«Κρόιφ – ο φιλόσοφος του ποδοσφαίρου»: Το νέο βιβλίο του Γιάννη Γεωργάκη

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Ατέχνως» το βιβλίο του Γιάννη Γεωργάκη «Κρόιφ – ο φιλόσοφος του ποδοσφαίρου». Πρόκειται για την παρουσίαση και ανάλυση της προσφοράς του Γιόχαν Κρόιφ, σαν ποδοσφαιριστή και σαν προπονητή, στην εδραίωση μίας άλλης φιλοσοφίας στο χώρο του αθλήματος, την οποία θαύμασαν πολλοί στην εποχή του και άλλοι την ακολουθούν σήμερα στην προπονητική τους πορεία. Μία φιλοσοφία που βάζει στο επίκεντρο το θέμα και όχι τη νίκη με κάθε τρόπο, ακόμα και αν θυσιάζει το θέαμα, που σε εποχές εμπορευματοποίησης του αθλητισμού, καταστρέφει την φαντασία του.

Άλλωστε ο Γιάννης Γεωργάκης επισημαίνει πως «κλασσική δεν είναι κάθε ομάδα που κατακτά τίτλους, αλλά εκείνη για την οποία οι φίλαθλοι σπεύδουν στο γήπεδο ή ξαγρυπνούν μπροστά στη τηλεόραση, γνωρίζοντας ότι θα απολαύσουν ένα έργο τέχνης».

Ο συγγραφέας αναφέρει ως «προγονική» μορφή στην προπονητική και αγωνιστική φιλοσοφία του Κρόιφ, τον Ούγγρο Γκούσταφ Σέμπες, που στην μεταπολεμική εποχή που ήδη οι ομάδες χτίζονταν με τα λεφτά των βιομηχάνων, με αστέρες και με το κατενάτσιο να επιδιώκει να διατηρήσει το αποτέλεσμα πάση θυσία, αυτός ακολούθησε την αρχή πως όσο περισσότερο κινούνταν η ομάδα στην επίθεση, τόσο πιο δύσκολο ήταν για τον αντίπαλο να διατηρήσει τη δομή των αμυντικών του σχηματισμών, μεταφέροντας το ποδόσφαιρο από τα πόδια στο κεφάλι και τις ιδέες που έπρεπε να παράγει και να μετουσιώνει μέσα στο γήπεδο.

Στην Ολλανδική σχολή «πατέρας» ήταν ο «Ρίνους Μίχελς και «γιός» ο Κρόιφ, το «όχημα» ήταν ο Άγιαξ και η εθνική Ολλανδίας. Με μαέστρο τον Κρόιφ, έγινε και η Μπαρτσελόνα.

Συνδέοντας την εικόνα που βλέπει κανείς στο γήπεδο, με αυτά που επιτρέπει η οπτική του γωνία, κατά συνέπεια και η φιλοσοφία του, ο συγγραφέας θυμίζει τα λόγια του Σέζαρ Λουίς Μενότι, ότι «Καθένας που στέκεται μπροστά σε έναν πίνακα, βλέπει αυτό που του επιτρέπει η πνευματική του κατάσταση».

Ο «άλλος» Κρόιφ, αυτός που μεγάλωσε σε εργατική συνοικία και δούλεψε στα εφηβικά του χρόνια σε διάφορες δουλειές για βιοπορισμό, διεκδίκησε στα 17 του χρόνια από τη διοίκηση του Άγιαξ να πληρώνεται όσο και αυτοί που έπαιρναν τα δεκαπλάσια από αυτόν, γιατί δούλευε το ίδιο με αυτούς. Πρωτοστάτησε στην ίδρυση συνδέσμου ποδοσφαιριστών και αρνήθηκε να έχει ενεργό ρόλο, με την αιτιολογία ότι ο σύνεδσμος ανηκει πρωτίστως στους χαμηλόμισθους.

«H πεμπτουσία», είναι ο τίτλος ενός εκ των κεφαλαίων του βιβλίου και έχει σαν εισαγωγή μία ρήση του νυν προπονητή της Μάντσεστερ Σίτι.

«Οι ιδέες αρχίζουν να ξεπηδούν όπου συσσωρεύεται ένας συγκεκριμένος όγκος γνώσεων».
Πεπ Γκουαρντιόλα

Πολύ πριν οι στατιστικολόγοι εφορμήσουν στη ζωή του ποδοσφαίρου, ο Γιόχαν Κρόιφ διατύπωσε την άποψη ότι «οι παίκτες έχουν την μπάλα στην κατοχή τους τρία λεπτά ανά παιχνίδι και ως εκ τούτου το σημαντικότερο στο ποδόσφαιρο είναι τί κάνεις κατά τη διάρκεια των 87 λεπτών που δεν έχεις τη μπάλα».
Η συγκεκριμένη ρήση δεν περιγράφει την εικόνα ενός αγώνα, αποτελεί την πεμπτουσία πάνω στην οποία χτίστηκε το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο. Η πεμπτουσία των ιδεών του Κρόιφ δεν είναι μία επιπλέον ουσία δίπλα στη γη, το νερό, τον αέρα και τη φωτιά, που κατά τη φιλοσοφική θεώρηση του Αριστοτέλη, απαρτίζουν κάθε τι γήινο, είναι το ομαδικό πνεύμα που πολλαπλασιάζει επί έντεκα την ενέργεια του ατόμου.

Ο συγγραφέας που αντιλαμβάνεται το ποδόσφαιρο σαν ορχήστρα, χρησιμοποιεί το παράδειγμα της Παρί Σεν Ζερμέν που δαπάνησε πολλά χρήματα για να φέρει στην ομάδα κορυφαίους παίκτες «μαέστρους» (Μέσι, Ιμπραήμοβιτς, Καβάνι, Μπέκαμ, Νεϊμάρ, Ντι Μαρία, Ικάρντι, Βεράτι, Τιάγκο Σίλβα, Ράμος, κλπ αλλά απέτυχε στους στόχους της, (εκτός του γαλλικού πρωταθλήματος) και μετά με προπονητή άλλης φιλοσοφίας τον Λουίς Ενρίκε και χωρίς τον Μπαπέ, που είχε μεταγραφεί στη Ρεάλ, μπόρεσε και κατέκτησε το τσάμπιονς λιγκ, έχοντας αλλάξει τη νοοτροπία της ομάδας.

Ή όπως είπε ο Αρσέν Βεγκέρ (ο προπονητής που είχε δημιουργήσει μία εκπληκτικής ποδοσφαιρικής ομορφιάς Άρσεναλ) και το αναφέρει ο συγγραφέας «Το επόμενο βήμα είναι να αυξήσουμε την ταχύτητα του εγκεφάλου».

Εκ των «μαέστρων» στους πάγκους ήταν και ο Βαλερί Λομπανόφσκι με την ομάδα – μοντέλο Δυναμό Κιέβου, όπου σε κάθε στιγμή και ανάλογα με την εξέλιξη του αγώνα οι ποδοσφαιριστές γνώριζαν σε ποιο σημείο του γηπέδου έπρεπε να βρίσκονται και τι να κάνουν. Στο βιβλίο γίνονται συγκρίσεις με το σκάκι και τους διευθυντές ορχήστρας, γι’ αυτό επαναλαμβάνουμε ότι δεν είναι ένα «αθλητικό« βιβλίο, αλλά ένα επιστημονικό και γιατί όχι και λογοτεχνικό (αφού συναντιούνται τέχνες και επιστήμες) για να κατανοήσουμε τη συμμετρία, την αρμονία και τη δημιουργικότητα και στο ποδόσφαιρο.

Όπως είχε πει ο Κρόιφ: «Το ποδόσφαιρο είναι απλό άθλημα, το δύσκολο είναι να παίξεις απλό ποδόσφαιρο. Παίζεις ποδόσφαιρο με το κεφάλι , τα πόδια είναι για να σε βοηθούν. Απλώς τα πόδια πρέπει να υπακούουν στο κεφάλι».
Και εμείς διαβάζοντας αυτό, θυμηθήκαμε μία παλιά δήλωση ενός άλλου «στρατηγού» του Μίμη Δομάζου, που είχε πει ότι σε δύσκολους αγώνες, το μυαλό τον πονούσε πιο πολύ από το κορμί, γιατί έψαχνε να βρει τρόπους για να φέρει την ομάδα του σε πλεονεκτική θέση.

Ο συγγραφέας μας θυμίζει τα λόγια του Νίκου Καζαντζάκη «Ό,τι δεν συνέβη ποτέ, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε αρκετά», για να συμπληρώσει μερικές σελίδες παρακάτω, ο Κρόιφ, όπως και ο Σωκράτης, υπήρξε αυτοδίδακτος.
Ενίοτε όμως η ζωή σε διδάσκει πολύ περισσότερα από όσα οι δάσκαλοι στις πανεπιστημιακές αίθουσες».

Θα μας επιτρέψετε από το πολύ πλούσιο σε στοιχεία και κυρίως οπτικές για το ποδόσφαιρο και τη φιλοσοφία του, βιβλίο, να μην πούμε άλλα και να σας προτρέψουμε ανεπιφύλακτα να τα ανακαλύψετε διαβάζοντάς το.

Ο συγγραφέας

Ο Γιάννης Γεωργάκης είναι δημοσιογράφος μέλος της ΕΣΗΕΑ και του ΠΣΑΤ. Γεννήθηκε στη Λευκάδα. Σπούδασε δημοσιογραφία στο Πανεπιτήμιο Λομονόσοφ. Εργάστηκε στο Ριζοσπάστη και στο ΒΗΜΑ. Είναι συγγραφέας των βιβλίων, «Κόμμα αλλάζουμε ομάδα ποτέ ή όταν ο Μίκης Θεοδωράκης συνάντησε το ποδόσφαιρο (Ιανός 2019), «Ιδέες και στρατηγοί που άλλαξαν το ποδόσφαιρο» (Ατέχνος 2022), «Το έπος του Γουέμπλεϊ» (Ατέχνος 2025).

Info
τίτλος: «Κρόιφ – ο φιλόσοφος του ποδοσφαίρου»
συγγραφέας: Γιάννης Γεωργάκης
εκδόσεις: Ατέχνως
έκδοση: Φλεβάρης 2026
σελίδες: 112
ISBN: 978-618-5685-70-6