Ο Κερκ Τζοόυνς από το «Δυστυχώς Βρίζω» και το σίκουελ του “Γάμος αλά Ελληνικά”

Με αφορμή τη διανομή στις ελληνικές αίθουσες της νέας του ταινίας «Δυστυχώς Βρίζω», ο σκηνοθέτης Κερκ Τζοόυνς μίλησε αποκλειστικά στο ertnews.gr για τη θερμή ανταπόκριση του κοινού, την ευθύνη της σωστής εκπροσώπησης του συνδρόμου Τουρέτ στον κινηματογράφο, τη σημασία της αποδοχής και της αίσθησης του «ανήκειν», αλλά και για παλαιότερες συνεργασίες του.

Διαβάστε επίσης: «Δυστυχώς, Βρίζω»: Συνάντηση με τους συντελεστές της ταινίας που θριάμβευσε στα Bafta

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Θα ήθελα να ξεκινήσω με ένα μικρό… “ευχαριστήριο σημείωμα”. Θέλω να σας ευχαριστήσω που μου δώσατε την καλύτερη ατάκα για να χρησιμοποιώ όταν θέλω να αποφύγω να φτιάξω καφέ στο γραφείο. Νομίζω πως ξέρετε σε ποια αναφέρομαι; (σ.σ. είναι αναφορά σε μια χαρακτηριστική σκηνή της ταινίας, που πριν ο ήρωας προσφέρει καφέ σε συνέντευξη για δουλειά, φωνάζει «αντικαθιστώ το γάλα του καφέ σου με κάτι άλλο»).

Κερκ Τζοόυνς: Ναι, ακριβώς! Μπορώ να το φανταστώ. Να είστε καλα. Χαίρομαι πολύ που σας βοήθησε!

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Πρώτα απ’ όλα, να αναφέρω ότι η ταινία σας προβάλλεται ήδη στην Ελλάδα εδώ και τέσσερις εβδομάδες και σημειώνει όλο και μεγαλύτερη επιτυχία, εβδομάδα με την εβδομάδα. Πώς σας κάνει να αισθάνεστε αυτό;

Κερκ Τζοόυνς: Είναι υπέροχο συναίσθημα. Όταν ξεκινάς από το μηδέν, μπροστά σε έναν φορητό υπολογιστή, με μια κενή σελίδα, και αρχίζεις να γράφεις την πρώτη σελίδα, απλώς ελπίζεις ότι τα επόμενα τρία ή τέσσερα χρόνια που θα επενδύσεις σε αυτό το πρότζεκτ, ο κόσμος τουλάχιστον θα πάει να δει την ταινία, θα τη συστήσει, θα τη χαρεί ή θα μάθει κάτι μέσα από αυτήν, ίσως ακόμη και να αλλάξει κάτι μέσα του.

Έχω ταξιδέψει με την ταινία σε πολλές χώρες και ευτυχώς την έχω δει να προβάλλεται στα αγγλικά, μεταγλωττισμένη, με υπότιτλους, και παντού ο κόσμος αντιδρά στα ίδια σημεία: γελά στα ίδια σημεία, συγκινείται στα ίδια. Είναι πολύ συναρπαστικό. Νομίζω πως αποδεικνύει ότι το κοινό είναι αρκετά έξυπνο ώστε να «πλοηγηθεί» σε μια ταινία που συνδυάζει χιούμορ, συναίσθημα, τραγωδία και κωμωδία μαζί. Οι θεατές ξέρουν πώς να αντιδράσουν και πώς να την απολαύσουν.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Οι σκηνοθέτες συχνά παρουσιάζουν το σύνδρομο τουρέτ με υπερβολικό και κωμικό τρόπο, ειδικά σε σειρές όπως το South Park. Πώς φροντίσατε η δική σας προσέγγιση να είναι πιο ειλικρινής και αληθινή;

Κερκ Τζοόυνς: Όλα ξεκίνησαν από τον Τζον Ντέιβιντσον (σ.σ. πραγματικός ήρωας που η ιστορία του ενέπνευσε την ταινία). Όταν τον συνάντησα για πρώτη φορά, μέσα στα πρώτα δέκα λεπτά μου είπε: «Πρέπει να σου εξηγήσω ότι όλα αυτά τα χρόνια οι άνθρωποι με Τουρέτ έχουν γίνει αντικείμενο χλευασμού. Τους έχουν κοροϊδέψει, ακόμη κι όταν προσκλήθηκαν σε τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές εκπομπές ή εμφανίστηκαν σε σειρές, όπως για παράδειγμα στο South Park. Δεν θέλουμε να συμβεί ξανά αυτό».

Και του απάντησα: «Ούτε κι εγώ το θέλω».

Το πρώτο πράγμα που έκανα ήταν να τον ορίσω εκτελεστικό παραγωγό. Του είπα: «Αυτό σημαίνει ότι θα έχεις «φωνή», θα μπορείς να εκφράζεις τη γνώμη σου και εγώ θα σε ακούω. Αν κάτι σε ανησυχεί, αν ο τόνος της ταινίας δεν είναι σωστός, αν υπάρχουν λάθη ή ανακρίβειες, θα σου δείξω το σενάριο και θα μπορείς να παρέμβεις».

Ήθελα πολύ, πρώτον, ο Τζον να είναι περήφανος για την ταινία. Δεύτερον, η κοινότητα των ανθρώπων με Τουρέτ να αισθάνεται περήφανη. Και τρίτον, πέρα από το να ψυχαγωγήσουμε το κοινό, να προσπαθήσουμε και να το εκπαιδεύσουμε.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Ο ήρωάς της ταινίας σας βρίσκει δύναμη μέσα από μια «οικογένεια που τον επιλέγει για παιδί του». Νομίζω ότι αυτό είναι καθοριστικό για να κατανοήσουμε τη σημασία του να ανήκεις κάπου. Θα θέλατε να μοιραστείτε τις σκέψεις σας;

Κερκ Τζοόυνς: Ναι, πρόκειται πράγματι για την ανάγκη του ανήκειν και της αποδοχής. Η πραγματική μητέρα του Τζον έκανε ό,τι μπορούσε, γι’ αυτό και ήθελα να υπάρχει εκείνη η σκηνή στο τέλος όπου του λέει «έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα» και εκείνος της απαντά «το ξέρω, και δεν είμαι σίγουρος ότι θα τα είχα καταφέρει καλύτερα στη θέση σου».

Η μητέρα του προσπάθησε, αλλά τελικά, όταν απομακρύνθηκε από το οικογενειακό του περιβάλλον και πέρασε χρόνο με την Ντότι, που ήταν φροντιστική, πιο χαλαρή και αποδεχόταν τη συμπεριφορά του όπως κι αν εκδηλωνόταν, χωρίς να της δίνει σημασία, ένιωσε για πρώτη φορά ότι δεν χρειαζόταν να απολογείται για κάτι που δεν ήταν δικό του λάθος.

Αυτό ήταν ένα πολύ σημαντικό μάθημα για εκείνον. Μαζί της είχε μια ελευθερία που την είχε απελπισμένα ανάγκη εκείνη την περίοδο της ζωής του.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Πέρα από την ίδια την ιατρική κατάσταση, η οποία εκδηλώνεται συχνά με έντονο και ηχηρό τρόπο, πολλοί άνθρωποι βιώνουν κοινωνική πίεση. Πιστεύετε ότι θα πρέπει να επιτρέπεται σε κάποιον να εκφράζεται ελεύθερα, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα βρίζει δημόσια;

Κερκ Τζοόυνς: Αν κάτι είναι έξω από τον έλεγχο κάποιου, είτε πρόκειται για βρισιές, για φωνές ή για κινητικά τικ, νομίζω ότι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν το δικαίωμα να είναι ο εαυτός τους. Και ελπίζω ότι στην ταινία δείχνουμε πως το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα το Τουρέτ, αλλά η έλλειψη γνώσης των άλλων γύρω από αυτό.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Μετά τις βραβεύσεις με Bafta, πώς σας ακούγεται το ενδεχόμενο να είστε ένα βήμα πιο κοντά στα Όσκαρ;

Κερκ Τζοόυνς: Τα βραβεία είναι υπέροχα και τιμητικά. Όμως αν αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι θα δουν την ταινία και θα κατανοήσουν την πάθηση και πώς μπορούν να στηρίξουν τους άλλους, τότε αυτό είναι το πιο σημαντικό. Πάντως, βρισκόμαστε ακόμη πολύ μακριά από οποιαδήποτε (μεγάλα) βραβεία.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Ας ταξιδέψουμε λίγο πίσω στον χρόνο, όταν σας εμπιστευτήκε η Νία Βαρντάλος το σίκουελ του Γάμος αλά Ελληνικά. Έχετε αναμνήσεις από εκείνη την εμπειρία; Και, ειλικρινά, μάθατε καμία… κακή ελληνική λέξη;

Κερκ Τζοόυνς: Δεν θυμάμαι κάποια ελληνική βρισιά που να μου έμαθε ο Νία, οπότε μάλλον όχι!

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: όπως σας είπα και νωρίτερα, εδώ και τέσσερις εβδομάδες οι Έλληνες θεατές πηγαίνουν στις αίθουσες για να δουν την ταινία σας. Τι θα θέλατε να αισθάνονται όταν πέφτουν οι τίτλοι τέλους;

Κερκ Τζοόυνς: Όσο για το τέλος της ταινίας, ελπίζω οι θεατές να φεύγουν από την αίθουσα νιώθοντας ότι ψυχαγωγήθηκαν πραγματικά και ίσως, ταυτόχρονα, ότι έμαθαν κάτι που θα τους κάνει πιο σεβαστικούς και πιο συμπονετικούς απέναντι στους άλλους.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Σας ευχαριστώ θερμά για την όμορφη ταινία και για τον χρόνο σας.

Κερκ Τζοόυνς: Σας ευχαριστώ πολύ. Να είστε καλά. Γεια σας.

Η συζήτηση με τον Κερκ Τζοόυνς αναδεικνύει πως ο κινηματογράφος μπορεί να είναι ταυτόχρονα ψυχαγωγικός και ουσιαστικός. Το «Δυστυχώς Βρίζω» δεν επιδιώκει απλώς να συγκινήσει ή να διασκεδάσει, αλλά να καλλιεργήσει γνώση, ενσυναίσθηση και αποδοχή, και ίσως αυτό να είναι τελικά το σημαντικότερο «βραβείο» για κάθε δημιουργό.