Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Νέα μελέτη ρίχνει φως στα αίτια της πάθησης

Αυτοαντισώματα ενδέχεται να απενεργοποιούν έναν από τους αντιφλεγμονώδεις μηχανισμούς του οργανισμού σε ορισμένους ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (ΦΝΕ), σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη. Τα αίτια της ΦΝΕ δεν είναι πλήρως κατανοητά, ωστόσο οι επιστήμονες εντόπισαν μια υπερδραστήρια ανοσολογική απόκριση που ενδέχεται να αποτελεί τον υποκείμενο μηχανισμό της νόσου σε ορισμένους ασθενείς.

Η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, που χαρακτηρίζεται από χρόνια φλεγμονή σε όλο ή μέρος του πεπτικού συστήματος, επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Οι βασικές της μορφές είναι η νόσος του Crohn, η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του γαστρεντερικού σωλήνα, και η ελκώδης κολίτιδα, που επηρεάζει μόνο το παχύ έντερο και το ορθό.

Παρότι οι ασθενείς εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα φλεγμονής, τα υποκείμενα αίτια μπορεί να διαφέρουν σημαντικά. Η κατανόηση αυτών των διαφορών θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιο στοχευμένες θεραπείες, σημειώνουν οι ερευνητές.

«Η έγκαιρη ταυτοποίηση αυτών των ασθενών θα μπορούσε να επιτρέψει στους κλινικούς γιατρούς να στραφούν ταχύτερα σε θεραπείες που στοχεύουν στον συγκεκριμένο μηχανισμό της νόσου, αντί να ακολουθούν μια διαδικασία δοκιμής και σφάλματος», δήλωσε στον ιστότοπο Live Science ο Δρ. Μπραντ Πάστερνακ, ιατρικός διευθυντής της κλινικής ΦΝΕ στο Νοσοκομείο Παίδων Phoenix, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Ένας πιθανός υποτύπος της νόσου

Η γενετική της ΦΝΕ είναι ιδιαίτερα περίπλοκη, με προηγούμενες μελέτες να έχουν συνδέσει τη νόσο με περίπου 300 «σημεία-κλειδιά» στο γονιδίωμα. Ο ισχυρότερος γνωστός γενετικός παράγοντας κινδύνου για την ελκώδη κολίτιδα είναι μια παραλλαγή του γονιδίου HLA-DRB1*01:03, αν και ο μηχανισμός δράσης του δεν είναι πλήρως κατανοητός.

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «The New England Journal of Medicine», επιχειρεί να συμπληρώσει αυτό το κενό. Σε προηγούμενη έρευνα της ίδιας ομάδας, σε δύο παιδιά με IBD εντοπίστηκαν αυτοαντισώματα- πρωτεΐνες του ανοσοποιητικού που στοχεύουν λανθασμένα τον ίδιο τον οργανισμό- τα οποία εξουδετέρωναν την ιντερλευκίνη-10 (IL-10), μια βασική αντιφλεγμονώδη πρωτεΐνη.

Η IL-10 λειτουργεί φυσιολογικά αναστέλλοντας την έκκριση προφλεγμονωδών μορίων. Όταν μπλοκάρεται, ουσιαστικά «απελευθερώνεται το φρένο» της φλεγμονής. Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι αυτά τα αυτοαντισώματα μπορεί να αποτελούν έναν από τους μηχανισμούς που οδηγούν στην εμφάνιση της νόσου. Στη νέα μελέτη εξέτασαν αν εμφανίζονται και σε μεγαλύτερο αριθμό ασθενών.

Η ανάλυση περιέλαβε δεδομένα από πάνω από 4.900 ασθενείς με ΦΝΕ και περισσότερα από 1.000 άτομα χωρίς τη νόσο. Τα συγκεκριμένα αυτοαντισώματα εντοπίστηκαν σε 173 ασθενείς (περίπου 3,5%), ενώ ήταν σχεδόν ανύπαρκτα στην ομάδα ελέγχου. Σε εργαστηριακά πειράματα, η έκθεση ανοσοκυττάρων στο αίμα αυτών των ασθενών μείωσε τα επίπεδα της IL-10 και ενεργοποίησε προφλεγμονώδη αντίδραση.

Κλινική σημασία

Σύμφωνα με τον Δρ. Χολμ Ούλινγκ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η ταυτοποίηση των μηχανισμών που οδηγούν στον σχηματισμό αυτών των αυτοαντισωμάτων αποτελεί κρίσιμο ερευνητικό ζητούμενο. Τα ευρήματα δείχνουν επίσης ότι οι φορείς της παραλλαγής HLA-DRB1*01:03 έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν τα συγκεκριμένα αυτοαντισώματα. Ιστορικά, η παραλλαγή αυτή έχει συνδεθεί με σοβαρές μορφές της νόσου που συχνά απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση.

«Οι αυτοάνοσες αντιδράσεις δεν αποτελούν προς το παρόν μέρος της θεραπευτικής προσέγγισης, και γι’ αυτό θεωρούμε ότι πρόκειται για μια σημαντική μελέτη», ανέφερε ο Ούλινγκ.

Ο ερευνητής σημείωσε επίσης ότι η υποομάδα του 3,5% των ασθενών που εντόπισαν είναι ένας «σημαντικός αριθμός», δεδομένου του μεγάλου συνολικού αριθμού ασθενών με ΦΝΕ παγκοσμίως.

Γενικά, πολλοί ασθενείς με ΦΝΕ υποβάλλονται επί του παρόντος σε θεραπείες που καταστέλλουν σε μεγάλο βαθμό τις φλεγμονώδεις οδούς, δήλωσε ο Παστερνάκ, αλλά δεν ανταποκρίνονται όλοι στη θεραπεία. Αυτή η μελέτη υποδεικνύει έναν πιθανό τρόπο για να προσαρμοστούν κάποια μέρα οι θεραπείες στον μηχανισμό που προκαλεί συγκεκριμένες ασθένειες των ασθενών, είπε. Εκτός από την προσφορά εξατομικευμένων θεραπειών για ασθενείς με ΦΝΕ, ο Ούλινγκ δήλωσε ότι τα ευρήματά τους μπορεί να βελτιώσουν τις διαγνώσεις.

Επιπλέον, η μελέτη θα μπορούσε να συμβάλει και στη βελτίωση της διάγνωσης, μέσω γενετικού ελέγχου σε πρώιμο στάδιο της νόσου, ώστε να εντοπίζονται ασθενείς με προδιάθεση ανάπτυξης των συγκεκριμένων αυτοαντισωμάτων.

Πηγή: Live Science