Βενζαμέν Βουαζέν: «Η ζωή είναι παράλογη και ο Μερσό είναι η ζωντανή απόδειξη αυτής της παραδοξότητας»

Ο Βενζαμέν Βουαζέν ανήκει στη νεότερη γενιά των Γάλλων ηθοποιών που ξεχώρισαν πολύ γρήγορα στο ευρωπαϊκό σινεμά. Η συνεργασία του με τον Φρανσουά Οζόν ξεκίνησε με το «Καλοκαίρι του ’85», όπου η παρουσία του έδωσε στο φιλμ μια ιδιαίτερη ένταση, ανάμεσα στη γοητεία, την αθωότητα και την επικινδυνότητα της νεότητας.

Στον «Ξένο», ο Βουαζέν αναλαμβάνει τον ρόλο του Μερσό, ενός από τους πιο δύσκολους και αινιγματικούς ήρωες της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για τη συνεργασία του με τον Οζόν, την αλήθεια του ήρωα, την έννοια του παραλόγου και την εμπειρία της κινηματογραφικής μεταφοράς του έργου του Αλμπέρ Καμί.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Έχετε συνεργαστεί αρκετές φορές με τον Φρανσουά Οζόν. Νιώσατε ότι κάτι άλλαξε σε αυτή τη νέα συνεργασία, είτε στη σχέση σας είτε στον τρόπο που δουλεύετε μαζί;

Βενζαμέν Βουαζέν: Δεν ήθελα πια να τον γοητεύσω. Το λέω με την καλή έννοια. Ούτε εκείνος ήθελε κάτι τέτοιο από εμένα. Αυτό που θέλαμε ήταν να κάνουμε μαζί την καλύτερη δυνατή δουλειά. Όταν είσαι ηθοποιός, καμιά φορά θέλεις να εντυπωσιάσεις τον σκηνοθέτη και αυτό μπορεί να είναι λάθος. Το σημαντικότερο είναι να συνεργάζεσαι και να προσπαθείς να φτάσεις στο καλύτερο αποτέλεσμα μαζί με τον άλλον.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Γιατί πιστεύετε ότι ο ήρωάς σας δείχνει ένα πιο βαθύ και ίσως πιο ειλικρινές ενδιαφέρον για τα έντομα, τα πουλιά ή τη φύση, παρά για τους ανθρώπους;

Βενζαμέν Βουαζέν: Δεν νομίζω ότι ενδιαφέρεται μόνο για τον εαυτό του. Νομίζω ότι οι άνθρωποι μπορεί να του φαίνονται βαρετοί. Αν θέλεις να μιλήσεις απλώς για να μιλήσεις, αυτό μπορεί να είναι μόνο θόρυβος. Αν όμως θέλεις να μείνεις τρεις ώρες στην παραλία για να ακούσεις πώς τραγουδούν τα πουλιά, τότε μπορεί να το κάνει. Και αυτό δεν αφορά τον ίδιο. Αφορά τα πουλιά. Για μένα έχει να κάνει με την ποίηση. Με το πώς οι άνθρωποι κάνουν μερικές φορές τη ζωή πολύ πεζή, πολύ ασήμαντη.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Βλέπετε ομοιότητες ανάμεσα σε εσάς και στον χαρακτήρα που υποδύεστε;

Βενζαμέν Βουαζέν: Είναι δύσκολη ερώτηση. Όχι, δεν έχω σκοτώσει ποτέ κανέναν! Αλλά υπάρχει κάτι στη γλώσσα του. Μου είναι πολύ δύσκολο να εκφράζομαι στις ερωτικές σχέσεις. Δεν ξέρω γιατί, αλλά δεν μπορώ εύκολα.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Το γεγονός ότι η ταινία και ο χαρακτήρας σας κινηματογραφήθηκαν σε ασπρόμαυρο επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίσατε τον ρόλο; Έκανε ακόμη και τις πιο απλές κινήσεις να μοιάζουν πιο δραματικές;

Βενζαμέν Βουαζέν: Όχι, αυτό ήταν κυρίως θέμα του Φρανσουά. Είναι περίεργο, γιατί πολλοί μου μιλούν για τις κινήσεις και τις χειρονομίες μου, αλλά εγώ δεν δούλεψα κάτι τέτοιο. Ήμουν απλώς συνδεδεμένος με την ψυχική κατάσταση του χαρακτήρα. Το ασπρόμαυρο όμως με βοήθησε σε σχέση με το φως. Σε μια ταινία συχνά πρέπει να μαλακώσεις ή να διαχύσεις το φως. Εδώ μπορούσε να πέφτει πάνω μου πολύ έντονα, σαν ένας μεγάλος προβολέας. Αυτό με βοήθησε να κρατήσω τον ήλιο παντού. Για μένα ο ήλιος είναι ένας από τους χαρακτήρες της ταινίας. Αν το φως ήταν πολύ διαχυμένο, θα μπορούσα να μείνω ακίνητος για ώρες. Όταν όμως είναι σκληρό και δύσκολο, με βοηθά να παίξω τη ζέστη, την ασφυξία, την πίεση.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Σε κάποιο σημείο της ιστορίας αναφέρεται ότι υπάρχει ένας νόμος για τους Γάλλους και ένας άλλος για τους ντόπιους. Δυστυχώς αυτό παραμένει ένα μεγάλο ζήτημα και στη σύγχρονη κοινωνία. Θα θέλατε να το σχολιάσετε;

Βενζαμέν Βουαζέν: Για μένα αυτό είναι ένα πολύ σύγχρονο μήνυμα. Δεν θέλω να μιλήσω πολιτικά. Δεν πιστεύω ότι ο ηθοποιός είναι υποχρεωμένος να το κάνει. Αλλά δεν θα δεχόμουν να κάνω την ταινία του Φρανσουά Οζόν αν δεν υπήρχε αυτή η διάσταση. Όταν διασκευάζεις ένα έργο, πρέπει κάπως να το προδώσεις για να το προσαρμόσεις. Πρέπει να μιλήσεις και για τη δική μας εποχή, για το παρόν μας.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Υπάρχουν πολλά θέματα στην ταινία, αλλά ένα από αυτά είναι η ιδέα ότι όλοι είμαστε καταδικασμένοι και ότι δεν υπάρχει πραγματική ελπίδα για την ανθρωπότητα. Συμφωνείτε προσωπικά με αυτή την οπτική;

Βενζαμέν Βουαζέν: Είμαι αρκετά απαισιόδοξος σε αυτό το θέμα. Μπορείς όμως να βρεις τρόπους να απολαμβάνεις τη ζωή στο παρόν. Αν με ρωτάτε για το μέλλον, μάλλον δεν είμαι ο άνθρωπος που θα σας κάνει να χαμογελάσετε.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Υπάρχουν πολλές σύγχρονες θεωρίες για τον Μερσό. Κάποιοι τον βλέπουν ως αυτιστικό, άλλοι του αποδίδουν χαρακτηριστικά που ακόμη και η σύγχρονη ψυχολογία δυσκολεύεται να ορίσει. Εσείς πώς κατανοήσατε τον χαρακτήρα;

Βενζαμέν Βουαζέν: Αφήνω τον καθένα να σκεφτεί ό,τι θέλει. Δεν το σκέφτηκα έτσι όταν τον έπαιζα. Ήμουν μόνο με τον ουρανό μου, τη θάλασσά μου, το σπίτι μου, τη δουλειά μου και τον εαυτό μου. Από εκεί και πέρα, δεν είναι δική μου ευθύνη. Είναι κάτι που ανήκει στο κοινό.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Πώς βιώσατε την σκηνοθετική απόδοση του Οζόν γύρω από τη σκηνή του φόνου; Στην ταινία η ισορροπία μετατοπίζεται ελαφρά. Υπάρχει η αίσθηση της αυτοάμυνας, μια φευγαλέα ερωτική ένταση, η επιρροή του Ρεϊμόν. Η ιστορία αποκτά έτσι μια νέα διάσταση για το σημερινό κοινό.

Βενζαμέν Βουαζέν: Σε σχέση με την αυτοάμυνα, νομίζω ότι ο ίδιος ο χαρακτήρας το λέει πολλές φορές. Δεν ήταν κάτι που προσπαθούσα να παίξω συνειδητά

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Και πώς προσεγγίσατε την ανθρώπινη πλευρά του, αλλά και την αμφιβολία του;

Βενζαμέν Βουαζέν: Το πρώτο μέρος της ταινίας έχει να κάνει με αυτό που σας έλεγα πριν: με την ποίηση, με το να κοιτάζεις τον άλλον χωρίς να προσπαθείς απαραίτητα να εξηγήσεις τον εαυτό σου. Όταν βάζεις λέξεις πάνω στα συναισθήματά σου, αυτό είναι ήδη ένα ψέμα. Δεν μπορείς πραγματικά να εξηγήσεις ένα συναίσθημα. Μπορείς να προσπαθήσεις, αλλά δεν θα έχεις ποτέ ακριβώς τον ίδιο ορισμό με τον άλλον. Γι’ αυτό και η αγάπη, όπως και οι σχέσεις, είναι τόσο δύσκολες. Το πρώτο μέρος ήταν πιο εύκολο για μένα. Το δεύτερο είχε περισσότερο να κάνει με το θρίλερ της ταινίας και εκεί νομίζω ότι ήταν περισσότερο υπόθεση του Φρανσουά Οζόν. Εγώ περίμενα τον θάνατό μου, όπως και ο χαρακτήρας.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Τίποτα δεν μοιάζει να έχει πραγματική σημασία για τον ήρωά σας. Η πλήξη είναι κάτι από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει. Για εκείνον η ζωή μοιάζει παράλογη, σχεδόν χωρίς νόημα. Είναι αυτός ο προσωπικός του εφιάλτης ή απλώς αδυνατεί να συλλάβει τις χαρές της ζωής;

Βενζαμέν Βουαζέν: Έχει να κάνει με τη φιλοσοφία. Η ζωή είναι παράλογη. Υπάρχει η γέννηση και υπάρχει ο θάνατος. Ανάμεσά τους ζούμε και προσπαθούμε να βρούμε λύσεις, αλλά δεν υπάρχει λύση για κάθε στάδιο της ζωής. Όλα είναι παράλογα και αυτό είναι κάτι που ο Μερσό το καταλαβαίνει βαθιά μέσα του. Δεν προσποιείται ότι πρέπει να βρει λύση. Είναι η ζωντανή απόδειξη αυτής της παραδοξότητας. Επιβεβαιώνει αυτό που έχει ανακαλύψει.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Η αφοπλιστική ειλικρίνειά του τον καταδικάζει στο τέλος. Πιστεύετε ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που επιλέγουν την ειλικρίνεια, ακόμη κι όταν αυτή έχει κόστος ή απαιτεί θυσία;

Βενζαμέν Βουαζέν: Όχι, δεν το πιστεύω εύκολα. Και όμως, το να είσαι ειλικρινής είναι ίσως ο καλύτερος τρόπος να διασχίσεις τη ζωή. Γιατί αν κερδίσεις, αν πετύχεις, αλλά λες ψέματα στον εαυτό σου, κάποια στιγμή θα αντικρίσεις τον εαυτό σου. Αν αυτό που βλέπεις είναι άσχημο, μπορεί να έχεις κερδίσει τα πάντα, αλλά θα παραμείνει άσχημο για πάντα. Εγώ προτιμώ την αλήθεια. Στην ταινία και στο βιβλίο, φυσικά, ο Καμί οδηγεί τον χαρακτήρα στην πιο δραματική δυνατή συνθήκη. Αλλά στο τέλος, εγώ είμαι ο εαυτός μου και μπορώ να ζήσω με αυτό.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Η ταινία θα κυκλοφορήσει σύντομα στην Ελλάδα (σ.σ. ήδη κυκλοφόρησε αλλά η συνέντευξη έλαβε χώρα τον μακρινό Γενάρη). Θα θέλατε να την παρουσιάσετε στο ελληνικό κοινό και να του στείλετε έναν χαιρετισμό;

Βενζαμέν Βουαζέν: Γεια σας, Έλληνες φίλοι. Έχω βρεθεί στη Σαντορίνη, με τη μητέρα μου, και πραγματικά οι Έλληνες έχουν κάτι που δεν έχω ξαναδεί αλλού. Θα ήθελα πολύ κάποια στιγμή να μείνω περισσότερο στη χώρα σας.

Πριν από αυτό όμως, έρχεται στις αίθουσες η ταινία «Ο Ξένος» του Φρανσουά Οζόν. Θα σας αφήσω να την ανακαλύψετε. Ελπίζω να την απολαύσετε. Είναι μια ταινία που έχει να κάνει με τα συναισθήματα.

Η ταινία «Ο Ξένος» θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες από τη Σπέντζος Φιλμ. Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των προωθητικών δράσεων της Unifrance.

Δείτε το trailer: