ΠΔΠ 2028-2034: Το «κουτί διαπραγμάτευσης» και τα μεγάλα ερωτήματα για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ

Το Συμβούλιο δημοσιοποίησε σήμερα Πέμπτη (11/06) τα «αριθμημένα σενάρια» για τον επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ονομάζεται Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) και αποτελεί τον οικονομικό χάρτη της Ένωσης. Για τους πολίτες, το ΠΔΠ σημαίνει συγκεκριμένα πράγματα: από τα κονδύλια που φτάνουν στις ελληνικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις μέχρι τα ευρωπαϊκά ταμεία που χρηματοδοτούν υποδομές, τις υποτροφίες Erasmus+ και τη διαχείριση του μεταναστευτικού.

Ανταπόκριση απο Βρυξέλλες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε στις 16 Ιουλίου 2025 την πρότασή της για το ΠΔΠ 2028-2034. Έκτοτε, τα κράτη-μέλη διαπραγματεύονται το κείμενο. Σήμερα, 11 Ιουνίου 2026, η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου -την οποία από 1^ηΙουλίου διαδέχεται η Ιρλανδία- δημοσιοποίησε το λεγόμενο «Negotiating Box» (Κουτί Διαπραγμάτευσης), δηλαδή το έγγραφο που αποτυπώνει για πρώτη φορά συγκεκριμένους αριθμούς και επιλογές για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό. Πρόκειται για σημαντικό ορόσημο στη διαδικασία, καθώς χωρίς αυτό το έγγραφο οι διαπραγματεύσεις παραμένουν αφηρημένες.

Η Κύπρια, υφυπουργός παρά τω Προέδρω για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, χαρακτήρισε το «nego-box» ως «αποφασιστικό βήμα για τις διαπραγματεύσεις που ακολουθούν» και επισήμανε πως η Κυπριακή Προεδρία επέλεξε να καταστήσει το κείμενο δημόσιο από την πρώτη στιγμή, εφαρμόζοντας την αρχή της διαφάνειας. Ακόμη, εξήγησε ότι η Κύπρος λειτούργησε καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων «ως αληθινός ειλικρινής μεσολαβητής», λαμβάνοντας υπόψη τις αντικρουόμενες θέσεις των κρατών-μελών.

Σημειώνεται ότι το «Negotiating Box» δεν είναι δεσμευτικό, παρά μια βάση για συζητήσεις μεταξύ των κρατών-μελών, της Κομισιόν και της Ευρωβουλής. Τίποτα δεν θεωρείται συμφωνημένο πριν συμφωνηθεί το σύνολο. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στις Βρυξέλλες ελπίζουν οι διαπραγματεύσεις να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους καθώς το 2027 είναι μια εκλογική χρονιά για αρκετές χώρες – μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα που θα διαχειριστή την Προεδρία στο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του επόμενο έτους. 

Πόσα χρήματα και πού πηγαίνουν;

Σύμφωνα με το «κουτί διαπραγμάτευσης», το συνολικό ανώτατο όριο δαπανών για την περίοδο 2028-2034 διαμορφώνεται σε 1.730 δισ. ευρώ σε αναλήψεις υποχρεώσεων (τιμές 2025). Το ποσό αυτό είναι κατά 2% χαμηλότερο από την αρχική πρόταση της Επιτροπής (1.763 δισ. ευρώ). Μια περικοπή που η ίδια η κ. Ραουνά χαρακτήρισε «μέτρια» και «συμβιβαστική», καθώς αποτελεί τον μέσο όρο μεταξύ εκείνων που ζητούσαν δραστικές μειώσεις και εκείνων που υποστήριζαν αύξηση του προϋπολογισμού. Σε ονομαστικούς όρους, το νέο ΠΔΠ είναι σαφώς μεγαλύτερο από το τρέχον 2021-2027, για το οποίο είχε συμφωνηθεί συνολικός προϋπολογισμός της τάξης των 1.074 δισ. ευρώ.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στο νέο ΠΔΠ περιλαμβάνεται και η αποπληρωμή των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης (NextGenerationEU), ύψους 149 δισ. Ευρώ,  που δεν υπήρχε ως γραμμή στον προηγούμενο κύκλο. Αν αφαιρεθεί αυτό το κονδύλι, η πραγματική αύξηση στις επιχειρησιακές δαπάνες είναι μεν υπαρκτή αλλά μετριότερη. Η Μαριλένα Ραουνά επισήμανε χαρακτηριστικά πως «η ανάγκη αποπληρωμής του ευρωπαϊκού χρέους ήταν ένας από τους κοινούς τόπους στους οποίους συμφωνούσαν όλα τα κράτη-μέλη».

Σύγκριση ΠΔΠ 2021-2027 και 2028-2034 (σε δισ. ευρώ, τιμές 2025)

Πηγή δεδομένων: Συμβούλιο ΕΕ, έγγρ. 10058/26 (11.6.2026)· Ευρωπαϊκή Επιτροπή, COM(2025) 570· Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Think Tank. Απόδοση: ERTnews / Γ. Συριόπουλος

Η νέα αρχιτεκτονική: από 7 κεφάλαια σε 4 τομείς

Ένα από τα πιο ουσιαστικά στοιχεία του νέου ΠΔΠ είναι η ριζική απλοποίηση της δομής του. Το τρέχον ΠΔΠ 2021-2027 οργανωνόταν γύρω από 7 κεφάλαια δαπανών και περίπου 52 προγράμματα. Το νέο σχέδιο προβλέπει μόνο 4 τομείς και πολύ λιγότερα προγράμματα (μείωση σε 16 περίπου), με στόχο να μειωθεί η γραφειοκρατία για επωφελούμενους, διαχειριστικές αρχές και ελεγκτικούς φορείς.

Μεγαλύτερος τομέας είναι η «Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, γεωργία, αλιεία και θαλάσσια οικονομία, ευημερία και ασφάλεια» (Τ.1). Ακολουθεί, με εντυπωσιακή ενίσχυση, η «Ανταγωνιστικότητα, ευημερία και ασφάλεια» (Τ.2). Έπεται η «Παγκόσμια Ευρώπη» (Τ.3) για την εξωτερική δράση, και (Τ.4) η «Διοίκηση». Η Μαριλένα Ραουνά τόνισε ότι η Προεδρία διατήρησε την εκσυγχρονισμένη αρχιτεκτονική που πρότεινε η Κομισιόν και τη συνολική ισορροπία μεταξύ των κεφαλαίων παρά τις πιέσεις για αναδιανομή.

Τα μεγάλα «στοιχήματα» 

Η μεγαλύτερη ανατροπή στις προτεραιότητες σε σχέση με το 2021-2027 εντοπίζεται στον Τομέα 2, που αφορά στην ανταγωνιστικότητα. Το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF), ένα νέο «υπερταμείο» που συγκεντρώνει 14 υφιστάμενα προγράμματα, λαμβάνει 383 δισ. ευρώ στο Negotiating Box, με ιδιαίτερη έμφαση στην Άμυνα (111 δισ. ευρώ για «Ανθεκτικότητα, Ασφάλεια, Αμυντική Βιομηχανία και Διάστημα»), την Ψηφιακή Ηγεσία (47 δισ.) και την Καθαρή Ενεργειακή Μετάβαση (58 δισ.). Αντίστοιχη γραμμή για αμυντικές δαπάνες στο ΠΔΠ 2021-2027 δεν υπήρχε.

Η κ. Ραουνά υπογράμμισε ότι ο Τομέας 2 αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 50% του συνολικού προϋπολογισμού, στοιχείο που χαρακτήρισε ως επιτυχία της Κυπριακής Προεδρίας, επισημαίνοντας ότι διατηρήθηκε η αρχή της αριστείας στο ECF ενώ παράλληλα διασφαλίστηκε «η εφαρμογή του κριτηρίου της ευρείας και ίσης πρόσβασης».

Για την Ουκρανία, το σχέδιο προβλέπει υποστήριξη έως 89 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034, εκ των οποίων έως 42,7 δισ. ευρώ σε εγγυήσεις και ένα ετήσιο «Αποθεματικό Ουκρανίας» 13,5 δισ. ευρώ υπεράνω των ορίων του ΠΔΠ. Το Horizon Europe ενισχύεται από 96 δισ. στα 149 δισ. ευρώ (αύξηση ~56%), ενώ το Erasmus+ αυξάνεται από 27 σε 35 δισ.

Τι αλλάζει σε γεωργία, συνοχή και μετανάστευση

Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τις χώρες με ΑΕΕ κατά κεφαλήν κάτω από το 90% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η Κυπριακή Προεδρία επέλεξε να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες αυτής της ομάδας κρατών-μελών, που περιλαμβάνει χώρες όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Σλοβενία και άλλες, εντός του Τομέα 1, χωρίς να θίγει τις φιλοδοξίες των λοιπών κεφαλαίων.

Για τη Γεωργική Πολιτική (ΚΑΠ), το Κουτί Διαπραγμάτευσης προβλέπει ελάχιστη ενίσχυση ανά εκτάριο μεταξύ 130 και 240 ευρώ ανά κράτος-μέλος, ενώ εισάγει αποκλιμάκωση (capping) για μεγάλους δικαιούχους, καθώς για ποσά άνω των 75.000 ευρώ ετησίως, η μείωση μπορεί να φτάσει το 75%. Για την Πολιτική Συνοχής, οι λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες εξακολουθούν να απολαμβάνουν το υψηλότερο ποσοστό συγχρηματοδότησης (85%). Η κ. Ραουνά επισήμανε επίσης πως οι εθνικές κατανομές (προκατανεμημένα κονδύλια) αντιστοιχούν στο «περίπου 41% του συνόλου», έναντι περίπου 60% στο τρέχον ΠΔΠ. Μια αλλαγή που αντικατοπτρίζει την προτεραιότητα δόσης περισσότερης ευελιξίας στον προϋπολογισμό, όπως ανέφερε.

Στον τομέα Μετανάστευση και Σύνορα, τα κονδύλια για τη διαχείριση των συνόρων, το άσυλο και την εσωτερική ασφάλεια ανέρχονται σε τουλάχιστον 30,6 δισ. ευρώ στα Εθνικά Σχέδια, ενώ ο προϋπολογισμός της Frontex εκτοξεύεται στα 8,6 δισ. ευρώ, σχεδόν 45% περισσότερο από το τρέχον ΠΔΠ. Κράτη-μέλη όμορα με τη Ρωσία ή τη Λευκορωσία λαμβάνουν αυξητικό συντελεστή 1,25 στον υπολογισμό των κονδυλίων τους.

Ποιος πληρώνει τους νέους ίδιους πόρους

Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια του ΠΔΠ αφορά το πώς χρηματοδοτείται ο προϋπολογισμός. Το «Κουτί» προβλέπει ανώτατο όριο ιδίων πόρων στο 1,75% του ΑΕΕ για πληρωμές. Σε σχέση με τις παραδοσιακές εισφορές (ΦΠΑ, δασμοί, πρόστιμα), το σχέδιο προτείνει νέους ιδίους πόρους (βλ. φόρους), όπως εισφορές εταιρειών βάσει τζίρου, εισφορά από καπνό, εισφορά από ηλεκτρονικά απόβλητα, 30% των εσόδων ETS (Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών) και 75% των εσόδων CBAM (Μηχανισμός Άνθρακα στα Σύνορα). Η εισαγωγή νέων πόρων σηματοδοτεί στροφή προς ένα ευρωπαϊκό φορολογικό αποτύπωμα, που όμως χρειάζεται ομόφωνη απόφαση στο Συμβούλιο.

Δύσκολες και πολύμηνες διαπραγματεύσεις

Το «Κουτί Διαπραγμάτευσης» δεν είναι ακόμη συμφωνία. Ακολουθούν μήνες εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ κρατών-μελών. Η υιοθέτηση του Κανονισμού ΠΔΠ απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο και τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο στόχος είναι να εγκριθεί εγκαίρως ώστε τα πρώτα κονδύλια να είναι διαθέσιμα από την 1η Ιανουαρίου 2028, δηλαδή με τη λήξη του προηγούμενου ΠΔΠ. Κάτι που ιστορικά δεν έχει πάντα επιτευχθεί.