Σε τροχιά ιστορικού υψηλού λόγω του πολέμου στο Ιράν

Αντιμέτωπη με έναν εφιάλτη διαρκείας βρίσκεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν πυροδοτεί μια πρωτοφανή εκτόξευση στις τιμές των ενεργειακών προϊόντων. Με το Στενό του Ορμούζ να παραμένει ουσιαστικά κλειστό και τις επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας να κλιμακώνονται, το αργό πετρέλαιο σημείωσε την περασμένη εβδομάδα τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων δεκαετιών.

Ενώ η Goldman Sachs προειδοποιεί για επιστροφή στα εφιαλτικά επίπεδα του 2008, αν δεν ληφθούν μέτρα για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η εκτίναξη του κόστους σε βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών απειλεί να ακυρώσει κάθε προσπάθεια συγκράτησης του πληθωρισμού, θέτοντας σε συναγερμό τις κεντρικές τράπεζες και τις κυβερνήσεις διεθνώς.

Το αργό πετρέλαιο (Brent) έκλεισε 8,5% υψηλότερα την Παρασκευή (06/03), αφήνοντας το διεθνές σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο να σημειώσει άνοδο 28% αυτή την εβδομάδα, στα 92,69 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό West Texas Intermediate σημείωσε άνοδο 36% αυτή την εβδομάδα, στα 90,90 δολάρια, την μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο που έχει καταγραφεί από το 1983.

Η άνοδος αυτή ήρθε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν το περασμένο Σαββατοκύριακο και την αντεπίθεση της Τεχεράνης που εμπόδισε τη διέλευση πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ, μια θαλάσσια οδό που μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού πετρελαίου.

Τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου (28/02), όταν οι αγορές ήταν κλειστές, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι είχε αναχαιτίσει 10 drones που στόχευαν το πετρελαϊκό κοίτασμα Σαϊμπά, με παραγωγή ένα εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, στην πρώτη απόπειρα να χτυπηθεί η καρδιά της ενεργειακής παραγωγής του βασιλείου.

Οι εντάσεις εντάθηκαν απότομα την Παρασκευή (06/03), αφού ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι δεν θα υπάρξει «συμφωνία» με το Ιράν, εκτός αν η χώρα παραδοθεί «άνευ όρων», ενώ ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προέβλεψε ότι το πετρέλαιο θα φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, αν δεν τερματιστεί γρήγορα ο πόλεμος.

Η Goldman Sachs τόνισε την Παρασκευή (06/03) ότι «οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα θα ξεπεράσουν τα 100 δολάρια την επόμενη εβδομάδα, εάν μέχρι τότε δεν εμφανιστούν σημάδια λύσης [για την αποκατάσταση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ]».

Η τράπεζα της Wall Street πρόσθεσε ότι «είναι πιθανό οι τιμές του πετρελαίου, ειδικά των διυλισμένων προϊόντων, να ξεπεράσουν τα υψηλά επίπεδα του 2008 και του 2022, εάν η διακίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια του Μαρτίου».

Το Brent ξεπέρασε τα 140 δολάρια το 2008, προκαλώντας ραγδαία αύξηση των τιμών πολλών ενεργειακών προϊόντων.

Η προειδοποίηση της Goldman Sachs ήρθε την ώρα που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ανακοίνωσαν ότι είχαν χτυπήσει χιλιάδες στόχους στο Ιράν τις τελευταίες επτά ημέρες, σε επιθέσεις που σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και πολλούς ανώτερους αξιωματούχους.

Σε απάντηση, η Τεχεράνη εκτόξευσε περισσότερους από 500 βαλλιστικούς πυραύλους και 2.000 drones σε χώρες όπως το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Πολλοί έμποροι αρχικά πόνταραν σε περιορισμένη διαταραχή των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, αλλά οι τιμές αυξήθηκαν απότομα στο τέλος της εβδομάδας, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή διευρύνθηκε.

Η άνοδος του Brent αυτή την εβδομάδα ήταν ταχύτερη από την άνοδο που σημειώθηκε στην αρχή της πλήρους εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, αν και παραμένει πολύ κάτω από τα υψηλά επίπεδα άνω των 120 δολαρίων που σημειώθηκαν εκείνη την περίοδο.

«Οι τρέχουσες επιπτώσεις για την ενέργεια είναι μεγαλύτερες από τον πόλεμο στην Ουκρανία», δήλωσε ο Σαούλ Κάνοβιτς, αναλυτής της MST Financial, επειδή το αργό πετρέλαιο, το υγροποιημένο φυσικό αέριο και τα προϊόντα πετρελαίου «αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα έλλειψη».

Είπε ότι οι έμποροι υποτιμούν τη πιθανή διάρκεια του χάους. «Η αγορά τιμολογεί το τέλος του πολέμου αυτό το μήνα, ή τουλάχιστον την επιστροφή των περισσότερων ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ σύντομα, ακόμη και αν η σύγκρουση συνεχίσει να σιγοβράζει».

Το Ιράκ έχει σταματήσει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πετρελαίου, ενώ το Κουβέιτ αναμένεται να ακολουθήσει τις επόμενες ημέρες, καθώς οι αποθηκευτικές εγκαταστάσεις πλησιάζουν τα όρια της χωρητικότητάς τους. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η Σαουδική Αραβία, ο μεγαλύτερος παραγωγός του Κόλπου, ενδέχεται να αναγκαστεί να μειώσει την παραγωγή τις επόμενες εβδομάδες.

Οι τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων αυξήθηκαν ακόμη πιο δραματικά, καθώς τα διυλιστήρια έσπευσαν να εξασφαλίσουν το διαθέσιμο αργό πετρέλαιο.

Στις ΗΠΑ, οι τιμές της βενζίνης – ένα από τα πιο απτά σημάδια του πληθωρισμού για τους Αμερικανούς – ανέβηκαν στα 3,32 δολάρια ανά γαλόνι, η υψηλότερη μέση εθνική τιμή από τον Αύγουστο του 2024 και το πιο ακριβό επίπεδο που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της πρώτης ή της δεύτερης θητείας του Τραμπ. Πριν από μια εβδομάδα, η μέση εθνική τιμή ήταν 2,98 δολάρια ανά γαλόνι.

Οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ αυξήθηκαν ταχύτερα, με τον μέσο όρο να ανεβαίνει 51,2 σεντς σε μια εβδομάδα στα 4,264 δολάρια ανά γαλόνι, το υψηλότερο επίπεδο από τις 21 Νοεμβρίου 2023, απειλώντας να αυξήσει απότομα το κόστος των μεταφορών, της γεωργίας και των κατασκευών.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η τιμή του καυσίμου για αεροσκάφη στη βορειοδυτική Ευρώπη, η οποία συμβάλλει στον καθορισμό των τιμών των συμβολαίων με τις μεγάλες αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως, αυξήθηκε κατά 12% στα 1.416 δολάρια ανά τόνο την Πέμπτη (05/03), το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2022, σύμφωνα με την εταιρεία τιμών Argus, επεκτείνοντας τα κέρδη αυτής της εβδομάδας στο 71%.

Ένας δείκτης αναφοράς για το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς τα διυλιστήρια σπεύδουν να αγοράσουν φορτία που αποφεύγουν τα Στενά του Ορμούζ.

Όσον αφορά το αργό πετρέλαιο που η Σαουδική Αραβία μπορεί να εξάγει μέσω του λιμανιού της δυτικής ακτής, προτεραιότητα έχουν οι αγοραστές της Ασίας. Ο πετρελαϊκός γίγαντας Saudi Aramco αύξησε την Πέμπτη (05/03) τις τιμές για όλους τους αγοραστές του για τις παραδόσεις του Απριλίου, αλλά αύξησε τις τιμές για την Ευρώπη περισσότερο από ό,τι για άλλες περιοχές.

Η απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας θα έχει εκτεταμένες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, ακριβώς τη στιγμή που πολλές κεντρικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, ήλπιζαν ότι ήταν κοντά στο να κατακτήσουν χρόνια υψηλού πληθωρισμού.

Η JPMorgan σημείωσε την Παρασκευή (06/03) ότι κάθε αύξηση 10% στις τιμές του πετρελαίου αναμένεται να αυξήσει το προτιμώμενο μέτρο της Fed για το ποσοστό πληθωρισμού κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες και να μειώσει την αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Οι φόβοι για νέα αύξηση του πληθωρισμού έπληξαν τις παγκόσμιες αγορές ομολόγων, με αποτέλεσμα η απόδοση του 10ετούς ομολόγου αναφοράς του Ηνωμένου Βασιλείου να αυξηθεί κατά 0,39 ποσοστιαίες μονάδες αυτή την εβδομάδα. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου του αμερικανικού Δημοσίου αυξήθηκε κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Ο Κρις Ράιτ, υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, προσπάθησε να κατευνάσει τους φόβους των καταναλωτών σχετικά με την αύξηση των τιμών της βενζίνης και του πετρελαίου. «Θα έλεγα ότι στη χειρότερη περίπτωση, θα είναι εβδομάδες, όχι μήνες», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox την Παρασκευή (06/03), όταν ρωτήθηκε πότε θα αρχίσουν να πέφτουν οι τιμές.

Αυτή την εβδομάδα, η κυβέρνηση Τραμπ παρουσίασε σχέδια για ένα πρόγραμμα ασφάλισης και συνοδείας με στόχο να δώσει στις ναυτιλιακές εταιρείες την αυτοπεποίθηση να ξαναρχίσουν τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, εμπειρογνώμονες από τον τομέα των ασφαλειών, της ναυτιλίας και της πετρελαϊκής βιομηχανίας δήλωσαν ότι η ροή θα ξαναρχίσει πιθανώς μόνο όταν οι ΗΠΑ και οι αμερικανοϊσραηλινές δυνάμεις εγγυηθούν την ασφάλεια.

Πηγή: Financial Times