Μια από τις πιο ανησυχητικές τάσεις αύξησης του καπνίσματος με νεότερα προϊόντα καπνού παρουσιάζει η Ελλάδα σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, με ταχύτατη αύξηση του ατμίσματος στη νεολαία, παρά τη μείωση του καπνίσματος κλασσικών τσιγάρων στο γενικό πληθυσμό, τα τελευταία χρόνια.
Στα σχολεία, οι έφηβοι παρουσιάζουν διπλάσια ποσοστά τόσο στη συχνότητα του καπνίσματος, ενώ η ευκολία να βρουν ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πολύ μεγαλύτερη του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με τα κορίτσια να υπερτερούν αυτή τη φορά έναντι των αγοριών.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία της Ευρωπαϊκής έρευνας ESPAD 2024 για την κατανάλωση αλκοόλ και άλλων εθιστικών ουσιών στα σχολεία, παρέθεσε η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ) με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος στις 31 Μαΐου, τονίζοντας ότι τα καπνικά προϊόντα αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, προκαλώντας 8 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο. Πάνω από 1 εκατομμύριο από αυτούς αφορούν μη καπνιστές που εκτίθενται στο παθητικό κάπνισμα.
Το 77% των Ελλήνων μαθητών δηλώνει ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι «αρκετά» ή «πολύ» εύκολο να βρεθεί
Αυξάνεται ραγδαία η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου από τα κορίτσια στην Ελλάδα
Η έρευνα
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή έρευνα για την κατανάλωση αλκοόλ και άλλων εθιστικών ουσιών στα σχολεία (έκθεση European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs -ESPAD 2024) μεταξύ 2019 και 2024:
- Η συνδυαστική χρήση τσιγάρου και ή ηλεκτρονικού τσιγάρου αυξήθηκε κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες — μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
- Το 77% των Ελλήνων μαθητών δηλώνει ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι «αρκετά» ή «πολύ» εύκολο να βρεθεί — ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη, δεδομένου ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει το 60%.
- Το 17% των Ελλήνων μαθητών είχε δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο σε ηλικία 13 ετών ή μικρότερη. Το 5% περίπου ξεκίνησε καθημερινή χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου στην ίδια ηλικία (αγόρια: 5,1%, κορίτσια: 4,9%) — σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που φτάνει το 2,9%.
- Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου αποτελεί πλέον ένα από τα πιο ταχύτατα αναπτυσσόμενα φαινόμενα στη νεολαία. Η διά βίου επικράτηση χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου (44% μέσος όρος) ξεπερνά πλέον εκείνη του κλασικού τσιγάρου (32%) σε πολλές χώρες. Η αντιστροφή του χάσματος φύλου — με τα κορίτσια να υπερτερούν των αγοριών στη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου— αποτελεί μια νέα τάση που συνδέεται με τη γοητεία των αρωματισμένων καπνικών προϊόντων και τις στρατηγικές marketing που απευθύνονται σε νέες γυναίκες. Στην Ελλάδα η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται με ιδιαίτερη έμφαση.
Η ΕΚΕ επισημαίνει πως τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε δυσμενή θέση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τόσο ως προς την επικράτηση χρήσης όσο και ως προς την ανοδική τάση, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ενισχυμένες πολιτικές πρόληψης στη χώρα μας.
Με το δεδομένο αυτό, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία στο πλαίσιο της ενεργής δραστηριοποίησης της για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νόσων, δημιούργησε ένα σύντομο οδηγό με τη μορφή φυλλαδίου σε μια προσπάθεια ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και ενθάρρυνσης των καπνιστών να προσπαθήσουν άμεσα να διακόψουν το κάπνισμα. Ο οδηγός θα διανεμηθεί ευρύτατα τόσο σε έντυπη όσο και σε ηλεκτρονική μορφή.
Περισσότερα καρδιολογικά ιατρεία διακοπής καπνίσματος
Ταυτόχρονα, με την εποπτεία της ΕΚΕ και της Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Αποκατάστασης της ΕΚΕ, διευρύνονται τα Καρδιολογικά Ιατρεία Διακοπής του Καπνίσματος, με κύριο στόχο οι πολίτες να έχουν ακόμη περισσότερες επιλογές για να απευθυνθούν σε επαγγελματίες υγείας στη μάχη τους με το κάπνισμα.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, ο Πρόεδρος της ΕΚΕ, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Τούτουζας, σημείωσε ότι: «Τα στοιχεία δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Το κάπνισμα και οι νέες μορφές χρήσης καπνικών προϊόντων συνεχίζουν να απειλούν σοβαρά τη δημόσια υγεία, με ολοένα και περισσότερους νέους να εκτίθενται από πολύ μικρή ηλικία σε έναν επικίνδυνο εθισμό. Η ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση αποτελούν σήμερα πιο επιτακτική ανάγκη από ποτέ.
Η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι απλώς μια προσωπική επιλογή· είναι μια ουσιαστική επένδυση στη ζωή, την υγεία και το μέλλον μας. Κάθε προσπάθεια μετράει και κάθε μέρα χωρίς καπνό είναι ένα σημαντικό βήμα προς μια καλύτερη ποιότητα ζωής — για εμάς, τα παιδιά μας και τους ανθρώπους που αγαπάμε.
Ας παραμείνουμε όλοι σε εγρήγορση απέναντι στις σύγχρονες μορφές καπνικών προϊόντων και στις πρακτικές που στοχεύουν ιδιαίτερα τους νέους. Με σωστή ενημέρωση, υποστήριξη από τους επαγγελματίες υγείας και συλλογική ευθύνη, μπορούμε να περιορίσουμε την εξάπλωση του καπνίσματος και να προστατεύσουμε τη νέα γενιά».
Γιατί να κόψετε το κάπνισμα
Η ΕΚΕ παρατηρεί τρεις ισχυρούς λόγους για τη διακοπή καπνίσματος, που είναι οι εξής:
- Για τις επιπτώσεις στην υγεία – Οι καπνιστές έχουν διπλάσιο κίνδυνο εγκεφαλικού και τετραπλάσιο κίνδυνο καρδιακής νόσου. Το κάπνισμα συνδέεται με πολλούς τύπους καρκίνου καθώς και άλλες ασθένειες.
- Για τις οικονομικές επιπτώσεις – Ο καπνός απορροφά σημαντικό μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού — χρήματα που θα μπορούσαν να διατεθούν σε πιο σημαντικά πράγματα. Το κάπνισμα επηρεάζει αρνητικά τις κοινωνικές σχέσεις. Η διακοπή σημαίνει ελευθερία κινήσεων χωρίς περιορισμούς, καλύτερη παραγωγικότητα και δυνατότητα να αποτελέσετε θετικό παράδειγμα για τα παιδιά και τους αγαπημένους σας.
- Για την προστασία του περιβάλλοντος – Τα αποτσίγαρα είναι από τα πιο συχνά απορρίμματα παγκοσμίως. Φέρουν όμως επικίνδυνες ουσίες όπως αρσενικό, μόλυβδος, νικοτίνη και φορμαλδεΰδη, που διαπερνούν το έδαφος και τα υδάτινα οικοσυστήματα. Την ίδια στιγμή, ο καπνός συμβάλλει μετρήσιμα στη ρύπανση του αέρα, ενώ το κόστος καθαρισμού επιβαρύνει τους πολίτες και όχι τις καπνοβιομηχανίες.
Τι συμβαίνει στο σώμα μετά τη διακοπή
Τα οφέλη είναι άμεσα και αυξάνονται συνεχώς με την πάροδο του χρόνου:
- Σε 20 λεπτά: Πέφτει ο καρδιακός ρυθμός.
- Σε 12 ώρες: Ομαλοποιείται το μονοξείδιο του άνθρακα στο αίμα.
- Σε 2–3 μήνες: Μειώνεται ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής, βελτιώνεται η πνευμονική λειτουργία.
- Σε 1–9 μήνες: Μειώνονται ο βήχας και η δύσπνοια.
- Σε 1 χρόνο: Ο πρόσθετος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου μειώνεται στο μισό σε σχέση με έναν καπνιστή.
- Σε 5 χρόνια: Ο κίνδυνος εγκεφαλικού εξισώνεται με αυτόν ενός μη καπνιστή.
- Σε 10 χρόνια: Ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα μειώνεται στο μισό.
- Σε 15 χρόνια: Ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου επιστρέφει στα επίπεδα ενός μη καπνιστή.
Πρακτικές Συμβουλές
- Ορίστε μια συγκεκριμένη ημερομηνία διακοπής – στον άμεσο χρονικό ορίζοντα που θα σας κρατά συγκεντρωμένους.
- Ενημερώστε οικογένεια, φίλους και συναδέλφους, ώστε να σας στηρίξουν και να σας αποτρέπουν από τους πειρασμούς.
- Απομακρύνετε όλα τα προϊόντα καπνού από το σπίτι και τον χώρο εργασίας για να ελαχιστοποιήσετε τις αφορμές.
- Αντιμετωπίστε προκαταβολικά τις προκλήσεις – οι πρώτες εβδομάδες είναι οι πιο κρίσιμες.
Πώς «σώζεται» η υποτροπή
Τι μπορείς να κάνεις όταν η επιθυμία σού χτυπάει την πόρτα; Η ΕΚΕ επισημαίνει την τεχνική των 4D, δηλαδή:
- Καθυστέρηση (Delay): Αναβάλετε όσο μπορείτε για να μην υποκύψετε στην επιθυμία.
- Βαθιές αναπνοές (Deep breathing): Κάντε 10 βαθιές αναπνοές για να χαλαρώσετε μέχρι να περάσει η επιθυμία.
- Δροσερό νερό (Drink water): Πιείτε νερό ως υγιεινή εναλλακτική.
- Διασπορά προσοχής (Do something else): Διαβάστε, περπατήστε, ακούστε μουσική!
