Ένας νέος βιοδείκτης φαίνεται πως κερδίζει έδαφος τελευταία στην πρόβλεψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων, πέρα από τον έλεγχο της πίεσης και της χοληστερίνης, καθώς η φλεγμονή παίζει κρίσιμο ρόλο τόσο στην παθογένεια, όσο και στην έκβαση τελικά των νόσων της καρδιάς.
Οι ειδικοί βλέπουν τώρα ως αποτελεσματικότερο δείκτη, αυτόν της υπολειμματικής φλεγμονής στα αγγεία, παράμετρος που μετράται με την εξέταση C-αντιδρώσας πρωτεΐνης υψηλής ευαισθησίας (hsCRP). Η εξέταση αυτή, φαίνεται πως αποτελεί ισχυρά προγνωστικό παράγοντα για καρδιαγγειακά επεισόδια που υποτροπιάζουν, ακόμη και σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία με στατίνες.
Αντίστοιχα, η αυξημένη hsCRP σε φαινομενικά υγιή άτομα εντοπίζει μια ομάδα μεγαλύτερου κινδύνου στην οποία η θεραπεία με στατίνες μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης πρώτων σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων, ακόμη και αν η LDL-χοληστερόλη είναι φυσιολογική.
Έκθεση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, αναλύει τον ρόλο της χρόνιας, χαμηλού βαθμού φλεγμονής στις καρδιαγγειακές παθήσεις και επισημαίνει νέα πρωτοποριακά ερευνητικά ευρήματα, ειδικά σε ότι αφορά την αθηροσκλήρωση, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, την καρδιακή ανεπάρκεια και την περικαρδίτιδα.
Παράλληλα, συνοψίζει τις συστάσεις για έλεγχο και αξιολόγηση του κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων, τους βιοδείκτες φλεγμονής στην καρδιαγγειακή απεικόνιση, την αναστολή της φλεγμονής ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου λόγω συμπεριφοράς και τρόπου ζωής, και την αντιμετώπιση της φλεγμονής στην πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη, καθώς και στην καρδιακή ανεπάρκεια και άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις.
Προειδοποιεί ταυτόχρονα ότι δεν έχουν στεφθεί με επιτυχία όλες οι μελέτες αντιφλεγμονώδους θεραπείας στη δευτερογενή πρόληψη και ότι τέτοια στοιχεία μελετών είναι απαραίτητα πριν γίνουν ευρείες συστάσεις. Επιπλέον, σε επιτυχημένες μελέτες, η αλληλεπίδραση μεταξύ φλεγμονής και των ζωτικών συστημάτων του οργανισμού δεν έχει διερευνηθεί αρκετά. Ένας άλλος πολλά υποσχόμενος τομέας έρευνας είναι ο ρόλος των νέων ειδικών βιοδραστικών μορίων λιπιδίων που προάγουν την επίλυση της φλεγμονής και τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων.
Συνολικά, η έκθεση επισημαίνει ότι τα στοιχεία που συνδέουν τη φλεγμονή με την αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο δεν είναι πλέον διερευνητικά, αλλά εφαρμόσιμα στην καθημερινή ιατρική πράξη.
Οι βιοδείκτες, μετά την ογκολογία, τώρα «κερδίζουν έδαφος» και στα καρδιαγγειακά νοσήματα
Οι βιοδείκτες
Όπως αναφέρει η έκθεση, στην κλινική πρακτική, η σιωπηλή αγγειακή φλεγμονή αξιολογείται συνήθως μέσω της μέτρησης της hsCRP στο αίμα, η οποία προσθέτει πληροφορίες πρόγνωσης για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, συγκρίσιμες με εκείνες της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης.
Γενικά, τα επίπεδα hsCRP κάτω από 1, μεταξύ 1 – 3 και πάνω από 3 mg/L δηλώνουν αντίστοιχα χαμηλό, μέσο και υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, όταν ερμηνεύονται συνδυαστικά με άλλους παράγοντες παρακολούθησης των ασθενών. Τα επίπεδα hsCRP πάνω από 10 mg/L μπορεί να δείχνουν μια παροδική λοίμωξη ή άλλη αντίδραση οξείας φάσης και επομένως θα πρέπει να επαναλαμβάνονται ανά 2 – 3 εβδομάδες με τη χαμηλότερη τιμή – και όχι τον μέσο όρο – να χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη κινδύνου. Ωστόσο, μπορεί να παρατηρηθούν επίμονα υψηλές τιμές hsCRP χωρίς να αντιπροσωπεύουν απαραίτητα ψευδώς θετικά ευρήματα, επειδή πολλά άτομα με χρόνια αυτοάνοσα νοσήματα πάσχουν επίσης από πρόωρη αθηροσκλήρωση.
Οδηγίες
Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία συνοψίζοντας τις οδηγίες αξιολόγησης και αντιμετώπισης του καρδιαγγειακού κινδύνου, κατέληξε στις κοινά αποδεκτές οδηγίες για την ανίχνευση των σημαντικότερων παραγόντων που χρειάζονται θεραπεία.
Βιοδείκτες και εκτίμηση κινδύνου
Καθώς οι γιατροί δεν μπορούν να διαχειριστούν ότι δεν μπορεί να μετρηθεί, ο έλεγχος της hsCRP σε όλους τους ασθενείς για πρωτογενή ή δευτερογενή πρόληψη, συνιστάται σε συνδυασμό με χοληστερόλη
Άλλοι φλεγμονώδεις βιοδείκτες όπως αμυλοειδής ορός Α, η IL-6, το ινωδογόνο, ο αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων, η αναλογία ουδετερόφιλων προς λεμφοκύτταρα και η αναλογία EPA/AA προβλέπουν επίσης καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ωστόσο, η τακτική αξιολόγηση αυτών προσθέτει λίγα στην hsCRP και μόνο η hsCRP αναγνωρίζεται από τους ρυθμιστικούς φορείς και έχει χρησιμοποιηθεί σταθερά σε μεγάλες μελέτες καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Απεικονιστικοί βιοδείκτες
- Οι απεικονιστικοί βιοδείκτες για την ανίχνευση αγγειακής φλεγμονής είναι πολλά υποσχόμενοι στην έρευνα, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε συνήθεις κλινικές συνθήκες.
Έλεγχος hsCRP στην πρωτογενή πρόληψη
- Μία μόνο μέτρηση της hsCRP (σε τιμές κάτω από 3 mg/L) μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην συνήθη κλινική πρακτική για τον εντοπισμό ατόμων με αυξημένο φλεγμονώδη κίνδυνο, εάν ο ασθενής δεν είναι εμφανίζει οξεία πάθηση.
- Σε άτομα με αυξημένο φορτίο φλεγμονής, συνιστάται η έγκαιρη έναρξη παρεμβάσεων στον τρόπο ζωής για τη μείωση του φλεγμονώδους κινδύνου.
- Στην πρωτογενή πρόληψη, η εύρεση ενός επίμονα αυξημένου επιπέδου hsCRP θα πρέπει να οδηγεί στο ενδεχόμενο για έναρξη ή εντατικοποίηση της θεραπείας με στατίνες, ανεξάρτητα από την LDL χοληστερόλη.
Έλεγχος hsCRP στη δευτερογενή πρόληψη
- Σε άτομα με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο ανεξάρτητα αν παίρνουν στατίνες ή όχι, η hsCRP είναι εξίσου ισχυρός προγνωστικός παράγοντας για υποτροπή εμφράγματος ή εγκεφαλικού, όσο η εξέταση της LDL χοληστερόλης, καταδεικνύοντας τη σημασία του «υπολειμματικού φλεγμονώδους κινδύνου» στη σύγχρονη πρακτική.
- Σε άτομα που παίρνουν στατίνες, θα πρέπει να χορηγείται η μέγιστη δόση, αν τα επίπεδα hsCRP παραμένουν πάνω από 2 mg/L, ανεξάρτητα από την LDL χοληστερόλη.
- Η χαμηλή δόση κολχικίνης μειώνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια σε άτομα με χρόνια σταθερή αθηροσκλήρωση και είναι ο πρώτος αντιφλεγμονώδης παράγοντας που έχει εγκριθεί για τον σκοπό αυτό. Η χαμηλή δόση κολχικίνης προορίζεται για χρήση ως συμπλήρωμα στη μείωση των λιπιδίων. Ωστόσο, η κολχικίνη δεν είναι αποτελεσματική όταν ξεκινά κατά την οξεία ισχαιμία και θα πρέπει να αποφεύγεται σε άτομα με σημαντική ηπατική ή νεφρική νόσο.
- Αρκετοί νέοι αντιφλεγμονώδεις παράγοντες, όπως οι αναστολείς IL-6, αξιολογούνται τώρα για επιπτώσεις στη χρόνια νεφρική νόσο, αιμοκάθαρση, HFpEF και οξύ στεφανιαίο σύνδρομο.
Δίαιτα εναντίον φλεγμονής
- Εστίαση σε αντιφλεγμονώδη διατροφή, όπως η μεσογειακή δίαιτα ή η δίαιτα DASH, με έμφαση στην κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής αλέσεως, οσπρίων, ξηρών καρπών και ελαιόλαδου.
- Αύξηση των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων. Συνιστώνται 2-3 γεύματα με ψάρι/εβδομάδα – κατά προτίμηση λιπαρά ψάρια με υψηλή περιεκτικότητα σε EPA+DHA.
- Ελαχιστοποίηση των κόκκινων και επεξεργασμένων κρεάτων, επεξεργασμένων υδατανθράκων και ζαχαρούχων ποτών
- Άσκηση τουλάχιστον για 150 λεπτά την εβδομάδα με μέτρια ένταση ή 75 λεπτά την εβδομάδα με έντονης άσκηση.
- Διακοπή καπνίσματος για μείωση της χρόνιας φλεγμονής χαμηλού βαθμού.
- Διατήρηση υγιούς βάρους για να μείωση της συστηματικής φλεγμονής.
Η φλεγμονή στην καρδιακή ανεπάρκεια
- Φλεγμονώδεις και ανοσολογικοί δείκτες όπως η hsCRP και η IL-6 μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως προγνωστικοί παράγοντες κινδύνου στη χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια.
- Το EPA+DHA μπορεί να ληφθεί υπόψη στη διαχείριση ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής κατηγορίας II-IV κατά NYHA, ανεξάρτητα από την αιτιολογία ή το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας (LVEF).
- Οι στατίνες μπορούν να ληφθούν υπόψη στη διαχείριση ασθενών με ισχαιμική καρδιοπάθεια άνω των 60 ετών.
Υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα
- Ο αποκλεισμός της IL-1 μπορεί να αποτελέσει επιλογή για συγκεκριμένους ασθενείς με πολλαπλά υποτροπιάζοντα επεισόδια περικαρδίτιδας ανθεκτικής στην κολχικίνη και τα στεροειδή, με επίπεδα hsCRP πάνω από 10 mg/L, εφόσον δεν έχει διαγνωστεί φυματίωση.
- Οι νέες αντιφλεγμονώδεις θεραπείες για την υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα αποτελούν σημαντική θεραπευτική πρόοδο για ασθενείς υψηλού κινδύνου.
