Η Σερβία ξύπνησε τη Δευτέρα (26.10.226) σε μια νέα εποχή, καθώς το φοιτητικό κίνημα διαμαρτυρίας «Φοιτητική Λίστα» κατάφερε να εκτοπίσει από την εξουσία τον επί 14 χρόνια ηγέτη της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, σε μια ιστορική εκλογική νίκη που πυροδότησε πανηγυρισμούς σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς ακριβώς θα κυβερνήσουν οι νικητές.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν τους δρόμους του Βελιγραδίου και άλλων πόλεων και κωμοπόλεων της Σερβίας, μετά την παραδοχή της ήττας από τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς αργά το βράδυ της Κυριακής (25.10.2026). Η εξέλιξη αυτή έβαλε τέλος σε δύο χρόνια ειρηνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, με βασικό αίτημα την αποχώρηση του λαϊκιστή ηγέτη από την εξουσία.
Με σχεδόν το 99% των ψήφων καταμετρημένο, οι υποψήφιοι που υποστηρίχθηκαν από το φοιτητικό κίνημα εξασφάλισαν το 52,7% των ψήφων, σύμφωνα με την Κρατική Εκλογική Επιτροπή. Αντίθετα, το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Βούτσιτς συγκέντρωσε το 39,2%. Το αποτέλεσμα μεταφράζεται σε 139 έδρες στο κοινοβούλιο των 250 εδρών για τη Φοιτητική Λίστα, έναντι 97 εδρών για το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS), ενώ οι υπόλοιπες έδρες κατανέμονται σε κόμματα που εκπροσωπούν μειονοτικές κοινότητες.
Ο Βούτσιτς κυριαρχούσε στην πολιτική ζωή της Σερβίας ως πρωθυπουργός ή πρόεδρος από το 2014. Ωστόσο, ηττήθηκε από τη «Φοιτητική Λίστα» που υποστηρίχθηκε από τους φοιτητές και αναδείχθηκε μέσα από τις αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς, οι οποίες ξέσπασαν μετά τον θάνατο 16 ανθρώπων από την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ.
Η νίκη των φοιτητών σηματοδοτεί μια βαθιά πολιτική αλλαγή στη χώρα των περίπου έξι εκατομμυρίων κατοίκων και θυμίζει την ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία τον Απρίλιο. Παράλληλα, ενδέχεται να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για άλλα φοιτητικά κινήματα που έχουν εμφανιστεί τις τελευταίες εβδομάδες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, διεκδικώντας καλύτερη εκπαίδευση και περισσότερες προοπτικές για το μέλλον.
Ωστόσο, το κίνημα, στο οποίο συμμετέχουν υποψήφιοι από διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους, μεταξύ των οποίων πανεπιστημιακοί καθηγητές, ηθοποιοί και αγρότες, δεν διαθέτει ηγέτη. Παραμένει, επομένως, ανοιχτό το ερώτημα ποιον θα επιλέξει για τη θέση του πρωθυπουργού και για άλλα καίρια κυβερνητικά αξιώματα, προκειμένου να υλοποιήσει το εσωτερικό του πρόγραμμα, το οποίο επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στη βελτίωση της εκπαίδευσης.
Μεταξύ των προσώπων που ξεχωρίζουν στο νέο πολιτικό εγχείρημα είναι ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, επικεφαλής της Φοιτητικής Λίστας, ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας Ντέγιαν Σόσκιτς και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Ράντομιρ Σάιτσιτς, ο οποίος μίλησε εκ μέρους των φοιτητών μετά τη νίκη τους.
Δεν υποδέχθηκαν, ωστόσο, όλοι με ενθουσιασμό την πολιτική αλλαγή. «Δεν μου αρέσει να αλλάζει η χώρα τόσο ξαφνικά και όλα μαζί. Δεν γνωρίζω καν ποιοι βρίσκονται πίσω από αυτή την προσπάθεια, ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι και ποιοι θα αναλάβουν να κυβερνήσουν τη χώρα», δήλωσε η 60χρονη δημόσια υπάλληλος Σένκα Ραντάκοβιτς.
Η «Φοιτητική Λίστα» που έριξε τον άλλοτε πανίσχυρο Βούτσιτς ξεχωρίζει από τις παραδοσιακές πολιτικές παρατάξεις της Σερβίας για τον τρόπο οργάνωσής της. Δεν στηρίζεται σε έναν ισχυρό πολιτικό αρχηγό, αλλά στις συλλογικές διαδικασίες του φοιτητικού κινήματος, μέσα από τις οποίες διαμορφώθηκε και το ψηφοδέλτιό της.
Στους 250 υποψηφίους περιλαμβάνονται πανεπιστημιακοί, γιατροί, καλλιτέχνες και επαγγελματίες από διαφορετικούς χώρους, πολλοί από τους οποίους δεν είχαν προηγούμενη παρουσία στην κεντρική πολιτική σκηνή.
Ίλια Σρντάνοβιτς, ο καρδιολόγος
Πρώτος στη λίστα είναι ο Ίλια Σρντάνοβιτς, καρδιολόγος και καθηγητής της Ιατρικής Σχολής στο Νόβι Σαντ, ο οποίος στήριξε τις φοιτητικές κινητοποιήσεις. Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει τον εαυτό του «πρώτο μεταξύ ίσων», υπογραμμίζοντας τον συλλογικό χαρακτήρα της παράταξης. Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν θα είναι η πρώτη επιλογή για υποψήφιος πρωθυπουργός. Το BBC, δε, σχολιάζει ότι δεν θεωρείται πραγματικά πιθανός πρωθυπουργός.
Ερωτηθείς πριν από τις εκλογές εάν είναι υποψήφιος για πρωθυπουργός, απάντησε , ότι αυτή η λίστα έχει «περισσότερους από έναν υποψήφιους για όλες τις θέσεις» στην κυβέρνηση, επειδή έχει «τέτοιες δυνατότητες, δύναμη, ισχύ σε έναν ευρύ κύκλο μεγάλου αριθμού επαγγελματιών».
Γεννημένος το 1970 στο Νόβι Σαντ, ο Σρντάνοβιτς χτίσε την καριέρα του στον τομέα της ιατρικής και της ακαδημαϊκής κοινότητας πριν εμπλακεί στην πολιτική ζωή της χώρας. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές και τις ειδικεύσεις του στην ιατρική, υποστήριξε τη διδακτορική του διατριβή το 2012, ενώ από το 2018 αποτελεί μέλος του ακαδημαϊκού προσωπικού της Ιατρικής Σχολής του Νόβι Σαντ.
Η πολιτική του δράση απέκτησε νέα διάσταση μετά τη δημόσια υποστήριξή του στις φοιτητικές διαμαρτυρίες κατά της διαφθοράς. Τον Σεπτέμβριο του 2026, παρουσιάστηκε ως ηγέτης του ανεξάρτητου «Φοιτητικού Λίστας», καθιστώντας τον μία από τις αντιπροσωπευτικές μορφές του κινήματος που απαιτεί ριζικές αλλαγές στη λειτουργία των σερβικών θεσμών. Ο Σρντάνοβιτς χαρακτήρισε τη νεότερη γενιά ως σημαντική δύναμη αλλαγής στη Σερβία, επαινώντας τη συμμετοχή των φοιτητών στις διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς και τα αιτήματά τους για πιο υπεύθυνους θεσμούς.
Εμφανίστηκε για πρώτη φορά ως ομιλητής σε φοιτητικές συγκεντρώσεις στο Βελιγράδι τον Μάιο του 2026, ενώ η υποστήριξή του προς τις διαδηλώσεις είχε ξεκινήσει από τα πρώτα στάδια.
Ντέγιαν Σόσκιτς, πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας
Ο Ντέγιαν Σόσκιτς, καθηγητής στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών και πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας, θεωρείται το επικρατέστερο πρόσωπο για την πρωθυπουργία της Σερβίας.
«Είμαι περήφανος για τους φοιτητές που μας έφεραν σε αυτή την ιστορική κατάσταση στην οποία η Σερβία απελευθερώθηκε, στην οποία η Σερβία έχει την ευκαιρία να γίνει ξανά μια δημοκρατική και ελεύθερη κοινωνία», δήλωσε σύμφωνα με το Euronews.
Ο Σόσκιτς διορίστηκε διοικητής της εθνικής τράπεζας της Σερβίας το 2010 και πριν από αυτή τη θέση, είχε διατελέσει ειδικός σύμβουλος χρηματοπιστωτικών αγορών στην Εθνική Τράπεζα της Γιουγκοσλαβίας, σύμβουλος οικονομικής πολιτικής στο Κέντρο Πολιτικής και Νομικών Συμβουλών της ΕΕ (από το 2002 έως το 2003), καθώς και μέλος του Συμβουλίου της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας (από το 2003 έως το 2004) και πρόεδρος έως τις 28 Ιουλίου 2010.
Ο Σόσκιτς έχει αμφισβητήσει επανειλημμένα την οικονομική πολιτική των κυβερνήσεων Βούτσιτς. Στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, σε συνέντευξή του στο N1, υποστήριξε ότι το δημόσιο χρέος της Σερβίας είχε αυξηθεί δραματικά από το 2012 χωρίς αντίστοιχη βελτίωση στην οικονομία. Επέκρινε επίσης τη διαφάνεια των δημόσιων έργων και την κατάσταση των θεσμών.
Ο ίδιος ο Βούτσιτς, λίγες ημέρες πριν τις εκλογές, είχε επιτεθεί στον Σόσκιτς υποστηρίζοντας ότι οι φοιτητές τον κρύβουν επειδή ντρέπονται γι αυτόν.
«Θα μπορούσα να μιλήσω πολύ για τους αντιπάλους μας, αλλά δεν χρειάζεται, θα το κάνω μόνο σε μία πρόταση. Ξέρετε, ο υποψήφιος πρωθυπουργός τους, τον οποίο κρύβουν επειδή ντρέπονται γι’ αυτόν, αυτός ο Σόσκιτς, κατέστρεψε το δηνάριό μας και την Εθνική Τράπεζα» είχε πει όπως ανέφερε η kurir.
Ράντομιρ Σάιτσιτς, ο καθηγητής στο Βελιγράδι
To Reuters, εκτός του Σρντάνοβιτς και του Σόσκιτς, αναφέρει μεταξύ των εξέχοντων προσωπικοτήτων της Φοιτητικής Λίστας, τον Ράντομιρ Σάιτσιτς, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, ο οποίος μίλησε εκ μέρους των φοιτητών μετά τη νίκη τους.
