Οι σοβαρές περιπτώσεις COVID-19 και γρίπης μπορεί να κρύβουν και σοβαρότατους μακροπρόθεσμους (καρκινικούς) κινδύνους, εκτός από τη βραχυπρόθεσμη λοίμωξη που προκαλούν. Μια νέα μελέτη ερευνητών του Κέντρου για την Ανοσολογική Ερευνα Beirne B. Carter και του Ολοκληρωμένου Κέντρου για τον Καρκίνο του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια (UVA) δείχνει ότι οι σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος προκαλούν αλλαγές στα ανοσοκύτταρα των πνευμόνων οι οποίες συμβάλλουν στην εμφάνιση καρκίνου και στην ταχύτερη εξέλιξή του, μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά.
Ωστόσο υπάρχει «αντίδοτο» σε αυτόν τον κίνδυνο – σύμφωνα με τη μελέτη, ο εμβολιασμός μπορεί να λειτουργήσει ως «ασπίδα» προλαμβάνοντας πολλές από τις αρνητικές επιδράσεις των λοιμώξεων στους πνεύμονες.
«Τα ευρήματά μας μαρτυρούν ότι πρέπει να αλλάξει άμεσα ο τρόπος παρακολούθησης των ασθενών μετά από σοβαρή ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού»
Με βάση τα νέα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύονται στο Cell, οι επιστήμονες συστήνουν στους γιατρούς να παρακολουθούν στενά τους ασθενείς που αναρρώνουν από σοβαρή COVID-19, γρίπη ή πνευμονία ώστε σε περίπτωση που εμφανιστεί καρκίνος του πνεύμονα να μπορεί να ανιχνευθεί νωρίς, όταν οι θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές.
Διαρκής κατάσταση φλεγμονής
«Μια σοβαρή περίπτωση COVID-19 ή γρίπης μπορεί να αφήσει τους πνεύμονες σε διαρκή κατάσταση φλεγμονής η οποία διευκολύνει την ανάπτυξη καρκίνου» ανέφερε ο Τζία Σαν, συν-διευθυντής του Κέντρου Carter και μέλος του Τμήματος Μεταδιδόμενων Νοσημάτων και Διεθνούς Υγείας του UVA και προσέθεσε: «Υπάρχουν όμως και ενθαρρυντικά νέα: ο εμβολιασμός προλαμβάνει σε γενικό πλαίσιο τις επιβλαβείς αλλαγές που μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο των πνευμόνων».
Μελέτη σε ποντίκια και ανθρώπους
Οι αναπνευστικές λοιμώξεις όπως η γρίπη και η COVID-19 αποτελούν κοινές πηγές τραυματισμού των πνευμόνων. Ωστόσο οι επιστήμονες δεν είχαν κατανοήσει πλήρως ως σήμερα πώς αυτού του τύπου η βλάβη στους πνεύμονες μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο καρκίνου χρόνια αργότερα. Για να λύσουν αυτό το μυστήριο, ο δρ Σαν και οι συνεργάτες του μελέτησαν την επίδραση σοβαρών λοιμώξεων των πνευμόνων τόσο σε ποντίκια όσο και σε ανθρώπους.
Μεγαλύτερος κίνδυνος καρκίνου των πνευμόνων
Τα αποτελέσματα ήταν καθηλωτικά. Ποντίκια που εμφάνισαν σοβαρή λοίμωξη των πνευμόνων είχαν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν καρκίνο του πνεύμονα αργότερα ενώ κινδύνευαν περισσότερο και να πεθάνουν εξαιτίας του καρκίνου. Οταν οι ερευνητές ανέλυσαν και τα δεδομένα ασθενών, εντόπισαν παρόμοια μοτίβα.
Πιο ευάλωτοι όσοι νοσηλεύθηκαν
Μάλιστα τα άτομα που είχαν νοσηλευθεί εξαιτίας COVID-19 είχαν υψηλότερα ποσοστά διαγνώσεων καρκίνου του πνεύμονα. Η ανάλυση των στοιχείων αποκάλυψε αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα κατά 1,24 φορές σε όσους είχαν νοσηλευθεί με COVID-19. Ο κίνδυνος αυτός φάνηκε να ισχύει ασχέτως του αν τα άτομα αυτά κάπνιζαν ή έπασχαν από άλλες παθήσεις (συννοσηρότητες).
Τακτικές απεικονιστικές εξετάσεις μετά τη βαριά λοίμωξη
«Τα ευρήματά μας μαρτυρούν ότι πρέπει να αλλάξει άμεσα ο τρόπος παρακολούθησης των ασθενών μετά από σοβαρή ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού» σημείωσε ο Τζέφρι Στάρεκ, γιατρός και ερευνητής του UVA που συνεργάστηκε στη μελέτη. «Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα και τα αποτελέσματα της νέας μελέτης μαρτυρούν ότι χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε τις σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού με παρόμοιο τρόπο. Για παράδειγμα, σε ορισμένους ασθενείς που θεωρούνται υψηλού κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα με βάση το ιστορικό καπνίσματος που έχουν, συστήνουμε στενή παρακολούθηση με τακτικές αξονικές τομογραφίες των πνευμόνων ώστε να γίνεται έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου. Σε μελλοντικές μελέτες, πιθανώς θα έπρεπε να ακολουθούμε παρόμοια προσέγγιση στους ασθενείς και μετά από σοβαρή ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού» συμπλήρωσε ο δρ Στάρεκ.
Κύτταρα του ανσοοποιητικού δείχνουν να επηρεάζονται από λοιμώξεις και να προκαλούν φλεγμονή (Kateryna Kon)
Μεγάλες αλλαγές στους πνεύμονες
Τα πειράματα στα ποντίκια βοήθησαν τους ερευνητές να αποκαλύψουν γιατί οι σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου. Η ερευνητική ομάδα παρατήρησε μεγάλες αλλαγές σε ανοσοκύτταρα που ονομάζονται ουδετερόφιλα και μακροφάγα, τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες αποτελούν κύρια γραμμή άμυνας των πνευμόνων ενάντια στους «εχθρούς». Ωστόσο, μετά τη σοβαρή λοίμωξη, ορισμένα ουδετερόφιλα άρχισαν να συμπεριφέρονται μη φυσιολογικά και συνέβαλαν στο να υπάρχει ένα διαρκές φλεγμονώδες περιβάλλον, ένα περιβάλλον προκαρκινικό. Οι επιστήμονες εντόπισαν επίσης σημαντικές αλλαγές στα επιθηλιακά κύτταρα τα οποία αποτελούν τη «φόδρα» των πνευμόνων καθώς και στις κυψελίδες των πνευμόνων που είναι υπεύθυνες για την οξυγόνωση του οργανισμού.
Ο σωτήριος ρόλος του εμβολιασμού
Μέσα σε όλα αυτά τα ανησυχητικά ευρήματα, υπήρχαν και κάποια ενθαρρυντικά τα οποία αφορούσαν την πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα μετά από λοίμωξη. Ο εμβολιασμός φάνηκε να μπλοκάρει πολλές από τις αλλαγές που υφίστανται οι πνεύμονες και οι οποίες συνδέονται με την ανάπτυξη του καρκίνου. Τα εμβόλια βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα να αποκρίνεται πιο αποτελεσματικά στις λοιμώξεις, μειώνοντας τη βαρύτητά τους.
Χωρίς κίνδυνο όσοι νόσησαν ελαφρά
Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι η πιθανή σύνδεση με τον καρκίνο του πνεύμονα αφορούσε μόνο τους ασθενείς με σοβαρή COVID-19. Τα άτομα που είχαν εμφανίσει μόνο ήπια λοίμωξη δεν φάνηκε να αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου – για την ακρίβεια παρουσίασαν μια ελαφρά μείωση στη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα.
Σημαντική επίδραση στην κλινική πράξη
Σε κάθε περίπτωση, με βάση τα ευρήματά τους, οι ερευνητές του UVA προειδοποίησαν ότι πολλά άτομα που επιβίωσαν μετά από σοβαρή COVID-19 ή άλλες σοβαρές αναπνευστικές λοιμώξεις μπορεί να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα στο μέλλον. «Με δεδομένο ότι εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως παρουσιάζουν μακροπρόθεσμα προβλήματα στους πνεύμονες μετά από σοβαρή COVID-19, τα νέα ευρήματα μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση στην κλινική πράξη. Τα άτομα που αναρρώνουν από σοβαρή ιογενή πνευμονία, ιδίως αυτά με ιστορικό καπνίσματος, μπορούν να ωφεληθούν από αυξημένη παρακολούθηση για καρκίνο του πνεύμονα ενώ η πρόληψη της σοβαρής λοίμωξης μέσω του εμβολιασμού μπορεί να έχει έμμεσα οφέλη σε ό,τι αφορά την προστασία από τον καρκίνο» τόνισε ο δρ Σαν.
Απαιτούνται νέες στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η μελέτη τους θα βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν εγκαίρως τους ασθενείς που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα μετά από σοβαρές αναπνευστικές λοιμώξεις αλλά και τις αρμόδιες αρχές ώστε να χαράξουν νέες στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας του καρκίνου του πνεύμονα που συνδέεται με προηγούμενες λοιμώξεις των πνευμόνων.
Μείωση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων με ένα… τσίμπημα
Κλείνοντας ο δρ Σαν υπογράμμισε ότι «πιστεύουμε επίσης ότι τα εμβόλια δεν προλαμβάνουν μόνο τη σοβαρή νόσηση και τη νοσηλεία μετά τη λοίμωξη με COVID-19, γρίπη και άλλες ιογενείς αναπνευστικές λοιμώξεις. Μπορούν επίσης να μειώσουν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της σοβαρής λοίμωξης, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών του ανοσοποιητικού συστήματος οι οποίες μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου».
