«Σκληρό παζάρι» ΗΠΑ με Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου – Η απομόνωση του Μοτζταμπά Χαμενεΐ «μπλοκάρει» τις διαπραγματεύσεις

Σε «θρίλερ» έχουν εξελιχθεί για ακόμη μία φορά οι συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός στη Μέση Ανατολή και με ΗΠΑ και Ιράν να πέφτουν σε αντιφάσεις, δείχνοντας πως οι βασικές διαφορές μεταξύ των δύο δυνάμεων, δεν έχουν ακόμη λυθεί. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης ενώ το Ιράν ξεκαθαρίζει πως τα Στενά του Ορμούζ είναι και θα είναι υπό τον έλεγχό του.

Αν και ο Μάρκο Ρούμπιο ανέφερε το μεσημέρι της Κυριακής (24.05.2026) πως ο «κόσμος θα έχει καλές ειδήσεις τις επόμενες ώρες», μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί καμία συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Το CBS News μεταδίδει άλλωστε πως ο λόγος που καθυστερούν οι συνομιλίες είναι η απομόνωση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Ο γιος του Αλί Χαμενεΐ, συνεχίζει και κρύβεται σε καταφύγιο, μετά τον αεροπορικό βομβαρδισμό που κόστισε τη ζωή τόσο στον πατέρα του όσο και σε άλλα μέλη της οικογένειάς του.

Πληροφορίες αναφέρουν πως έχουν παρθεί αυξημένα μέτρα για την ασφάλειά του και πως παραμένει με σοβαρά τραύματα από τον ισραηλινή – αμερικανική επίθεση.

Σχετικά με τις διαπραγματεύσεις και την εμπλοκή του σε αυτές, Αμερικανοί αξιωματούχοι αποκαλύπτουν στο ίδιο μέσο πως ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ επικοινωνεί με τον «έξω κόσμο» μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου αγγελιαφόρων.

Τα μέτρα ασφαλείας που έχουν παρθεί για την προστασία του, προκαλούν μεγάλες καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις καθώς δεν υπάρχουν απευθείας συνομιλίες.

Αυτός ο τρόπος λειτουργείας φέρεται πως κάνει τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν να εγκρίνει «πλαίσια συμφωνίας» ή να αναμένει τελικές εισηγήσεις, καθώς η ροή πληροφοριών προς αυτόν είναι αργή και αποσπασματική.

Τέλος, σύμφωνα πάντα με το CBS, Αμερικανοί αξιωματούχοι περιγράφουν την κατάσταση ως εξαιρετικά δυσλειτουργική, με χαρακτηριστική αναφορά ότι οι προσπάθειες επικοινωνίας μεταξύ των ιρανικών αρχών θυμίζουν «κωμωδία».

Τα βασικά σημεία του σχεδίου ειρήνης

ΗΠΑ και Ιράν αναφέρουν πως το «μνημόνιο κατανόησης» είναι στα σκαριά, αν και ακόμα δεν έχει υπογραφεί τίποτα. Το νέο σχέδιο που εξετάζεται από τις δύο πλευρές φέρεται πως καθορίζει τον οδικό χάρτη για την επίλυση των ζητημάτων που στέκονται σαν «αγκάθια» στη σχέση των δύο χωρών.

Το σχέδιο δεν φαίνεται να υπογράφεται ούτε σήμερα.

Βασικός σκοπός του νέου σχεδίου είναι να σταματήσουν οι εχθροπραξίες ώστε να δοθεί παραπάνω χρόνος στη διπλωματία.

Πρόσφατες εκδοχές του μνημονίου κατανόησης, φαίνεται πως στοχεύουν στη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει το θέμα.

Στη συνέχεια θα ξεκινούσε μια αντίστροφη μέτρηση για την επίλυση άλλων αγκαθωτών ζητημάτων, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσε στο CNN την Κυριακή ότι η συμφωνία δίνει στις πλευρές «60 ημέρες για να καταλήξουν στα τελικά σημεία της συμφωνίας».

Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, η πιθανή συμφωνία θα διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και θα το δεσμεύει να εγκαταλείψει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο ο πρόεδρος αποκαλεί συχνά «πυρηνική σκόνη».

Ο τρόπος με τον οποίο θα διατεθούν τα αποθέματα αυτά θα αποτελέσει μέρος της επόμενης φάσης των διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο θα συμφωνηθεί τελικά το μνημόνιο. Διαφορές «σε μία ή δύο ρήτρες του πιθανού μνημονίου κατανόησης εξακολουθούν να υπάρχουν», μετέδωσε την Κυριακή το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.

Και ενώ ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι η συμφωνία «σε μεγάλο βαθμό έχει διαπραγματευτεί», την Κυριακή είπε ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να βιαστούν να προχωρήσουν σε συμφωνία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι «αν» καταλήξει σε συμφωνία, αυτή θα διαφέρει από εκείνη που είχε επιτευχθεί επί του πρώην προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, λέγοντας πως «είναι το ακριβώς αντίθετο, αλλά κανείς δεν την έχει δει ούτε ξέρει τι περιλαμβάνει».

«Αν κάνω συμφωνία με το Ιράν, θα είναι καλή και σωστή, όχι σαν αυτή που έκανε ο Ομπάμα», έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social την Κυριακή, υποστηρίζοντας ότι εκείνη η συμφωνία έδινε στο Ιράν «έναν ξεκάθαρο και ανοιχτό δρόμο προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου».

Τα Στενά του Ορμούζ

Ο Ντόναλντ Τραμπ έγραψε σε ανάρτησή του στα social media, αργά το Σάββατο, ότι τα Στενά του Ορμούζ, θα επαναλειτουργήσουν.

Ωστόσο, αρκετά ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ορισμένα εκ των οποίων πρόσκεινται στους σκληροπυρηνικούς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), μετέδωσαν την Κυριακή ότι τα στενά θα παραμείνουν υπό ιρανική επιτήρηση. Σε διάστημα 30 ημερών, το Ιράν θα επιτρέψει στη ναυσιπλοΐα να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα.

Το Ιράν απαιτεί ταυτόχρονα να αρθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός στα λιμάνια του, όμως σε ανάρτησή του την Κυριακή ο Τραμπ έγραψε: «Ο αποκλεισμός θα παραμείνει πλήρως σε ισχύ μέχρι να επιτευχθεί, να πιστοποιηθεί και να υπογραφεί συμφωνία», αναφερόμενος προφανώς σε μια τελική συμφωνία και όχι στο μνημόνιο.

Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης έχουν τονίσει ότι η επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού δεν σημαίνει πως η Τεχεράνη εγκαταλείπει τις αξιώσεις που προέκυψαν εν καιρώ πολέμου για το στρατηγικής σημασίας πέρασμα. Στην πράξη, το Ιράν φαίνεται να στέλνει το μήνυμα ότι, παρότι μπορεί να επιτρέψει την ελεύθερη εμπορική ναυσιπλοΐα στα προπολεμικά επίπεδα, εξακολουθεί να σκοπεύει να διατηρήσει μεγαλύτερο βαθμό ελέγχου στη διέλευση από τα στενά σε σχέση με πριν από τη σύγκρουση.

«Τα στενά είναι ήδη ανοιχτά, αλλά απαιτείται συντονισμός με τις αρμόδιες ιρανικές αρχές ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση», δήλωσε ιρανική πηγή στο CNN την Κυριακή.

«Τα Στενά του Ορμούζ δεν έχουν καμία σχέση με τις ΗΠΑ. Αυτό είναι ζήτημα μεταξύ εμάς και των παράκτιων χωρών», κυρίως με το Ομάν, δήλωσε το Σάββατο ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ismaeil Baghaei.

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, το Ιράν είχε δηλώσει ότι έχει δικαίωμα να επιβάλει τέλη στα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα στενά.

Τα αποθέματα ουρανίου και ο εμπλουτισμός

Μια πιθανή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικά όπλα. Το Ιράν θα δεσμευτεί επίσης να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για την εγκατάλειψη των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και να παγώσει κάθε νέο εμπλουτισμό, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει το θέμα.

Ιρανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι διαπραγματεύσεις για το ουράνιο μπορούν να ξεκινήσουν μόνο αφού συμφωνηθεί μνημόνιο για τον τερματισμό του πολέμου. Το ουράνιο είναι βασικό πυρηνικό καύσιμο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας αν εμπλουτιστεί σε υψηλά επίπεδα.

«Τα πυρηνικά ζητήματα δεν συζητούνται σε αυτό το στάδιο», δήλωσε το Σάββατο ο Μπαγκαεΐ.

Το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars μετέδωσε την Κυριακή ότι «το Ιράν δεν έχει αναλάβει καμία δέσμευση σε αυτή τη συμφωνία σχετικά με την παράδοση πυρηνικών αποθεμάτων, την απομάκρυνση εξοπλισμού, το κλείσιμο εγκαταστάσεων ή ακόμη και τη δέσμευση ότι δεν θα κατασκευάσει πυρηνική βόμβα».

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα επιμείνει ότι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, το Ιράν θα πρέπει να εγκαταλείψει τα περισσότερα από 400 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει. Πιστεύεται ότι μεγάλο μέρος τους έχει θαφτεί μετά τα αμερικανικά πλήγματα πέρυσι.

Το αρχικό μνημόνιο δεν αναμένεται να καλύπτει λεπτομερώς το θέμα του εμπλουτισμού και η εξεύρεση τρόπου γεφύρωσης των διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών θα αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις μιας συνολικής συμφωνίας. Ο Τραμπ έχει επικαλεστεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ως βασικό λόγο για την επίθεση και στο παρελθόν είχε δηλώσει ότι θα ήταν αποδεκτή μια αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου για 20 χρόνια.

Τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν

Με την οικονομία του σε βαθιά κρίση, το Ιράν απαιτεί το άμεσο «ξεπάγωμα» δισεκατομμυρίων δολαρίων σε περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται σε τράπεζες του εξωτερικού.

«Από την αρχή αυτής της διαδικασίας πρέπει να αποσαφηνιστεί το καθεστώς απελευθέρωσης των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων», δήλωσε ο Μπαγκαεΐ.

Επικαλούμενο «ενημερωμένη πηγή», το Tasnim μετέδωσε την Κυριακή ότι «χωρίς την αποδέσμευση συγκεκριμένου μέρους των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν σε αυτό το πρώτο βήμα — μαζί με έναν σαφή μηχανισμό για τη διασφαλισμένη και συνεχή αποδέσμευση όλων των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων — δεν θα υπάρξει συμφωνία».

Ωστόσο, ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσε στο CNN την Κυριακή ότι η αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων θα γίνει μόνο όταν επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν δώσει καμία δέσμευση σχετικά με το πώς αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, που βρίσκονται σε διάφορες ξένες τράπεζες, θα επιστραφούν στο Ιράν.

Κυρώσεις

Η οικονομία του Ιράν υποφέρει επίσης από το τεράστιο πλέγμα διεθνών κυρώσεων, οι περισσότερες εκ των οποίων έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

«Η άρση των κυρώσεων δεν θα συζητηθεί σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα», δήλωσε ο Μπαγκαεΐ το Σάββατο, παρότι «η απαίτηση του Ιράν για άρση όλων των κυρώσεων περιλαμβάνεται ρητά στο κείμενο».

«Οι λεπτομέρειες πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μετά την οριστικοποίηση του μνημονίου», πρόσθεσε, υπονοώντας ότι η αναστολή των κυρώσεων θα συνδεθεί με το πυρηνικό ζήτημα.

Το Ιράν εκτιμά ότι μόνο η άρση των κυρώσεων στις πωλήσεις πετρελαίου θα μπορούσε να αποφέρει σχεδόν 10 δισεκατομμύρια δολάρια έσοδα για την κυβέρνηση μέσα σε περίοδο 60 ημερών, μετέδωσε το πρακτορείο Fars.

Όπως και με τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν, οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη χώρα θα αρθούν μόνο όταν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν και λειτουργήσουν πλήρως ξανά, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN.

Οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι βαλλιστικοί πύραυλοι μεγαλύτερου βεληνεκούς του Ιράν πρέπει να καταστραφούν. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το «πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων αναπτυσσόταν ραγδαία και δραματικά».

Ωστόσο, τελευταία γίνεται λιγότερη συζήτηση για το αν το πυραυλικό οπλοστάσιο θα αποτελέσει μέρος των ευρύτερων διαπραγματεύσεων, παρότι το Ισραήλ και τα αραβικά κράτη του Κόλπου το θεωρούν άμεση απειλή.

Οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν είναι μάλιστα και μία από τις «κόκκινες γραμμές» του Ισραήλ.

Λίβανος

Παραμένει επίσης ασαφές πώς ή αν θα αντιμετωπιστεί ο πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάζ στον Λίβανο. Το Tasnim μετέδωσε την Κυριακή ότι η διατύπωση του μνημονίου αναφέρεται «στη λήξη του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου ότι στηρίζει την επιθυμία της χώρας «να διατηρήσει ελευθερία κινήσεων απέναντι σε απειλές σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο που μίλησε στο CNN.

Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ το βράδυ του Σαββάτου, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου «υπογράμμισε ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει ελευθερία κινήσεων απέναντι σε απειλές σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και ο πρόεδρος Τραμπ επανέλαβε τη στήριξή του σε αυτή την αρχή», δήλωσε ο αξιωματούχος την Κυριακή.

Τελικά, το Ιράν επιμένει ότι είναι έτοιμο για μια «δίκαιη και ισορροπημένη συμφωνία», δήλωσε η ιρανική πηγή στο CNN την Κυριακή. «Το σημαντικότερο για εμάς είναι ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει οριστικά σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή».