εκατό μαμούθ από δέκα τοποθεσίες με συσσωρεύσεις οστών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και μία στη Σιβηρία, καθώς και 421 μαμούθ από το φυσικό περιβάλλον.
Ανισορροπία
Πώς μπορεί λοιπόν να εξηγηθεί αυτή η ανισορροπία μεταξύ των φύλων; «Αυτή είναι μια εξαιρετική ερώτηση, την οποία εξακολουθούμε να διερευνούμε ενεργά», δήλωσε η Χάνα Μουτς, κύρια συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Current Biology”. Ως ερευνήτρια στο Κέντρο Παλαιογενετικής – ένα κοινό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του Σουηδικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας – διατύπωσε μια υπόθεση.
«Μια πιθανότητα είναι ότι, αν τα μαλλιαρά μαμούθ ζούσαν σε κοπάδια με επικεφαλής τα θηλυκά, όπως και οι σημερινοί ελέφαντες, αυτές οι ομάδες ίσως να κινούνταν στο τοπίο με πιο προβλέψιμο τρόπο. Σήμερα, τα κοπάδια των θηλυκών ελεφάντων έχουν σχετικά σταθερές περιοχές και διαδρομές, ενώ τα ενήλικα αρσενικά τείνουν να είναι μοναχικά και συχνά περιπλανιούνται σε μια πολύ ευρύτερη περιοχή. Χάρη σε αυτή την προβλεψιμότητα, ίσως ήταν ευκολότερο για τους ανθρώπους της Εποχής των Παγετώνων να εντοπίζουν ξανά και ξανά κοπάδια υπό την ηγεσία θηλυκών», δήλωσε η Μουτς.
Τα κοπάδια ήταν πιθανότατα μητριαρχικά και αποτελούσανταν από ενήλικα θηλυκά και νεαρά και των δύο φύλων. «Θα μπορούσε επίσης να υποτεθεί ότι ήταν ευκολότερο να εντοπιστεί ένα κοπάδι με νεαρά, από το οποίο τα θηλυκά δεν θα ήταν διατεθειμένα να απομακρυνθούν», δήλωσε η Λοβ Νταλέν, εξελικτική γενετίστρια στο Κέντρο Παλαιογενετικής και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Επιπλέον, τα θηλυκά μαμούθ ήταν γενικά μικρότερα από τα αρσενικά, κάτι που ίσως εξηγεί γιατί ήταν κάπως πιο εύκολο να τα κυνηγήσει κανείς. Ένα ενήλικο αρσενικό ζύγιζε έως και έξι τόνους και είχε ύψος έως 3,4 μέτρα, ενώ ένα ενήλικο θηλυκό ζύγιζε περίπου τέσσερις τόνους και είχε ύψος περίπου 2,9 μέτρα.
Οι άνθρωποι που κατοικούσαν στις ίδιες περιοχές με τα μαμούθ ήταν νομάδες κυνηγοί-συλλέκτες, οι οποίοι συλλέγαν βρώσιμα φυτά και κυνηγούσαν διάφορα θηλαστικά της Εποχής των Παγετώνων – μεταξύ των οποίων ρινόκεροι, τάρανδοι, βίσονες και μεγάλα θηράματα. Σε ορισμένα οστά μαμούθ που βρέθηκαν στους αρχαιολογικούς χώρους είχαν εμπλακεί αιχμές βελών ή δόρατων.
Το τοπίο ως όπλο
Οι κυνηγοί αξιοποιούσαν επίσης το ίδιο το τοπίο. Οδηγούσαν τα τεράστια θηλαστικά σε παγίδες ή προς φυσικά εμπόδια, όπως γκρεμούς ή έλη. «Πιστεύω ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι πιθανότατα κυνηγούσαν τα μαμούθ αξιοποιώντας το περιβάλλον προς όφελός τους. Για παράδειγμα, μπορώ να τους φανταστώ να χρησιμοποιούν χαρακτηριστικά του εδάφους, όπως λάσπη ή βάλτους, για να ακινητοποιήσουν τα ζώα, και μόνο τότε να τα επιτίθενται με δόρατα, ακόντια ή βέλη», δήλωσε ο Ντέιβιντ Ντίεθ ντελ Μολίνο, εξελικτικός γενετιστής στο Κέντρο Παλαιογενετικής και ένας από τους συν-συγγραφείς της μελέτης.
Ο μεγαλύτερος χώρος κυνηγιού και τεμαχισμού μαμούθ που συμπεριέλαβαν οι ερευνητές στη μελέτη τους ονομάζεται Kraków Spadzista· βρίσκεται στη νότια Πολωνία και χρονολογείται από περίπου 25.000 έως 30.000 χρόνια πριν. Περιλαμβάνει τα λείψανα περισσότερων από εκατό μαμούθ, λίθινα εργαλεία και ίχνη τεμαχισμού μαμούθ.
Τα μαμούθ εξαφανίστηκαν από τη ηπειρωτική Βόρεια Αμερική και την Ευρασία πριν από περίπου δέκα έως δώδεκα χιλιάδες χρόνια, στο τέλος της Εποχής των Παγετώνων, όταν το κλίμα θερμάνθηκε ραγδαία και οι ανοιχτές λιβαδικές εκτάσεις όπου τα μαμούθ έβρισκαν την τροφή τους αντικαταστάθηκαν από δάση και υγρή τούνδρα. Ο ρόλος του ανθρώπου στην εξαφάνισή τους αποτελεί επίσης θέμα συζήτησης.
Τα τελευταία μαμούθ κατοικούσαν στο νησί Βράνγκελ, ένα απομονωμένο νησί στα ανοικτά των ακτών της Σιβηρίας, πριν εξαφανιστούν οριστικά πριν από περίπου τέσσερις χιλιάδες χρόνια. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι, παρά το μικρό μέγεθος και το υψηλό επίπεδο ενδογαμίας του, ο πληθυσμός αυτού του νησιού παρέμεινε σταθερός μέχρι το τέλος, πριν από την εξαφάνισή του.
Σύνδεσμος προς τη μελέτη (στα αγγλικά)
Ένα άρθρο γραμμένο από ČTK, kar (CT), που δημοσιεύθηκε αρχικά στις 3 Αυγούστου 2026, 14:30 (θερινή ώρα Κεντρικής Ευρώπης)
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
