Στο ΔΝΤ ο Πιερρακάκης: «Ανθεκτικότερη η Ευρώπη, αλλά παραμένει ευάλωτη στα ενεργειακά σοκ»

Με το ερώτημα όχι αν η Ευρώπη «μπορεί να αντέξει το επόμενο σοκ, αλλά αν μπορεί να οικοδομήσει τις βάσεις για να ευημερήσει παρά τα σοκ» άνοιξε η συζήτηση του προέδρου του Eurogroup και υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη με τον διευθυντή του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ Άλφρεντ Καμερ, η οποία πραγματοποιήθηκε στην έδρα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσινγκτον.

Ανταπόκριση – Ουάσινγκτον

Στο επίκεντρο ήταν η νέα εστία αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή και η σοβαρότατη αναταραχή στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Ο κ. Πιερρακάκης ήταν σαφής «η λέξη-κλειδί είναι η αβεβαιότητα και η διάρκειά της». Ειδική αναφορά έγινε στα Στενά του Ορμούζ, με τον ίδιο να προειδοποιεί ότι «αν παραμείνουν κλειστά για μεγάλο διάστημα, αυτό το σοκ έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία». Οι επιπτώσεις, όπως σημείωσε, δεν περιορίζονται στο πετρέλαιο, αλλά επεκτείνονται σε κρίσιμους τομείς όπως τα λιπάσματα, τα πετροχημικά και βασικές πρώτες ύλες, επιβαρύνοντας συνολικά την παγκόσμια οικονομία.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μια διαρθρωτική αδυναμία, την ενεργειακή εξάρτηση της. «Εισάγουμε ακόμη περίπου το 57% της ενέργειας που καταναλώνουμε», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι αυτό καθιστά την ήπειρο ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ. 

Παράλληλα, αναγνώρισε την πρόοδο που έχει σημειωθεί «είμαστε πιο ανθεκτικοί σε σχέση με το 2022», κυρίως λόγω της διαφοροποίησης πηγών ενέργειας και της ενίσχυσης των υποδομών. Ωστόσο, το επόμενο βήμα, όπως είπε είναι σαφές «χρειάζονται επενδύσεις στα δίκτυα, στην αποθήκευση και στις διασυνδέσεις».  Σημείωσε ότι «τα ευρωπαϊκά δίκτυα είναι κατά μέσο όρο 40 ετών» και ότι απαιτούνται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Η ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης, όπως τόνισε, αποτελεί «προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης».

Στο πεδίο της δημοσιονομικής πολιτικής, η συζήτηση ανέδειξε τα διδάγματα της κρίσης του 2022. Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι «προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα», επισημαίνοντας ότι στο παρελθόν «πολλά μέτρα δεν ήταν επαρκώς στοχευμένα». Αναφέρθηκε, μάλιστα, στη διαφορά κόστους μεταξύ οριζόντιων και στοχευμένων παρεμβάσεων, τονίζοντας ότι η σωστή στόχευση μπορεί να μειώσει σημαντικά τη δημοσιονομική επιβάρυνση. Ωστόσο, αναγνώρισε και τη δυσκολία εφαρμογής «η χρήση της λέξης “χειρουργικά” είναι εύκολη, η άσκηση πολιτικής με αυτούς τους όρους είναι πολύ πιο δύσκολη», καθώς οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με έντονες κοινωνικές πιέσεις.

Πέρα από τη διαχείριση των κρίσεων, η συζήτηση επικεντρώθηκε και στο χρόνιο ζήτημα της χαμηλής ανάπτυξης στην Ευρώπη. Όπως σημείωσε, «πρέπει να απελευθερώσουμε το πλήρες δυναμικό της ενιαίας αγοράς». Η ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς αποτελούν βασικές προτεραιότητες, με εκτιμήσεις να δείχνουν ότι θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά την ανάπτυξη. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο πρόβλημα του κατακερματισμού «αναπαράγουμε το ίδιο ρυθμιστικό περιβάλλον 27 φορές», κάτι που περιορίζει την κλίμακα και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Πιερρακάκης διατύπωσε μια σαφή στρατηγική κατεύθυνση «δεν θέλουμε ελληνικούς πρωταθλητές, θέλουμε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές». Όπως εξήγησε, στόχος είναι η δημιουργία επιχειρήσεων που θα μπορούν να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο, αξιοποιώντας το μέγεθος της ευρωπαϊκής αγοράς. Σήμερα, πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες, όταν φτάνουν στο στάδιο της ανάπτυξης, «καταλήγουν να αναζητούν χρηματοδότηση στις Ηνωμένες Πολιτείες», γεγονός που αναδεικνύει τα κενά του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων. «Στο παρελθόν οι αλλαγές γίνονταν σε χρόνια, μετά σε μήνες, τώρα σε εβδομάδες», σημείωσε, προσθέτοντας ότι σε έναν κόσμο όπου η καινοτομία επιταχύνεται εκθετικά, η καθυστέρηση στην προσαρμογή μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.

Αναφερόμενος στην ελληνική εμπειρία, υπογράμμισε τη σημασία της πολιτικής και δημοσιονομικής σταθερότητας, αλλά και της συνεχούς μεταρρύθμισης. Με μια δόση αυτοκριτικής παρατήρησε ότι «αν θέλεις να μεταρρυθμίσεις, ιδανικά δεν χρειάζεσαι τρία προγράμματα διάσωσης», προσθέτοντας όμως ότι η Ελλάδα απέδειξε πως «έχει τη βούληση και την ικανότητα να αλλάξει».

Το τελικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι η Ευρώπη διαθέτει πλέον την εμπειρία και τα εργαλεία για να αντιμετωπίσει τις κρίσεις. Εκεί που υστερεί είναι στην ταχύτητα και την αποφασιστικότητα υλοποίησης. «Η στρατηγική πρέπει να είναι συνώνυμη της υλοποίησης», τόνισε ο κ. Πιερρακάκης. Σε έναν κόσμο διαρκών ανατροπών, η επιτυχία δεν θα κριθεί από τη διάγνωση των προβλημάτων, αλλά από την ικανότητα μετατροπής των σχεδίων σε πράξη.