Μια από τις σφοδρότερες διπλωματικές κρίσεις των τελευταίων χρόνων έχει ξεσπάσει ανάμεσα σε δύο ιστορικούς συμμάχους, την Βρετανία και το Ισραήλ. Το Λονδίνο επέβαλε κυρώσεις στο Τελ Αβίβ λόγω των ισραηλινών οικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και το Ισραήλ απάντησε σήμερα (08.09.2026), κλείνοντας το προξενείο της Βρετανίας στην Ιερουσαλήμ.
Η ξαφνική διαμάχη, οι ισχυρισμοί για «εθνοκάθαρση» εναντίον εβραϊκής πολιτοφυλακής από την βρετανική κυβέρνηση και η αντεπίθεση από το Ισραήλ με το κλείσιμο της βρετανικής ανθρωπιστικής βοήθειας προς την Παλαιστίνη οδήγησαν την Βρετανία στην επιβολή κυρώσεων στο σχέδιο του Τελ Αβίβ που αποσκοπούσε στο χτίσιμο εβραϊκών αποικιών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Ανακοινώνοντας τις εμπορικές κυρώσεις, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ δήλωσε: «Η βρετανική κυβέρνηση συμφωνεί ότι υπάρχει εθνοκάθαρση Παλαιστινίων σε περιοχές της Δυτικής Όχθης – η οποία διαπράττεται από τρομοκράτες έποικους. Πολύ συχνά η ισραηλινή κυβέρνηση έχει κάνει τα στραβά μάτια σε αυτό, και, ακόμα χειρότερα, μέλη της έχουν κάνει δηλώσεις και έχουν αναλάβει δράση για να υποστηρίξουν τον αναγκαστικό εκτοπισμό των Παλαιστινίων».
Οι κυρώσεις του Ηνωμένου Βασιλείου θα απαγορεύσουν την εισαγωγή αγαθών από ισραηλινούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη. Θα επιβάλει επίσης κυρώσεις σε μια ακόμη ομάδα Ισραηλινών εποίκων και θα λάβει μέτρα κατά συγκεκριμένων εταιρειών και ατόμων που εμπλέκονται στην επέκταση των οικισμών στους τομείς των κατασκευών, των υποδομών, των χρηματοοικονομικών και των ακινήτων, δήλωσε ο Μίλιμπαντ.
Όπως αναφέρεται σε ανάλυση του Independent, η «εθνοκάθαρση» και η «αναγκαστική εκτόπιση» συχνά θεωρούνται πράξεις γενοκτονίας. Στο πλαίσιο του Μίλιμπαντ, οι κυρώσεις κατά των εποίκων φαίνονται δυσανάλογα χαμηλές και αφήνουν το Κράτος του Ισραήλ απαλλάσσοντας από κάθε ευθύνη. Αλλά οι επιπτώσεις της νέας βρετανικής νομοθεσίας θα γίνουν αισθητές πολύ ευρύτερα.
Ο ιστορικός ρόλος της Βρετανίας στην εγκαθίδρυση του Ισραήλ
Η ανάλυση επικεντρώνεται στην ιστορία της Βρετανίας κατά τον 20ό αιώνα, με το Ισραήλ και τους Παλαιστίνιους έχει ασκήσει ιδιαίτερη επιρροή και στις δύο κοινότητες τουλάχιστον από το 1917 – τη χρονιά που ένα σιωνιστικό όνειρο έγινε πραγματικότητα, στα χαρτιά. Η λεγόμενη Διακήρυξη Μπάλφουρ, μια επιστολή που έστειλε ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Τζέιμς Μπάλφουρ στον Λόρδο Ρότσιλντ, έχει θεωρηθεί από τον αραβικό κόσμο ως η αρχική προδοσία, ένα αποικιακό σχέδιο που έχει επιβαρύνει την περιοχή με δυστυχία.
Για τους πολλούς στην εβραϊκή διασπορά, ήταν η στιγμή που μια αυτοκρατορική κυβέρνηση που κυβερνούσε την Παλαιστίνη έδωσε την «υπόσχεση» να δημιουργήσει ένα εβραϊκό κράτος. Για την δημιουργία του σημερνού Ισραήλ, ο ρόλος της Βρετανίας ήταν ξεχωριστός τότε. Έτσι, οι κυρώσεις της κατά των ισραηλινών οικισμών σε παλαιστινιακή γη – που κατέλαβε το Ισραήλ το 1967 – έχουν ισχύ που ξεπερνά την οικονομική τους ισχύ.
Η τελευταία Συντηρητική κυβέρνηση της Βρετανίας εισήγαγε νομοθεσία, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Ισραήλ, η οποία ουσιαστικά υποστήριζε ότι η έκκληση για μποϊκοτάζ, αποεπένδυση ή κυρώσεις (BDS) κατά του Ισραήλ ήταν αντισημιτική και θα έπρεπε να απαγορευτεί. Το νομοσχέδιο απορρίφθηκε από τον πρώην πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ, αλλά η βρετανική κυβέρνησή του εξακολουθούσε να διατηρεί την πολιτική απόρριψης όλων και οποιωνδήποτε κυρώσεων.
Αυτό έχει πλέον αλλάξει. Το επιχείρημα ότι οι οικονομικές κυρώσεις οποιουδήποτε είδους κατά του εβραϊκού κράτους ήταν μια επίθεση εναντίον όλων των Εβραίων αποτελεί κεντρικό μέρος της εξωτερικής πολιτικής του Ισραήλ εδώ και χρόνια. Είναι ένα τρομερό επιχείρημα που έχει καταρριφθεί από τη νέα νομοθεσία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Αλλά είναι σχεδόν αδύνατο να επιβληθεί εμπορική απαγόρευση στις εβραϊκές αποικίες της Δυτικής Όχθης όταν τα αγαθά που εξάγουν προσδιορίζονται ως προϊόντα του Ισραήλ. Δεν θα πουν ποτέ «παραγόμενα στην Παλαιστίνη» επειδή το Ισραήλ λέει ότι δεν υπήρξε ποτέ ένα τέτοιο μέρος.
Έτσι, ένας εισαγωγέας ή ένας καταναλωτής, που επιθυμεί να συμμορφωθεί με τη νέα νομοθεσία που αποσκοπεί στο να σταματήσει η κατασκευή του «E1» – μιας γιγαντιαίας επέκτασης της Ιερουσαλήμ που θα διχοτομούσε τη Δυτική Όχθη και θα κατέστρεφε την εδαφική ακεραιότητα των Παλαιστινίων – μπορεί να αποφασίσει να μποϊκοτάρει όλα τα ισραηλινά προϊόντα για να αποφύγει τη μη συμμόρφωση στις κυρώσεις κατά των οικισμών.
Αυτό είναι το είδος της πίεσης στην οποία το Ισραήλ είναι «αλλεργικό». Και θέτει τη Βρετανία σε τροχιά σύγκρουσης με την κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου και τις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις σε νομικούς του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την απαγγελία κατηγοριών σε βάρος του πρωθυπουργού και τότε υπουργού Άμυνας του Ισραήλ, Γιοάβ Γκάλαντ, για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Οι ενέργειές τους στη Γάζα, όπου σκοτώθηκαν περίπου 70.000 άνθρωποι, εκ των οποίων περισσότεροι από 45.000 ήταν γυναίκες και παιδιά, σε απάντηση στη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου, έχουν σοκάρει φιλελεύθερες εβραϊκές ομάδες σε όλο τον κόσμο, οι οποίες έχουν αγωνιστεί εδώ και χρόνια για μια «λύση δύο κρατών» ασφαλών εθνών για Ισραηλινούς και Παλαιστίνιους.
Στη Δυτική Όχθη, την οποία ο Νετανιάχου θέλει να προσαρτήσει χωρίς τον παλαιστινιακό πληθυσμό των 2,5 εκατομμυρίων, εβραϊκές πολιτοφυλακές έχουν εκδιώξει μη Εβραίους από τα σπίτια τους σε μια βίαιη εκστρατεία υπό την επίβλεψη των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας.
Οι σύμμαχοι
Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ σοκαρίστηκε εμφανώς μετά την πρόσφατη ενημέρωση που έλαβε για τη Γάζα. Απαντώντας, δήλωσε ότι «πρέπει να δράσουμε και να δράσουμε πιο αποφασιστικά» καθώς πλησίαζαν οι κυρώσεις για τους οικισμούς.
Ο Μάικ Χάκαμπι, ο χριστιανός φονταμενταλιστής θιασώτης του Τέλους του Χρόνου και πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, απάντησε στον Χ λέγοντας: «Οι Βρετανοί τα έχουν χάσει όλα. Το μίσος των Εβραίων για την κυβέρνησή τους δεν γνωρίζει σύνορα και δεν γνωρίζει γεγονότα». Ο Μίλιμπαντ είναι Εβραίος.
Ο Μπάλφουρ έγραψε το 1917: «Η Κυβέρνηση της Αυτού Μεγαλειότητας βλέπει ευνοϊκά την εγκαθίδρυση στην Παλαιστίνη μιας εθνικής πατρίδας για τον εβραϊκό λαό και θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διευκολύνει την επίτευξη αυτού του σκοπού, με την προϋπόθεση ότι δεν θα γίνει τίποτα που θα μπορούσε να θίξει τα πολιτικά και θρησκευτικά δικαιώματα των υφιστάμενων μη εβραϊκών κοινοτήτων στην Παλαιστίνη ή τα δικαιώματα και το πολιτικό καθεστώς που απολαμβάνουν οι Εβραίοι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα».
Η κυβέρνηση της Βρετανίας προσπαθεί τώρα, σε περιορισμένο βαθμό, να τηρήσει την αρχική της δέσμευση για μια εθνική στέγη για τους Εβραίους που δεν θα θίγει τα πολιτικά και θρησκευτικά δικαιώματα των «υφιστάμενων μη εβραϊκών κοινοτήτων».
Η κυβέρνηση του Ισραήλ έχει δεσμευτεί σε μια δομή απαρτχάιντ, αρπαγές γης και έχει θεσπίσει θανατική ποινή που ισχύει μόνο για εθνοτικά μη Εβραίους. Ωστόσο αυτό, δεν ήταν πάντα έτσι και οι κυρώσεις της Βρετανίας μπορεί να το οδηγήσουν πίσω σε μια λιγότερο καταδικασμένη κατεύθυνση.
