Ενεργειακή κρίση: Στο «κόκκινο» ρεύμα, καύσιμα και θέρμανση – Στη διπλωματία οι ελπίδες για αποκλιμάκωση

Όλα τα βλέμματα στρέφονται στις διπλωματικές πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, καθώς η ενεργειακή κρίση εξακολουθεί να επηρεάζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Παρά τα πρώτα θετικά μηνύματα από την επαναλειτουργία αγωγού στη Σαουδική Αραβία, οι διεθνείς αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες.

Η τιμή του Brent κινείται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας υποχώρηση από τα πρόσφατα υψηλά επίπεδα των 110 δολαρίων, εξέλιξη που οι ειδικοί χαρακτηρίζουν ενθαρρυντική, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών.

Στο διπλωματικό πεδίο καταβάλλονται προσπάθειες για την παύση των επιθέσεων κατά ενεργειακών υποδομών, την αποκατάσταση της λειτουργίας διυλιστηρίων και την επαναφορά των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο, που θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση για μια πιο μόνιμη αποκλιμάκωση των τιμών.

Την ίδια ώρα, η ακρίβεια στην ενέργεια επιβαρύνει σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Η μέση χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα από την 1η έως τις 22 Οκτωβρίου διαμορφώθηκε στα 160 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξημένη κατά περίπου 20% σε σχέση με τον Αύγουστο. Παράλληλα, οι τιμές των καυσίμων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, εντείνοντας την ανησυχία για το κόστος μετακίνησης και θέρμανσης ενόψει του χειμώνα. Στην αμόλυβδη η μέση τιμή διαμορφώνεται στα 2,20 ευρώ ανά λίτρο και στο πετρέλαιο κίνησης στα 2,23 ευρώ.

Η κυβέρνηση βρίσκεται σε διαδικασία οριστικοποίησης νέων μέτρων στήριξης, με βασικά σενάρια τη μείωση της τιμής στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, καθώς και την ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης. Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι οι δημοσιονομικές δυνατότητες δεν είναι απεριόριστες και πως απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις.

Όπως είπε στο ΕΡΤnews ο εκπρόσωπος τύπου του υπουργείου Οικονομικών, Όμηρος Τσάπαλος, «απεριόριστα χρήματα για να στηρίξουμε στο ακέραιο όλους τους πολίτες, για όλες τις μορφές ενέργειας απέναντι σε κάθε μορφή κρίσης δεν υπάρχει».

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η πρωτοβουλία κινήσεων πρέπει να περάσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τις αποφάσεις της οποίας θα εξαρτηθεί εάν τα κράτη-μέλη θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης απέναντι στην ενεργειακή κρίση.

Με τη χειμερινή περίοδο να ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η προοπτική το πετρέλαιο θέρμανσης να διαμορφωθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, εξέλιξη που απειλεί να αυξήσει ακόμη περισσότερο το κόστος διαβίωσης για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά.

Οι δύο κρίσιμες ημερομηνίες για τα ελληνικά νοικοκυριά

Δύο ημερομηνίες, η 1η και η 15η Οκτωβρίου, θεωρούνται καθοριστικές για το ενεργειακό κόστος που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τα νοικοκυριά τους επόμενους μήνες, καθώς η διεθνής ενεργειακή κρίση συνεχίζει να τροφοδοτεί ανατιμήσεις σε ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και καύσιμα.

Τα στοιχεία που καταγράφονται στην αγορά δείχνουν το μέγεθος της επιβάρυνσης. Η μέση χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας έχει διαμορφωθεί στα 160 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 93 ευρώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Αντίστοιχα, το φυσικό αέριο από τα 32 ευρώ έχει εκτιναχθεί στα 73 ευρώ, ενώ η διεθνής τιμή του πετρελαίου κινείται πλέον γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, όταν πέρυσι τέτοια εποχή βρισκόταν στα 69 δολάρια.

Πρώτος σταθμός είναι η 1η Οκτωβρίου, οπότε οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας θα ανακοινώσουν τα νέα τιμολόγια ρεύματος. Τότε θα αποτυπωθεί το κατά πόσο οι εταιρείες μπορούν να απορροφήσουν μέρος των αυξήσεων που έχουν καταγραφεί στις χονδρεμπορικές αγορές, περιορίζοντας την επιβάρυνση για τους καταναλωτές. Το ζήτημα αφορά άμεσα την πλειονότητα των νοικοκυριών, καθώς περίπου δύο στα τρία παραμένουν σε κυμαινόμενα τιμολόγια και είναι περισσότερο εκτεθειμένα στις διακυμάνσεις των τιμών.

Την ίδια ημερομηνία αναμένεται να ενεργοποιηθεί και η κρατική επιδότηση για το πετρέλαιο κίνησης για ακόμη έναν μήνα. Παράλληλα θα αποσαφηνιστεί το ύψος της παρέμβασης στην αντλία, καθώς και η πολιτική εκπτώσεων που θα ακολουθήσουν τα διυλιστήρια, σε μια προσπάθεια συγκράτησης των τιμών στην αγορά καυσίμων.

Η δεύτερη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 15η Οκτωβρίου, με την επίσημη έναρξη της περιόδου διάθεσης πετρελαίου θέρμανσης. Τότε αναμένεται να ανακοινωθούν το ύψος της οριζόντιας κρατικής επιδότησης, οι εκπτώσεις των διυλιστηρίων, καθώς και οι τελικοί όροι χορήγησης του επιδόματος θέρμανσης.

Στην εξίσωση αναμένεται να προστεθεί και ένα νέο στοιχείο, καθώς εξετάζονται διευκολύνσεις πληρωμής από τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών, προκειμένου τα νοικοκυριά να μπορέσουν να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος αγοράς πετρελαίου θέρμανσης, μέσω προγραμμάτων δόσεων ή άλλων χρηματοδοτικών διευκολύνσεων.

Ρεπορτάζ: Κατερίνα Χριστοφιλίδου, Θάνος Τσίρος