Περίπου ενάμιση χρόνο μετά την ένταξη των Κέντρων Υγείας της Αττικής στο σύστημα εφημεριών, τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν έχει επιτευχθεί ουσιαστική αποσυμφόρηση των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) του ΕΣΥ. Οι επισκέψεις των πολιτών στα Κέντρα Υγείας εμφανίζουν μεν αύξηση, όχι όμως σε βαθμό που να μεταβάλλει ουσιαστικά την εικόνα στα Επείγοντα, γεγονός που αποτυπώνει ότι η συντριπτική πλειονότητα εξακολουθεί να τα παρακάμπτει, αναζητώντας απευθείας βοήθεια στα νοσοκομεία.
Οι πρωτοβάθμιες δομές δεν έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών
Ως αποτέλεσμα, τα ΤΕΠ συνεχίζουν να λειτουργούν υπό ασφυκτική πίεση, με πολύωρες αναμονές και υπερφόρτωση του προσωπικού.
Τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους «ΤΑ ΝΕΑ» από την Α’ Υγειονομική Περιφέρεια (ΥΠΕ) Αττικής μαρτυρούν, άλλωστε, ότι οι πρωτοβάθμιες δομές δεν έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών ως πρώτη γραμμή αντιμετώπισης των επειγόντων περιστατικών. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του Κέντρου Υγείας Αλεξάνδρας, το οποίο παραδοσιακά αποτελεί τη «βαριά βιομηχανία» της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στο κέντρο της πρωτεύουσας.
Το 2024 δέχθηκε συνολικά 41.590 έκτακτα περιστατικά. Τον επόμενο χρόνο, παρότι εντάχθηκε επισήμως στη «μάχη» των εφημεριών και λειτουργεί πλέον σε 24ωρη βάση, ο αντίστοιχος αριθμός αυξήθηκε οριακά φτάνοντας τα 44.242 περιστατικά.
Τα ίδια δεδομένα δείχνουν πάντως ότι το προσωπικό του Κέντρου Υγείας βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα, αξιολογώντας τα περιστατικά και ακολουθώντας τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ανάλογα με τη βαρύτητά τους. Είναι ενδεικτικό ότι τόσο το 2024 όσο και το 2025 εκδόθηκαν περισσότερες από 940 παραπομπές για εξειδικευμένες εξετάσεις ή για νοσηλεία σε κλινικές του ΕΣΥ, ενώ 219 και 259 ασθενείς αντίστοιχα διακομίστηκαν σε εφημερεύον νοσοκομείο λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής τους.
Σε ό,τι αφορά το πρώτο τρίμηνο του 2026, η εικόνα φαίνεται να είναι λίγο πιο βελτιωμένη: 15.742 έκτακτα περιστατικά αναζήτησαν ιατροφαρμακευτική φροντίδα εκεί, ενώ εξ αυτών 108 διακομίστηκαν σε κάποιο από τα εφημερεύοντα νοσοκομεία.
Περίπου ίδιος παρέμεινε και ο αριθμός των έκτακτων περιστατικών που απευθύνθηκαν στο Κέντρο Υγείας Λαυρίου (εκτελεί καθημερινά 24ωρη εφημερία) τα περασμένα δύο έτη. Πιο συγκεκριμένα, το 2024 απευθύνθηκαν σε αυτό 14.443 επείγοντα. Την επόμενη χρονιά, όταν πλέον εντάχθηκε στην καθημερινή μάχη των εφημεριών με σκοπό την αποσυμφόρηση των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, καταγράφτηκε μια μικρή μείωση στα έκτακτα (14.156).
Στη λίστα με τα εφημερεύοντα Κέντρα Υγείας συμπεριλαμβάνεται και εκείνο του Αμαρουσίου, το οποίο έχει ανοιχτές τις πόρτες του τις καθημερινές από τις 8 το πρωί έως και τις 10 το βράδυ, με στόχο να καλύψει τις ανάγκες κυρίως των βορείων προαστίων. Σε αυτό, το 2024 απευθύνθηκαν 1.114 ασθενείς, οι οποίοι αναζήτησαν ιατρική εκτίμηση για έκτακτη ανάγκη υγείας, ενώ το επόμενο έτος 9.307. Μάλιστα, η αύξηση αυτή είναι η μεγαλύτερη που καταγράφεται, κοιτώντας κανείς τα ίδια επίσημα στοιχεία, γεγονός που αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο που δύναται να παίξουν οι πρωτοβάθμιες δομές όταν ενισχύονται και λειτουργούν συστηματικά.
Το Κέντρο Υγείας Καλλιθέας πάλι, που επίσης λειτουργεί από τις 8 το πρωί έως και τις 10 το βράδυ, προσέφερε ιατρική βοήθεια πρώτης γραμμής σε 16.941 περιστατικά το 2025, ενώ το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους 7.658. Επιπρόσθετα, κατά το ίδιο διάστημα πραγματοποιήθηκαν 146 διακομιδές ασθενών σε εφημερεύοντα νοσοκομεία.
Υπενθυμίζεται, δε, ότι παρότι το αρχικό σχέδιο προέβλεπε τη σταδιακή ένταξη και άλλων Κέντρων Υγείας στις εφημερίες της Αττικής, όπως για παράδειγμα του Κερατσινίου και του Περιστερίου, αυτό ακόμη δεν έχει επιτευχθεί.
Οι προκλήσεις
Σε κάθε περίπτωση, τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν ότι η στροφή των πολιτών προς την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) παραμένει περιορισμένη, παρά τη διεύρυνση του θεσμού των εφημερευόντων Κέντρων Υγείας στην Αττική. Η πλειονότητα εξακολουθεί να αναζητεί βοήθεια απευθείας στα εφημερεύοντα νοσοκομεία ακόμη και για περιστατικά που δεν απαιτούν νοσοκομειακή αντιμετώπιση, διατηρώντας την πίεση στα ΤΕΠ σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Ενδεικτικό είναι ότι τα νοσοκομεία του ΕΣΥ δέχθηκαν σχεδόν 5 εκατομμύρια ασθενείς στα Επείγοντα το 2025.
Εν τω μεταξύ, την ίδια ώρα, τα Κέντρα Υγείας συνεχίζουν σε μεγάλο βαθμό να λειτουργούν στη συνείδηση των πολιτών κυρίως ως δομές συνταγογράφησης και βασικής πρωτοβάθμιας εξυπηρέτησης και όχι ως πρώτη γραμμή διαχείρισης επειγόντων περιστατικών. Υπό αυτά τα δεδομένα, οι αρμόδιοι παραδέχονται ότι απαιτείται τόσο περαιτέρω ενίσχυση των πρωτοβάθμιων δομών όσο και σταδιακή αλλαγή κουλτούρας των πολιτών ως προς τη χρήση του συστήματος υγείας.
Τις προκλήσεις, πάντως, αυτές είχε αναγνωρίσει εξαρχής η ηγεσία του υπουργείου Υγείας. Ενδεικτική ήταν η τοποθέτηση της αν. υπουργού Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη στις αρχές του 2025 – όταν ξεκίνησε το φιλόδοξο αυτό σχέδιο – ότι «υπάρχουν πολλά Κέντρα Υγείας τα οποία πιθανόν να μην τα γνωρίζουν οι πολίτες και να μην τα επισκέπτονται». Εντούτοις είχε επισημάνει τις δυνατότητες της Πρωτοβάθμιας σε επίπεδο υπηρεσιών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Κέντρο Υγείας Κερατσινίου, όπου γίνεται έως και θρομβόλυση.
