Μεγάλη δυναμική αλλά και γραφειοκρατικά αντικίνητρα για τον ελληνικό καταδυτικό τουρισμό

Ο καταδυτικός τουρισμός αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους κλάδους του εναλλακτικού τουρισμού στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια εξειδικευμένη μορφή τουρισμού που προσελκύει ταξιδιώτες με οικονομική επιφάνεια άνω του μέσου όρου, συμβάλλοντας καθοριστικά στην παράταση της τουριστικής περιόδου.

Ρεπορτάζ Ρεγγίνα Σαβούρδου

Παρά το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει μοναδικά γεωγραφικά και μορφολογικά πλεονεκτήματα, η ανάπτυξη του κλάδου υλοποιείται με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς, εξαιτίας της γραφειοκρατίας και της έλλειψης επαρκούς κρατικής υποστήριξης στην εξωστρέφεια και την προβολή του προϊόντος.

Η θεσμική προσέγγιση του ΣΥΚΑΚΕΛ

Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις του κ. Γιώργου Κυριακού, Προέδρου του θεσμικού οργάνου του κλάδου, του Συνδέσμου Καταδυτικών Κέντρων Ελλάδος (ΣΥ.ΚΑ.Κ.ΕΛ.), στο ertnews.gr, οι προσπάθειες για τη συγκρότηση οργανωμένων καταδυτικών πάρκων ξεκίνησαν προ δεκαετίας, ωστόσο, η εξέλιξή τους υπήρξε εξαιρετικά αργή λόγω των σύνθετων γραφειοκρατικών διαδικασιών.

Καταδυτικά και αρχαιολογικά πάρκα

Οι υποδομές διακρίνονται σε καταδυτικά και αρχαιολογικά πάρκα. Όμως η θεσμοθέτηση της ιδιότητας ενός πάρκου δεν επαρκεί, εάν αυτό δεν διαθέτει αναπτυγμένη υποθαλάσσια ζωή. «Η δημιουργία και ο πολλαπλασιασμός του θαλάσσιου οικοσυστήματος απαιτεί χρόνο. Το βασικό πλεονέκτημα των πάρκων, καθώς και των προστατευόμενων ζωνών, ακτίνας περίπου 50 μέτρων γύρω από χαρακτηρισμένα ναυάγια, έγκειται στην απόλυτη απαγόρευση της αλιείας. Η αυστηρή προστασία επιτρέπει στα θαλάσσια είδη να αναπαράγονται και να εξοικειώνονται με την ανθρώπινη παρουσία, αναβαθμίζοντας την καταδυτική εμπειρία η οποία, σε διαφορετική περίπτωση, υποβαθμίζεται από τις συνέπειες της υπεραλίευσης», σημειώνει στο ertnews.gr ο κ. Κυριακός, και αναφέρει πως αυτή τη στιγμή, η εν λόγω προστασία υφίσταται περιορισμένα, σε ορισμένους αρχαιολογικούς χώρους, σε εγκεκριμένα ναυάγια του Υπουργείου Πολιτισμού και σε μόλις δύο υφιστάμενα καταδυτικά πάρκα.

Το πρόγραμμα πόντισης πλοίων

Για την άμεση ενίσχυση του ενδιαφέροντος των δυτών, βρίσκεται σε εξέλιξη επιδοτούμενο πρόγραμμα του Υπουργείου Τουρισμού, με το οποίο δίνεται η δυνατότητα σε παραθαλάσσιους δήμους να προχωρήσουν στην πόντιση τριών έως πέντε ναυπηγημάτων, τα οποία θα λειτουργήσουν ως τεχνητά ναυάγια και πόλοι έλξης. Η ολοκλήρωση της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας αναμένεται έως το τέλος Αυγούστου.

Ο ΣΥΚΑΚΕΛ κάνει λόγο για έλλειψη εξωστρέφειας

Ο κ. Κυριακός εντοπίζει ως κύριο δομικό πρόβλημα του κλάδου την απουσία εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού για την προώθηση του προϊόντος στο εξωτερικό, τονίζοντας την «ανεπαρκή στήριξη από τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού (ΕΟΤ) στις διεθνείς εκθέσεις, τη στιγμή που γειτονικές χώρες, όπως η Τουρκία, η Κροατία, η Κύπρος και η Μάλτα, επενδύουν συστηματικά και δυναμικά στον καταδυτικό τουρισμό, αναγνωρίζοντας τα υψηλά έσοδα που αποφέρει. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετική υποθαλάσσια μορφολογία και καθαρότητα υδάτων, παραμένει ουραγός λόγω των αργών αντανακλαστικών του κρατικού μηχανισμού», σημειώνει ο Πρόεδρος του ΣΥΚΑΚΕΛ.

Η επιχειρηματική πραγματικότητα και η δυναμική της αγοράς

Η εικόνα της αγοράς, όπως αποτυπώνεται από την επιχειρηματική δραστηριότητα και την εμπειρία των επαγγελματιών του κλάδου, όπως ο κ. Φίλιππος Μαράκης, εκπαιδευτής καταδύσεων, ιχθυολόγος και συνιδιοκτήτης καταδυτικού κέντρου στο Ηράκλειο Κρήτης, επιβεβαιώνει τη στροφή των σύγχρονων ταξιδιωτών στην αναζήτηση εξειδικευμένων εμπειριών.

Το προφίλ των επισκεπτών

Η βάση των πελατών επιμερίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες:

Πιστοποιημένοι Δύτες (50%): Ταξιδιώτες υψηλού οικονομικού επιπέδου που επιλέγουν τον προορισμό αποκλειστικά με βάση το καταδυτικό του ενδιαφέρον, αγοράζοντας προκαθορισμένα πακέτα πολλαπλών καταδύσεων και παρουσιάζοντας καθημερινή δραστηριότητα. Η τάση της συγκεκριμένης κατηγορίας είναι σταθερά ανοδική.

Επισκέπτες Αναψυχής (50%): Τουρίστες που στο πλαίσιο των συμβατικών διακοπών τους επιλέγουν να δοκιμάσουν μια καταδυτική εμπειρία ως συμπληρωματική δραστηριότητα, αντίστοιχη με άλλες δραστηριότητες αναψυχής.

Ελλάδα vs Μάλτα

Η ελληνική επικράτεια διαθέτει μικρότερο αριθμό καταδυτικών κέντρων από τη Μάλτα, η οποία, αν και είναι έξι φορές μικρότερη από τον νομό Ηρακλείου, διαθέτει τον ίδιο σχεδόν αριθμό καταδυτικών κέντρων με ολόκληρη την Ελλάδα.

Η Μάλτα έχει εδραιωθεί διεθνώς ως κορυφαίος προορισμός διότι εφάρμοσε έγκαιρα ορθές πρακτικές, όπως η ελεγχόμενη πόντιση τεχνητών ναυαγίων για τη δημιουργία επισκέψιμων σημείων. Αντίθετα, η Ελλάδα διαθέτει αυθεντικό υποθαλάσσιο πλούτο και ιστορικά ναυάγια, κυρίως από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα οποία παραμένουν σε προσβάσιμα βάθη αλλά είναι θεσμικά μη επισκέψιμα.

Περιφερειακή ανάπτυξη και προοπτικές

Στην Κρήτη, η οποία μαζί με τα Δωδεκάνησα και το Ιόνιο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αξιοποίησης του κλάδου, έχουν εκδοθεί τρεις άδειες για καταδυτικά πάρκα (στις περιοχές Σταλίδα, Μονοναύτης και Αποκόρωνας Χανίων). Παράλληλα, δρομολογούνται συνεργασίες με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων για τη δημιουργία καταδυτικών μουσείων.

Οι επαγγελματίες του κλάδου επισημαίνουν ότι, αν και ο καταδυτικός τουρισμός παρουσιάζει έντονη εποχικότητα κατά τους θερινούς μήνες, η προσέλκυση έμπειρων δυτών κατά τη χειμερινή περίοδο μπορεί να αποτελέσει το όχημα για την παράταση της σεζόν.

Η ανάγκη σύμπραξης κράτους και ιδιωτικού τομέα

Θεσμικοί εκπρόσωποι και επιχειρηματίες του κλάδου συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι τα τελευταία 2-3 χρόνια καταγράφεται επιτάχυνση των διαδικασιών και υλοποίηση πρωτοβουλιών που εκκρεμούσαν επί μία δεκαετία. Ωστόσο, για να καταστεί η Ελλάδα ανταγωνιστική στη διεθνή αγορά, όπου περιοχές όπως η Ερυθρά Θάλασσα στην Αίγυπτο προσελκύουν όγκο τουριστών ισοδύναμο με τον αρχαιολογικό της τουρισμό, απαιτείται η πολιτική βούληση του κράτους.

Το ζητούμενο δεν είναι η παράκαμψη των ελεγκτικών μηχανισμών ή της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, αλλά η εύρεση μιας κοινής συνισταμένης που θα επιτρέπει την τουριστική ανάδειξη και εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου πλούτου και των ναυαγίων, διασφαλίζοντας παράλληλα την απόλυτη προστασία τους και η επιτυχής ανάπτυξη του κλάδου θα αποφέρει οικονομικά και πολιτιστικά οφέλη για τη χώρα.