Τηλεφωνικές απάτες με ΑΙ: Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί

Οι τηλεφωνικές απάτες με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) γίνονται ολοένα πιο πειστικές, καθώς η κλωνοποίηση φωνής επιτρέπει στους κυβερνοεγκληματίες να πραγματοποιούν τηλεφωνικές κλήσεις που είναι πολύ πιο δύσκολο να εντοπιστούν. Συχνά, προσποιούνται ότι είναι συγγενείς θυμάτων ή υποστηρίζουν ότι ένα αγαπημένο πρόσωπο βρίσκεται σε κίνδυνο, έχει εμπλακεί σε ατύχημα ή χρειάζεται επειγόντως χρήματα. Αυτό συνέβη στην Ελίζαμπεθ Μπενζ από το Μπάφαλο της Νέας Υόρκης.

«Ήταν ο μεγαλύτερος τρόμος που έχω νιώσει ποτέ», δήλωσε η Μπενζ στο BBC.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 η γυναίκα δέχθηκε ένα τηλεφώνημα. «Ήταν ο 16χρονος γιος μου, ο Τζον. Έκλαιγε με λυγμούς. “Μαμά, πέθανε ο φίλος μου. Είναι νεκρός”», μου είπε.

Όπως είναι φυσικό, η γυναίκα πανικοβλήθηκε.

Στη συνέχεια, της μίλησε ένας άγνωστος άνδρας ο οποίος της είπε ότι μόλις είχε σκοτώσει έναν φίλο του γιου της. Την απείλησε μάλιστα ότι ο Τζον θα ήταν το επόμενο θύμα, αν εκείνη δεν πήγαινε σε ένα πάρκινγκ με 7.500 δολάρια.

«Μου είπε: “Θα σκοτώσουμε τον γιο σου”», θυμάται η Μπενζ.

Λίγο αργότερα η Μπενζ βρισκόταν ήδη καθ’ οδόν. Την πρόλαβε όμως ο άλλος γιός της, ο οποίος είχε καταφέρει να επικοινωνήσει με τον αδελφό του. Ο Τζον είχε πάει να δει έναν ποδοσφαιρικό  αγώνα. Δεν διέτρεχε κανέναν κίνδυνο και η φωνή στο τηλέφωνο δεν ήταν δική του. Ήταν μια απάτη με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

«Δεν μπορούσα να το πιστέψω», είπε η γυναίκα.

Τι συνιστούν οι ειδικοί

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι συγκεκριμένες απάτες αναμένεται να αυξηθούν, καθώς τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης γίνονται πιο εύκολα διαθέσιμα και οικονομικά προσιτά. Μία από τις πρακτικές που προτείνουν, είναι οι οικογένειες να συμφωνούν εκ των προτέρων σε μια μυστική λέξη ή φράση που θα γνωρίζουν μόνο τα πολύ κοντινά τους πρόσωπα. Παρόλα αυτά, σημειώνουν, η μυστική λέξη ή φράση από μόνη της δεν αρκεί. Για παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι η Μπενζ και η οικογένειά της είχαν ήδη καθορίσει μια μυστική λέξη για τέτοιες περιπτώσεις, εκείνη δεν σκέφθηκε να τη χρησιμοποιήσει όταν δέχθηκε το τηλεφώνημα.

«Απλώς δεν μου πέρασε από το μυαλό να του ζητήσω να μου την πει», δήλωσε. «Αυτές οι απάτες σε πανικοβάλλουν με αποτέλεσμα να μην μπορείς να σκεφτείς καθαρά».

Μόνο οι Αμερικανοί εκτιμάται ότι έχασαν περίπου 148,2 δισεκατομμύρια δολάρια  από διαδικτυακές απάτες το 2025, ποσό αυξημένο κατά σχεδόν 26% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Οι απάτες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη αντιστοιχούσαν σε 6,3 δισ. δολάρια και οι ειδικοί λένε ότι αυξάνονται εκθετικά.

«Αυτό δεν είναι ένα υποθετικό σενάριο. Αυτές οι απάτες πραγματοποιούνται σε όλο τον κόσμο», δήλωσε στο BBC ο Χάνι Φαρίντ, συνιδρυτής της εταιρείας GetReal Security και ένας από τους κορυφαίους ειδικούς παγκοσμίως στις deepfake τεχνολογίες.

«Φανταστείτε να χτυπά το τηλέφωνό σας στις 2 τα ξημερώματα ή να λαμβάνετε ένα μήνυμα στον τηλεφωνητή σας από ένα αγαπημένο σας πρόσωπο που σας λέει ότι βρίσκεται σε κίνδυνο. Ή να δέχεστε μια κλήση από έναν ανώτερό σας, ο οποίος σας ζητά εναγωνίως βοήθεια για να αποκτήσει πρόσβαση σε έναν λογαριασμό. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι προετοιμασμένοι για αυτού του είδους τις απειλές», εξήγησε ο ειδικός.

Ο Φαρίντ και άλλοι ειδικοί συμφωνούν ότι μια μυστική λέξη αποτελεί έναν από τους απλούστερους και πιο αποτελεσματικούς τρόπους προστασίας.

«Η σύζυγός μου κι εγώ έχουμε μια μυστική λέξη. Αν κάποιος από τους δύο μας δεχθεί ένα περίεργο τηλεφώνημα, την χρησιμοποιούμε για να επιβεβαιώσουμε την ταυτότητα του άλλου», είπε.

Η μυστική λέξη ή φράση θα πρέπει να είναι εύκολη ώστε να τη θυμάστε αλλά δύσκολο να τη μαντέψει κάποιος. Τα «εσωτερικά» αστεία μεταξύ μελών μιας οικογένειας είναι μια καλή επιλογή.

«Αν η σύζυγός μου με πάρει τηλέφωνο και μου ζητήσει να αγοράσω γάλα, δεν θα της ζητήσω να μου πει τη μυστική λέξη», συνέχισε ο Φαρίντ. «Αλλά αν ξέρω ότι βρίσκεται σε μια συνάντηση ή αν μου πει ότι είχε ατύχημα και χρειάζεται να της μεταφέρω χρήματα, τότε είναι η στιγμή να την χρησιμοποιήσω».

Αναγνωρίστε τα προειδοποιητικά σημάδια

Ο Γκάρι Σίλντχορν, δικηγόρος από τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, βρέθηκε ο ίδιος αντιμέτωπος με μια deepfake απάτη το 2023. Η εμπειρία αυτή τον επηρέασε τόσο, ώστε σήμερα προσφέρει εθελοντικά τις γνώσεις του ως σύμβουλος για την προστασία από απάτες.

«Υπάρχουν τρία προειδοποιητικά σημάδια και όλα έχουν τον ίδιο στόχο. Οι απατεώνες θέλουν να σας απομονώσουν και να σας φοβίσουν, ώστε να μην έχετε χρόνο να σκεφτείτε. Το πρώτο είναι ο χρόνος. Όλα πρέπει να γίνουν αμέσως», εξήγησε. «Το δεύτερο προειδοποιητικό σημάδι είναι ο τρόπος πληρωμής. Οι απατεώνες αποφεύγουν συνήθως συναλλαγές που μπορούν να εντοπιστούν και ζητούν συχνά Bitcoin, δωροκάρτες ή μετρητά- ένα στοιχείο που αποκαλύπτει τις προθέσεις τους. Και το τρίτο είναι ότι προσπαθούν να ελέγξουν με ποιον μιλάτε».

Η γνώση των χαρακτηριστικών μιας κλασικής απάτης είναι σημαντική, αλλά από μόνη της δεν αρκεί.

«Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα αντιδράσετε», είπε ο Μπράιαν Λονγκ, συνιδρυτής της Adaptive Security, εταιρείας που δημιουργεί προγράμματα εκπαίδευσης για την ασφάλεια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. «Πρέπει να εκπαιδεύσετε τον τρόπο σκέψης σας, ώστε να είστε προετοιμασμένοι για αυτό το σενάριο».

Και φυσικά, πρέπει να βεβαιωθείτε ότι εσείς και οι αγαπημένοι σας δεν θα ξεχάσετε τη μυστική λέξη.

Πηγή: BBC