Πρώτη, με τουλάχιστον τριπλάσιους θανάτους από ανθεκτικές λοιμώξεις σε σχέση με τις λοιπές χώρες της Ευρώπης είναι η Ελλάδα, όπου κάθε χρόνο χάνουν την ζωή τους 2.100 άνθρωποι από ανθεκτικά μικρόβια.
Η κατάσταση αυτή «αφοπλίζει» τους γιατρούς, αφού τα συνήθη αντιβιοτικά δεν καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τις λοιμώξεις λόγω αντοχής των μικροβίων, οπότε χρειαζόμαστε ολοένα και νεώτερης γενιάς αντιμικροβιακά φάρμακα για να καλυφθεί ο πληθυσμός, ακόμη και εκτός νοσοκομείου.
Την ίδια ώρα, από τα έξι τελευταία αντιβιοτικά που έχουν κυκλοφορήσει διεθνώς ήδη από το 2018 για την αντιμετώπιση μικροβίων που προκαλούν εξαιρετικά ανθεκτικές νοσοκομειακές λοιμώξεις, μόνο τα 4 κυκλοφορούν στη χώρα μας, ενώ για τα άλλα δύο χρειάζονται ειδικές διαδικασίες εισαγωγής μέσω ΙΦΕΤ. Οι διαδικασίες αυτές, όσο γρήγορα κι αν γίνονται χρειάζονται τουλάχιστον μια εβδομάδα μέχρι να φτάσει το αντιβιοτικό για τον συγκεκριμένο ασθενή, όμως αυτός το χρειάζεται εκείνη τη στιγμή και μπορεί να μην υπάρξει τελικά ο απαραίτητος χρόνος αναμονής…
Για το λόγο αυτό, οι λοιμωξιολόγοι επισημαίνουν την ανάγκη να υπάρχουν τα συγκεκριμένα νεώτερα αντιβιοτικά σε απόθεμα στα νοσοκομεία, προκειμένου να αντιμετωπίζονται οι ασθενείς έγκαιρα.
Χρυσίζων σταφυλόκοκκος (MRSA), εντεροβακτήρια και ανθεκτικός πνευμονόκοκκος αποικίζουν ασθενείς και εκτός νοσοκομείου, αυξάνοντας τη νοσηρότητα και θνησιμότητα
To ανθεκτικό μικρόβιο ακιντεομπάκτερ στο μικροσκόπιο
Στοιχεία για τις ανθεκτικές λοιμώξεις και τα προβλήματα δημόσιας υγείας που δημιουργούνται στη χώρα μας, έδωσαν οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων (ΕΕΛ), με αφορμή το 25ο Πανελλήνιο Συνέδριο Λοιμώξεων που πραγματοποιείται στην Αθήνα.
Ο πρόεδρος της ΕΕΛ Ν. Σύψας χαρακτήρισε τη μικροβιακή αντοχή ως σιωπηλή πανδημία καθώς το 2024 εκτιμάται ότι πάνω από 1,3 θάνατοι οφείλονταν σε ανθεκτικές λοιμώξεις, ενώ ως το 2050 τα ανθεκτικά μικρόβια θα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου διεθνώς. Μάλιστα ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η μικροβιακή αντοχή θα κοστίζει μέχρι και 3,5 δις. ευρώ ετησίως στην Ευρώπη ως το 2030.
Στην Ελλάδα, ο φαύλος κύκλος των ανθεκτικών λοιμώξεων και των θανάτων, επιτείνεται από την αυξημένη κατανάλωση αντιβιοτικών από ασθενείς εκτός νοσοκομείων που φτάνουν τις 28,5 ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 άτομα, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει τις 20 δόσεις.
Χαρακτηριστικά, το 75% των Ελλήνων το 2023, δήλωνε ότι είχε πάρει αντιβιοτικά, με το 16% να παραδέχεται ότι τα προμηθεύτηκε χωρίς ιατρική συνταγή.
Σήμερα, τα ανθεκτικά μικρόβια συνεχίζουν να αυξάνονται στη χώρα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και τα πανανθεκτικά βακτήρια, δηλαδή εκείνα που είναι ανθεκτικά σε όλα τα διαθέσιμα αντιβιοτικά που υπάρχουν.
Νοσοκομειακές λοιμώξεις
Στην μικροβιακή αντοχή των νοσοκομειακών λοιμώξεων στην Ελλάδα αναφέρθηκε ο λοιμωξιολόγος Άγγελος Πεφάνης, μέλος ΔΣ της ΕΕΛ παρουσιάζοντας στοιχεία του πρώτου εξαμήνου πέρυσι, σύμφωνα με τα οποία, σε ΜΕΘ πανεπιστημιακού νοσοκομείου της περιφέρειας από το σύνολο των στελεχών μικροβίων που ελέγχθηκαν το 20% ήταν πανανθεκτικά acinetobacter. Αντίστοιχα, σε νομαρχιακό νοσοκομείο 360 κλινών, τα πανανθεκτικά στελέχη acinetobacter, κλεμπσιέλλας και ψευδομονάδας τριπλασιάστηκαν και έφτασαν στο12% μεταξύ των ετών 2021-2023, από 3,6% τα έτη 2018-2020.
Από τη λίστα των «δύσκολων» μικροβίων το acinetobacter εμφάνισε αντοχή στο αντιβιοτικό μεροπενέμη 91% σε παθολογικά τμήματα, 94% σε χειρουργικά τμήματα και 93% στις ΜΕΘ, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά κλεμπσιέλλας και ψευδομονάδας κυμαίνονταν από 44-64% και14-49%, αντίστοιχα.
Εκτός νοσοκομείου
Χρυσίζων σταφυλόκοκκος, εντεροβακτήρια και ανθεκτικός πνευμονόκοκκος αποικίζουν ασθενείς και εκτός νοσοκομείου, αυξάνοντας τη νοσηρότητα και θνησιμότητα στην κοινωνία, γεγονός που δημιουργεί πρόβλημα δημόσιας υγείας, επεσήμανε η κ. Μαρία Χίνη, επίσης μέλος Δ.Σ. της ΕΕΛ. Οι σημαντικότεροι λόγοι που τα συγκεκριμένα ανθεκτικά στελέχη μικροβίων έχουν «περάσει» και στην κοινότητα, είναι πιθανή νοσηλεία το προηγούμενο έτος, παραμονή σε ΜΕΘ, ύπαρξη μόνιμου ουροκαθετήρα και πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών.
Η αντοχή του πνευμονιοκόκκου στην πενικιλλίνη και τις μακρολίδες είναι σταθερή την τελευταία τριετία, ενώ στελέχη με αντοχή σε 3 και πλέον ομάδες αντιβιοτικών σε παιδιά έφτασαν το 23,3% τα έτη 2011-2015, από μηδενική αντοχή το 1986.
Ανθεκτικός χρυσίζων σταφυλόκοκκος ανιχνεύθηκε στο 13% των ασθενών με σταφυλοκοκκικές λοιμώξεις στην Κρήτη.
Τελευταίας γενιάς αντιβιοτικά
Στο πρόβλημα της καθυστέρησης εισαγωγής των νεώτερων αντιβιοτικών που έχουν εγκριθεί στην Ευρώπη, αλλά δεν κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά, αναφέρθηκε ο κ. Βασίλης Παπασταμόπουλος, μέλος Δ.Σ. της ΕΕΛ, υπογραμμίζοντας ότι η θεραπεία των μικροβιακών λοιμώξεων απαιτεί την άμεση χορήγηση των κατάλληλων αντιβιοτικών. Πρότεινε την καιθέρωση ταχείας διαδικασίας έγκρισης των νέων αντιβιοτικών που κρίνονται απαραίτητα, και μέχρι τότε, τη δημιουργία αποθέματος στα νοσοκομεία, ώστε να είναι διαθέσιμα και να χορηγούνται στους ασθενείς μόνο μετά από έγκριση λοιμωξιολόγου.
Επιπλέον, πρότεινε τη δημιουργία αποθέματος από παλαιά αντιβιοτικά που παρουσιάζουν ελλείψεις όπως πρόσφατα το Bactrimel, ή φάρμακα κατά παρασιτικών λοιμώξεων που εμφανίζονται στη χώρα μας εισαγόμενες από ενδημικές περιοχές.
Λίστα κρίσιμων αντιβιοτικών
Για τις περιπτώσεις αυτές, οι λοιμωξιολόγοι θα δημιουργήσουν τη σχετική λίστα με τα απολύτως απαραίτητα αντιβιοτικά που πρέπει να δημιουργηθούν αποθέματα ώστε να είναι άμεσα διαθέσιμα.
Εξηγώντας περαιτέρω, ο ταμίας της ΕΕΛ Στ. Ασημακόπουλος επεσήμανε ότι δεν είναι διαθέσιμα στη χώρα μας ένα αντιβιοτικό κατά του πολυανθεκτικού ακινετομπάκτερ και ένας συνδυασμός αντιβιοτικών κατά του πολυανθεκτικού κολοβακτηριδίου, της κλεμπσιέλλας και λοιπών άλλων ανθεκτικών μικροβίων. Ειδικά για το τελευταίο, η φαρμακευτική που το παράγει, προχώρησε τη διαδικασία για κυκλοφορία του συνδυασμού αντιβιοτικών και στην ελληνική αγορά, όμως η διαδικασία μέχρι να ολοκληρωθεί και το φάρμακο να ενταχθεί κανονικά στην αγορά θα πάρει χρόνο. Μέχρι τότε, αυτά τα απολύτως ειδικά φάρμακα, θα πρέπει να βρίσκονται στην αγορά για να καλυφθούν οι ασθενείς που τα χρειάζονται.
Ως απάντηση στο πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής, οι λοιμωξιολόγοι προτείνουν τον εμβολιασμό στο γενικό πληθυσμό για την πρόληψη όποιας μόλυνσης είναι δυνατόν να αποφευχθεί. Στο πλαίσιο αυτό δημιούργησαν και σχετικό βίντεο.
