Πώς συνδέεται η μυωπία με τη δυσλεξία και γιατί θεωρούνται «σύγχρονες μάστιγες» για τα παιδιά και τους εφήβους; Πώς μπορούμε να διαγνώσουμε και να αντιμετωπίσουμε σε πρώιμο στάδιο τα προβλήματα όρασης και τις αναγνωστικές δυσκολίες του μαθητικού πληθυσμού; Η μυωπία είναι κάτι που απλώς το «παθαίνεις» λόγω γενετικής προδιάθεσης ή μπορεί να προληφθεί και να ξεπεραστεί, ακόμα και χωρίς χειρουργικές μεθόδους; Τέλος, τι σχέση έχουν όλα αυτά με τον Δίσκο της Φαιστού, το εμβληματικό όσο και αινιγματικό αρχαιολογικό εύρημα – μνημείο του Μινωϊκού πολιτισμού;
Στα παραπάνω ερωτήματα απαντά η πρωτοποριακή πρωτοβουλία «The Cretan Model», Το Κρητικό Μοντέλο, μια διεθνής σύμπραξη επιστημονικών φορέων, που ξεκινάει από την Κρήτη αλλά έχει ήδη διηπειρωτική διάσταση.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας έχει αναπτυχθεί μια καινοτόμος ελληνοκινεζική πλατφόρμα για τη διάγνωση και πρόληψη της παιδικής μυωπίας και δυσλεξίας, προϊόν συνεργασίας μεταξύ του Wenzhou Μedical University –διεθνώς διακεκριμένης ιατρικής σχολής στην πόλη Whenzhou (Γουεντζόου) της νοτιοανατολικής Κίνας- του Iνστιτούτου Οφθαλμολογίας Eμμετροπία (Εmmetropia Eye Institute) και του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΜΕΠΑ).
Η πλατφόρμα παρουσιάζεται για πρώτη φορά παγκοσμίως σε τριήμερη καμπάνια εκδηλώσεων και συναντήσεων στο Ηράκλειο Κρήτης, 9-11 Νοεμβρίου, παρουσία διεθνούς επιστημονικής αντιπροσωπείας.
Ο επιστημονικός διευθυντής της πρωτοβουλίας δρ. Ιωάννης Ασλανίδης, καθηγητής οφθαλμολογίας και ιδρυτής του Ινστιτούτου Εμμετροπία, μιλάει στο in για το περιεχόμενο και τους στόχους του «Κρητικού Μοντέλου» και μας εξηγεί γιατί επέλεξαν ως έμβλημα τον Δίσκο της Φαιστού.
Το Κρητικό Μοντέλο για τη μυωπία και τη δυσλεξία
«Ο Δίσκος της Φαιστού είναι το έμβλημά μας γιατί είναι μια επιγραφή που δεν έχει αποκρυπτογραφηθει ποτέ. Βρέθηκε εδώ κοντά μας, στη Μινωική πόλη της Φαιστού και μέχρι σήμερα, 3.700 χρόνια μετά τη δημιουργία της και σχεδόν 120 χρόνια από την ανακάλυψή της, κανείς δεν έχει καταφέρει να την ερμηνεύσει. Φανταστείτε ένα παιδί να ανοίγει ένα βιβλίο και να βλέπει τον Δίσκο της Φαιστού. Δεν καταλαβαίνει τίποτα. Φανταστείτε τώρα να το βλέπει αυτό κάθε μέρα. Αυτό σημαίνει δυσλεξία», απαντά ο καθηγητής.
Φυσικά πρόκειται για συμβολική μεταφορά και όχι για επιστημονική σύνδεση του Δίσκου της Φαιστού με τη δυσλεξία.
Εκτός από το Emmetropia Eye Institute και το ΕΛΜΕΠΑ, από την πλευρά της Ελλάδας συμμετέχει επίσης το Ελληνικό Κολέγιο Οφθαλμολογίας. Από την Κίνα συμμετέχει το China Eye Valley, το μεγαλύτερο παγκόσμιο οικοσύστημα καινοτομίας, έρευνας, εκπαίδευσης και βιομηχανίας στον τομέα της υγείας των ματιών και της όρασης.
«Στόχος μας είναι η πρόληψη και διαχείριση τόσο της μυωπίας, όπου οι Κινέζοι είναι παγκόσμιοι πρωταθλητές, όσο και της δυσλεξίας, όπου είμαστε κι εμείς εξίσου δυνατοί. Εδώ και 12 χρόνια έχουμε αναπτύξει τη μέθοδο eyeRadar. Είναι ένα ψηφιακό εργαλείο που σε 15 λεπτά δίνει άμεση εικόνα του προβλήματος. Επιπλέον καταγράφει τα προβλήματα ανάγνωσης σε επίπεδο συλλαβής. Γι’ αυτό έρχονται οι Κινέζοι να συνεργαστούμε» μας λέει ο καθηγητής.
Από την Κρήτη σε όλο τον κόσμο
Πώς συνδέονται η μυωπία και η δυσλεξία; «Είναι δύο διαφορετικές κλινικές οντότητες. Επειδή όμως αφορούν τις ίδιες ηλικιακές ομάδες, κάνουμε μια κοινή πλατφόρμα όπου θα εξετάζουμε ταυτόχρονα και τα δύο. Την ονομάζουμε «Κρητικό Μοντέλο» γιατί θα ξεκινήσει από την Κρήτη και φιλοδοξούμε να πάει σε όλο τον κόσμο Το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρό, γιατί πρόκειται για δύο σύγχρονες μάστιγες για τα παιδιά μας. Υπολογίζεται ότι το 2050 το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού θα έχει μυωπία. Σήμερα το 30–35% των νέων έχει αναγνωστικές δυσκολίες ή δυσλεξία, δηλαδή βαριές αναγνωστικές δυσκολίες».
Πάνω από ένα στα τρία ελληνόπουλα με μυωπία
Πράγματι η εμβληματική επιστημονική μελέτη – μοντέλο πρόβλεψης των Holden et al. (Opthalmology 2016), προβλέπει ότι μεταξύ 2.000 και 2.050 τα ποσοστά πληθυσμού με μυωπία θα διπλασιαστούν, από 22,9% στο 49,8%, και θα αφορούν έναν πληθυσμό 4,7 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Ακόμα πιο ανησυχητική όμως είναι η αύξηση της πολύ υψηλής μυωπίας, που σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να ξεπεράσει τους 20 βαθμούς, η οποία ενδέχεται να φτάσει το 10%
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με εξειδικευμένη επιστημονική μελέτη, ο επιπολασμός της μυωπίας στον μαθητικό πληθυσμό, 15-18 ετών, εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 36,8% και 46,9%. Η εκρηκτική αύξηση των προβλημάτων όρασης στα παιδιά συνδέεται με την πολύωρη έκθεση σε ηλεκτρονικές οθόνες από πολύ μικρή ηλικία και τη μείωση του χρόνου που περνούν τα παιδιά σε εξωτερικούς χώρους.
Όσο για τις αναγνωστικές δυσκολίες, από το διεθνή διαγωνισμό της Pisa διαπιστώθηκε ότι πάνω από ένας στους τέσσερις 15χρονους μαθητές-τριες στην Ελλάδα (43,8%) είναι κάτω από το επίπεδο του λειτουργικού εγγραματισμού στην κατανόηση κειμένου. Δεν σημαίνει ότι εξίσου πολλά παιδιά έχουν δυσλεξία, δυσναγνωσία ή άλλες αντίστοιχες δυσκολίες, αλλά σίγουρα το πρόβλημα διογκώνεται.
Πρόληψη
Προλαμβάνεται η μυωπία; Μέχρι τώρα ξέραμε ότι είναι κάτι που το κουβαλάς όλη σου τη ζωή, και το αντιμετωπίζεις μόνο με γυαλιά όρασης, φακούς επαφής ή χειρουργική επέμβαση με laser.
«Αυτή είναι η ουσία του θέματος. Το Wenzhou Medical College και το Eye Valley πρωτοστάτησαν στη διαχείριση της μυωπίας στην Κίνα και έχουν μια παγκόσμια πρωτιά: τα τελευταία πέντε χρόνια, με τις δικές τους μεθόδους, η μυωπία στην Κίνα μειώθηκε κατά 5%. Καταλαβαίνετε πόσοι άνθρωποι έχουν ωφεληθεί», καταλήγει ο καθγητής.
