Περισσότεροι από 840.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από προβλήματα υγείας που συνδέονται με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία – συμπεριλαμβανομένων των πολλών ωρών εργασίας, της εργασιακής ανασφάλειας και της παρενόχλησης στον επαγγελματικό χώρο – σύμφωνα με μια νέα έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), ενός οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την εργασία συνδέονται κυρίως με καρδιαγγειακές παθήσεις και διαταραχές ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της αυτοκτονίας, σημειώνει η έκθεση.
«Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αποτελούν πλέον μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία στον σύγχρονο κόσμο της εργασίας», δήλωσε η Manal Azzi, επικεφαλής της ομάδας για την πολιτική και τα συστήματα επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας (OSH) στη ΔΟΕ.
«Η βελτίωση του εργασιακού περιβάλλοντος είναι απαραίτητη όχι μόνο για την προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των εργαζομένων, αλλά και για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, της οργανωτικής απόδοσης και της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με το Euronews, η εργασία διαμορφώνει την ταυτότητα, τις κοινωνικές σχέσεις και την οικονομική ασφάλεια, ενώ ο σχεδιασμός και η οργάνωσή της καθορίζουν αν είναι συνεκτική και διαθέτει επαρκείς πόρους ή αν οι υπερβολικές απαιτήσεις, η ασαφής κατανομή ρόλων και η αντιληπτή αδικία προκαλούν βλάβη.
Το βαρύ τίμημα για την υγεία
Η έκθεση διαπίστωσε ότι οι κίνδυνοι για την υγεία οδηγούν σε απώλεια σχεδόν 45 εκατομμυρίων ετών ζωής κάθε χρόνο, ενώ ο συνδυασμένος αντίκτυπος των καρδιαγγειακών παθήσεων και των ψυχικών διαταραχών εκτιμάται ότι έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια του 1,37% του παγκόσμιου ΑΕΠ ετησίως.
Μόνο στην Ευρώπη, η ΔΟΕ ανέφερε 112.333 θανάτους, σχεδόν έξι εκατομμύρια DALY και απώλεια 1,43% του ΑΕΠ.
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις ευθύνονται για την πλειονότητα των θανάτων που αποδίδονται σε αυτές, ωστόσο η συνολική απώλεια ετών υγιούς ζωής είναι μεγαλύτερη για τις ψυχικές διαταραχές, έγραψαν οι συγγραφείς.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η κατάθλιψη και το άγχος ευθύνονται για περίπου 12 δισεκατομμύρια χαμένες εργάσιμες ημέρες ετησίως.
Οι πιο συνηθισμένες διαταραχές περιλαμβάνουν την κατάθλιψη, τις διαταραχές άγχους, την επαγγελματική εξουθένωση, τις διαταραχές ύπνου και την κόπωση.
Οι διαταραχές ψυχικής υγείας μπορούν επίσης να προκαλέσουν βλάβες στη σωματική υγεία μέσω ανθυγιεινών μηχανισμών αντιμετώπισης που συχνά υιοθετούνται για τη διαχείριση του στρες και της κόπωσης.
Το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η υπερκατανάλωση τροφής και η σωματική αδράνεια λόγω προβλημάτων στον χώρο εργασίας μπορούν να οδηγήσουν σε παχυσαρκία, υπέρταση και άλλες χρόνιες παθήσεις.
«Τα στοιχεία υποδηλώνουν επίσης ότι οι συμπεριφορές που σχετίζονται με την υγεία και οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αλληλεπιδρούν με την πάροδο του χρόνου, με τις ανθυγιεινές συμπεριφορές να ενισχύουν και να μεγεθύνουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία που συνδέονται με την έκθεση σε ψυχοκοινωνικό στρες», έγραψαν οι συγγραφείς.
Ποιες είναι οι κύριες αιτίες βλάβης στην εργασία;
Η έκθεση προσδιορίζει τις πολλές ώρες εργασίας, τον εκφοβισμό, την πίεση στην εργασία, την ανισορροπία μεταξύ προσπάθειας και ανταμοιβής, την εργασιακή ανασφάλεια, καθώς και τη βία και την παρενόχληση ως τους κύριους παράγοντες που οδηγούν σε κακή υγεία μεταξύ των εργαζομένων.
«Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι οι πολλές ώρες εργασίας, ένας κρίσιμος ψυχοκοινωνικός παράγοντας κινδύνου που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων, παραμένουν ευρέως διαδεδομένες», σημείωσαν οι συγγραφείς.
Η ΔΟΕ εκτιμά ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, το 35% των εργαζομένων εργάζεται πάνω από 48 ώρες την εβδομάδα.
Έρευνα του ΠΟΥ διαπίστωσε ότι η εργασία 55 ή περισσότερων ωρών την εβδομάδα συνδέεται με εκτιμώμενο 35% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και 17% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από ισχαιμική καρδιακή νόσο, σε σύγκριση με την εργασία 35 έως 40 ωρών την εβδομάδα.
Ο εκφοβισμός και άλλες μορφές παρενόχλησης και βίας επισημαίνονται επίσης ως μείζον πρόβλημα.
Η έκθεση σημείωσε ότι το 23% των εργαζομένων παγκοσμίως έχει βιώσει τουλάχιστον μία μορφή βίας ή παρενόχλησης κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του ζωής, με την ψυχολογική βία να είναι η πιο διαδεδομένη, σε ποσοστό 18%.
Τι μπορεί να γίνει
Η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη, η εξ αποστάσεως εργασία και οι νέες μορφές απασχόλησης αναδιαμορφώνουν το ψυχοκοινωνικό εργασιακό περιβάλλον, απαιτώντας από τους οργανισμούς να εντοπίζουν τους κινδύνους και να εφαρμόζουν προληπτικά μέτρα.
Αυτά θα πρέπει να αφορούν τον τρόπο σχεδιασμού, οργάνωσης και διαχείρισης της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης του φόρτου εργασίας, της σαφήνειας των ρόλων, του επιπέδου στελέχωσης και των ωρών εργασίας.
Όταν η πρόληψη αποτυγχάνει, η ΔΟΕ ζητά έγκαιρη βοήθεια χωρίς στιγματισμό, όπως πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης, προσωρινές προσαρμογές της εργασίας, συμβουλές για την υγεία στην εργασία και δίκαιες διαδικασίες επιστροφής στην εργασία.
