Κλιματική Κρίση: Από το Αόρατο στο Ορατό

Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί απλώς μια περιβαλλοντική πρόκληση. Είναι το πιο ορατό αποτύπωμα ενός μοντέλου ανάπτυξης που βασίστηκε στην αδιάκοπη εκμετάλλευση της φύσης, των πόρων και των ανθρώπων, διευρύνοντας παράλληλα τις κοινωνικές και γεωπολιτικές ανισότητες. Σήμερα, η κρίση του κλίματος αναδεικνύεται ως μια σύνθετη οικολογική, πολιτική και κοινωνική συνθήκη που απαιτεί νέους τρόπους σκέψης, συλλογικής δράσης και ευθύνης.

Η έκθεση «Servare Intaminatum. Κλιματική Κρίση: Από το Αόρατο στο Ορατό ή πώς να αναπαραστήσεις το αδιανόητο» καλεί το κοινό να επανεξετάσει την κλιματική κρίση όχι μόνο ως περιβαλλοντική καταστροφή, αλλά ως συνέπεια των οικονομικών και πολιτικών μηχανισμών που διαμορφώνουν τον σύγχρονο κόσμο.

Από τις 4 Ιουνίου έως τις 4 Ιουλίου 2026, ο Λόφος Νυμφών sτο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών μετατρέπεται σε έναν χώρο συνάντησης της τέχνης, της επιστήμης και του δημόσιου διαλόγου, γύρω από την κλιματική κρίση. Με τη συμμετοχή 22 καλλιτεχνών, 6 ομάδων performance και περισσότερων από 25 ομιλητριών και ομιλητών, η έκθεση διερευνά τις σχέσεις ανάμεσα στην οικολογική καταστροφή, την παγκοσμιοποίηση, την τεχνολογία και τα κυρίαρχα μοντέλα ανάπτυξης.

Η έκθεση μας καλεί να φανταστούμε τη Γη όχι ως αντικείμενο εκμετάλλευσης, αλλά ως ζωντανό σώμα, εύθραυστο και κοινό. Το ερώτημα, ίσως τελικά, δεν είναι πώς θα σωθεί ο πλανήτης, αλλά πώς θα μάθουμε να ζούμε χωρίς να λειτουργούμε ως παράσιτα. Πώς θα μετασχηματίσουμε τα απόβλητα σε μνήμη, την κρίση σε αφήγηση και την καταστροφή σε αφετηρία ενός άλλου τρόπου ζωής και ύπαρξης; Αυτά δεν είναι ρητορικά ερωτήματα. Είναι οι μόνες ερωτήσεις που μετράνε.

Παράλληλα, θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον: πώς μπορούμε να μετασχηματίσουμε τη σχέση μας με τον πλανήτη από σχέση εκμετάλλευσης σε σχέση συνύπαρξης; Μέσα από μια βαθιά πολιτική και καλλιτεχνική προσέγγιση, το «Servare Intaminatum» αναδεικνύει την ανάγκη για νέες μορφές αλληλεγγύης, συλλογικής ευθύνης και κοινωνικής αλλαγής απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής εποχής.

Η έκθεση είναι βαθιά πολιτική. Αναγνωρίζει ότι το μέλλον του πλανήτη εξαρτάται από το κατά πόσο οι κοινωνίες είναι έτοιμες να αμφισβητήσουν τις υπάρχουσες συνθήκες και να δράσουν για την οικολογική και κοινωνική αλλαγή. Σε αυτό το πλαίσιο, η καλλιτεχνική πρακτική ενεργοποιεί τον διάλογο γύρω από την πολιτική βούληση, την αλληλεγγύη και την αντοχή των κοινωνιών απέναντι στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές πιέσεις.

Η επιλογή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δεν είναι τυχαία. Με τη συμβολική του φόρτιση ως ιδεατού τόπου αστικής ουτοπίας, αλλά και ως χώρου που παρακολουθεί και ερευνά τον πλανήτη από την αρχή της σύγχρονης αστρονομίας, το Αστεροσκοπείο συνδέει την παρατήρηση του Σύμπαντος με έναν αναστοχασμό γύρω από τη Γη και την κλιματική κρίση.

Οι καλλιτέχνες και οι καλλιτέχνιδες που συμμετέχουν συγκροτούν, μέσα από τα έργα τους, μια συνολική και συλλογικού τύπου παρέμβαση στον χώρο του Αστεροσκοπείου. Η συνύπαρξη χώρου και έργων αναδεικνύει το μείζον πολιτικό, οικονομικό και πολιτισμικό ζήτημα της κλιματικής κρίσης, που γιγαντώνεται και απειλεί την ποιότητα ζωής των έμβιων όντων στον πλανήτη Γη. Το κοντράστ ανάμεσα στον χώρο και τα έργα δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος για ερωτήματα, ιδέες και στοχασμούς πάνω στα κρίσιμα και υπό διεθνή συζήτηση ζητήματα που θέτει η κλιματική κρίση.

Από την οικολογία των 80’s και των 90’s έχουν πια περάσει πολλά χρόνια και το κυριότερο: η σκέψη έχει προχωρήσει. Από τη Donna Haraway και τον Bruno Latour, τις Νέες Οικολογίες, τον Οικοφεμινισμό και τον Οικοσοσιαλισμό, μέχρι την Berta Cáceres —την ακτιβίστρια των αυτόχθονων λαών της Ονδούρας που αγωνίστηκε για την προστασία του ποταμού Gualcarque και δολοφονήθηκε το 2016 από επιχειρηματικά συμφέροντα, γιατί «η γη ήταν ιερή και δεν πωλείται»— και τον Michael Löwy, έχει σχηματιστεί ένα αρχιπέλαγος ρευμάτων, κινημάτων και δράσεων που αρνούνται να διαχωρίσουν οικολογία, φύλο, φυλή και τάξη. Μαζί συγκροτούν ένα συναρπαστικό εναλλακτικό αφήγημα για τον κόσμο, έναν κόσμο που δεν έχει ακόμα φανεί, αλλά ήδη αγωνίζεται να υπάρξει.

Η έκθεση πλαισιώνεται από ένα μεγάλο Δημόσιο Πρόγραμμα, που πραγματοποιείται στις 5, 11, 12, 18, 19, 20, 24 και 26 Ιουνίου 2026 και συγκροτείται σε συνεργασία με θεωρητικούς, επιστήμονες, ανεξάρτητους ερευνητές, καλλιτέχνες, ακτιβίστριες και ακτιβιστές. Μέσα από συζητήσεις, στρογγυλά τραπέζια και παρουσιάσεις, περισσότεροι από 25 ομιλητές και ομιλήτριες ανοίγουν ζητήματα που αφορούν την αρχιτεκτονική των κοινών, την επιστημολογία της περιβαλλοντικής κρίσης, τις ψευδείς κλιματικές λύσεις, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τον οικοφεμινισμό, τα υδάτινα μέλλοντα και τις νέες οικολογίες ζωής.

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες/ιδες: Δημήτρης Αληθεινός, Γιώργος Δρόσος, Ράνια Εμμανουηλίδου, Δημήτρης Εφέογλου, Θοδωρής Ζαφειρόπουλος, Νίκος Iavazzo & Ανδρέας Καλλή, Αναστάσης Καρράς, Πέγκυ Κλιάφα, Κώστας Κοϊνός, Παναγιώτης Κουλουράς, Ανδρέας Λόλης, Κατερίνα Μπότσαρη, Πανδώρα Μουρίκη, Ελένη Πανουκλιά, Αντιγόνη Πασίδη, Άννα Προβατάρη, Πάνος Σκλαβενίτης, Κώστας Τζημούλης, Klajdi Tsano, Έφη Χαλιορή, Δέσποινα Χαριτωνίδη.

Συμμετέχοντες/ουσες Performers: Φανή Αράπη, Ομάδα ΦΡΜΚ / περιοδικό Φάρμακο, Άννα Τζάκου & Δέσποινα Χατζηπαυλίδου, Collectif MASI (Μαντλέν Ανηψητάκη και Simon Riedler), Ελένη Μεσάδου, Φωτεινή Καλλέ.

Συμμετέχοντες/ουσες ομιλητές/ομιλήτριες Δημόσιου Προγράμματος: Νίκος Αναστασόπουλος, Πηνελόπη Ηλιάσκου, Δήμητρα Θεοχάρη, Θανάσης Πετσίνης, Μαριέφη Γκούμα, εκπρόσωποι της ομάδας Μπουλούκι, Μάνια Μπενίση, Αριάδνη Αργυράκη, Γιώργος Μπουγιούκος, Κώστας Ευσταθίου, Δρ. Νικόλαος Μιχαλόπουλος, Αντώνης Μαυρόπουλος, Κατερίνα Αθανασίου, Τέλης Τύμπας, Γιώργος Βελεγράκης, Έλλη Δανάη Βαρτζιώτη, Νίκος Χατζηαργυρίου, Γιώργος Μπιθυμήτρης, Ιάσωνας Ζαρίκος, Νάντια Βασιλειάδου, Πέννυ Τραυλού, Βασιλική Σηφοστρατουδάκη, Αταλάντη Μουσούρη, Μαρία Πετεινάκη, Τζένη Μαρκέτου, Άννα Τζάκου, Γιώργος Παπαλεξίου, Γιώργος Κόκκινος, Μίνα Καραβαντά κ.ά.

SERVARE INTAMINATUM. Κλιματική Κρίση – Από το Αόρατο στο Ορατό ή πώς να αναπαραστήσεις το αδιανόητο

Επιμέλεια: Δημήτρης Τρίκας
Επιμελητική ομάδα: Αλεξάνδρα Ασσαντουριάν, Διώνη Ζούβελου
Διοργάνωση: ΑΜΚΕ ΡΙΖΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Διάρκεια έκθεσης: 4 Ιουνίου – 4 Ιουλίου 2026

Χώρος: Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Λόφος Νυμφών, Αθήνα

Ώρες λειτουργίας έκθεσης:
Τετάρτη – Σάββατο | 19:00–22:30

Εγκαίνια:
Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026 | 19:00–22:30
Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Λόφος Νυμφών

Performances:
4, 6, 19, 20 και 25 Ιουνίου & 3 Ιουλίου 2026 | 19:30–22:30
Σε επιλεγμένα σημεία του υπαίθριου χώρου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών

Δημόσιο Πρόγραμμα (ομιλίες, συζητήσεις, παρουσιάσεις):
5, 11, 12, 18, 19, 20, 24 και 26 Ιουνίου 2026 | 19:00–21:00
Στον ανοιχτό χώρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών

Ξεναγήσεις κοινού από επιμελητή: Τετάρτη 17, 24/ 06 & 01/07, Πέμπτη 25/06 & 02/07, Σάββατο 13, 27/ 06 & 04/07. Ώρα 19.30