Λίνα Μενδώνη: Πράξη πολιτικής βούλησης και ηθικού καθήκοντος η επιστροφή των 48 αρχαιοτήτων στην Κύπρο

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με αφορμή τη συμμετοχή της στο Άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Λευκωσία, σε ειδική τελετή στο Κυπριακό Μουσείο, παρέδωσε στην Υφυπουργό Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας Λίνα Κασσιανίδου, 48 κυπριακές αρχαιότητες, οι οποίες επαναπατρίστηκαν από την Ελλάδα. Οι συγκεκριμένες αρχαιότητες, προέρχονται από τη συλλογή του πρέσβη Χρήστου Ζαχαράκη και αποτελούν εξαιρετικά δείγματα του κυπριακού πολιτισμού, καλύπτοντας μιαν ευρύτατη χρονολογική περίοδο, από την πρώιμη Εποχή του Χαλκού έως και τα μεσαιωνικά χρόνια. Μετά τον θάνατο του συλλέκτη, οι κληρονόμοι του προχώρησαν στην άμεση παράδοση όλων των αρχαιοτήτων της συλλογής του στο ελληνικό δημόσιο, με μόνη επιθυμία να διερευνηθεί η προέλευση και να επιστραφούν, όπου ανήκουν.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, στην ομιλία της, κατά την τελετή παράδοσης σημείωσε: «Σήμερα, επιστρέφουμε στην Κύπρο, στον τόπο που τις δημιούργησε, 48 αρχαιότητες κυπριακού πολιτισμού. Είναι μεγάλη η χαρά και η συγκίνηση μας, όταν υποδεχόμαστε ξενιτεμένες αρχαιότητες στη χώρα μας. Όμως, είναι εξίσου μεγάλη η χαρά μας όταν αποδίδουμε, όταν επιστρέφει η Ελλάδα, αρχαιότητες στη χώρα όπου ανήκουν. Γιατί αυτό είναι το δέον και το ηθικό. Και η χαρά και η συγκίνηση αυτή γίνεται μεγαλύτερη, επειδή επαναπατρίζουμε αρχαιότητες στην Κύπρο μας. Σήμερα, είναι η ιδανική μέρα για αυτόν τον επαναπατρισμό. Έχουμε, ήδη, διανύσει το μεγαλύτερο μέρος της, εξαιρετικά, πετυχημένης Προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Υφυπουργείο Πολιτισμού πέτυχε να κατακτήσει τους σημαντικούς στόχους που είχαμε θέσει τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Ένα από τα θέματα τα οποία, πολύ σωστά, αποφασίσατε να αναδείξετε στην Προεδρία σας, είναι αυτό της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών. Αύριο, θα έχουμε τη δυνατότητα, στο πλαίσιο του Συμβουλίου, να συζητήσουμε, άλλη μια φορά, για το θέμα αυτό, που μας ταλανίζει όλους, κυρίως, όμως χώρες, όπως οι δικές μας, η Κύπρος και η Ελλάδα. Η Ελλάδα, συμπορευόμενη με τις αρχές της Διεθνούς Σύμβασης της UNESCO του 1970, εργάζεται συστηματικά και με ιδιαίτερη προσήλωση, προκειμένου να αποκαταστήσει, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό, την πολιτιστική της κληρονομιά, αλλά και να συμβάλλει στην αποκατάσταση της κληρονομιάς των άλλων κρατών και στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης του κάθε λαού. Γιατί η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς επιτυγχάνεται μόνο μέσα από τη συνεργασία, την αλληλοβοήθεια και την αλληλοκατανόηση μεταξύ των λαών και των κρατών».

Κλείνοντας την ομιλία της η Λίνα Μενδώνη, τόνισε: «Θα ήθελα να ευχηθώ να ακολουθήσουν και άλλοι το παράδειγμα αυτό. Να προχωρήσουν σε οικειοθελείς επιστροφές αρχαιοτήτων στις χώρες που ανήκουν, στους λαούς που τις δημιούργησαν και των οποίων αποτελούν συστατικό της πολιτιστικής τους ταυτότητας. Η Κύπρος, όπως η Ελλάδα, έχει λεηλατηθεί από διάφορους κατακτητές. Θυμόμαστε τον αγώνα για τον επαναπατρισμό των κλεμμένων πολιτιστικών κυπριακών αγαθών από τα κατεχόμενα, όπως των τοιχογραφιών της Κανακαριάς. Η κατοχή μοναδικών κυπριακών αρχαιολογικών και μνημειακών συνόλων, όπως η αρχαία πόλη της Σαλαμίνας ή η Έγκωμη, δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Απαιτεί συνεχή εγρήγορση, εκ μέρους όλων μας, μέχρι την επανένωση της Κύπρου, όπως προβλέπει το διεθνές δίκαιο και επιβάλλει η ιστορική και εθνική μας ευθύνη».

Η Υφυπουργός Πολιτισμού Λίνα Κασσιανίδου υπογράμμισε: «Η επιστροφή των αρχαιοτήτων αυτών δεν αποτελεί, απλώς και μόνο, μια συνεργασία ανάμεσα στις αρμόδιες αρχές της Κύπρου και της Ελλάδας, ή ένα ακόμα τμήμα της διμερούς συμφωνίας που υπογράψαμε με την Υπουργό Πολιτισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας, πριν από ενάμιση χρόνο, που υλοποιούμε με πολλούς τρόπους. Αποτελεί, κυρίως, ένα απτό παράδειγμα, του πώς υλοποιείται στην πράξη η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του δικαιώματος των κοινωνιών να διατηρούν ζωντανή τη σχέση τους με την ιστορία, τη μνήμη και την ταυτότητά τους. Για χώρες, όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα. Και οι δύο χώρες διαθέτουν πολιτιστική κληρονομιά ανεκτίμητης αξίας. Και οι δύο έχουν βιώσει, με διαφορετικούς τρόπους και σε άλλες εποχές, την απώλεια και την αποστέρηση, και διεκδικούν την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών τους. Ο αγώνας μας είναι κοινός και άρρηκτα συνδεδεμένος με την προσπάθεια μας να διαφυλάξουμε την ιστορική μνήμη και τις ρίζες μας. Η Κυπριακή Δημοκρατία είχε πρόσφατα την ευκαιρία, στο πλαίσιο των εργασιών της UNESCO στο Παρίσι, να επαναβεβαιώσει τη σταθερή της στήριξη προς την Ελλάδα, στο ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στον τόπο τους. Η θέση αυτή δεν αποτελεί απλώς έκφραση αλληλεγγύης προς την Ελλάδα, αλλά έκφραση μας κοινής αρχής: ότι τα πολιτιστικά αγαθά αποκτούν σημασία και αξία όταν βρίσκονται σε ουσιαστική σχέση με τον τόπο, τους ανθρώπους του, και την ιστορία τους».

Κλείνοντας η Λίνα Κασσιανίδου τόνισε: «Θα ήθελα, να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες προς την Υπουργό Πολιτισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας που πάντα στηρίζει οτιδήποτε και οποιονδήποτε βοηθά την Κύπρο, και προς τις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας, για την καθοριστική συμβολή τους στην επιστροφή των αρχαιοτήτων αυτών στην Κύπρο. Η συνεργασία μας αποδεικνύει ότι, όταν υπάρχει πολιτική βούληση, θεσμική συνέπεια και κοινή προσήλωση στις αρχές της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, μπορούν να επιτευχθούν πολλοί στόχοι και να έχουμε ουσιαστικά αποτελέσματα».

Η επιστροφή των 48 αρχαιοτήτων αποτελεί ένα, ακόμα, λαμπρό παράδειγμα των αδελφικών σχέσεων των δύο χωρών, οι οποίες συνεχίζουν, από κοινού, τον αγώνα απέναντι στην παράνομη διακίνηση των πολιτιστικών αγαθών, αποδεικνύοντας ότι ο σεβασμός στην ιστορική αλήθεια αποτελεί τον έντιμο και ηθικό οδηγό για τη διαχείριση των μνημείων του παρελθόντος.

Την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη συνόδευαν ο Σύμβουλος της Ελληνικής Πρεσβείας στην Κύπρο Κωνσταντίνος Σούλιος, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών Βασιλική Παπαγεωργίου και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ. Παρών στην τελετή ήταν ο εκπρόσωπος της οικογένειας Χρ. Ζαχαράκη Στέφανος Φαρμακάς.