Προστατεύει ο γάμος από τον καρκίνο;

Τα άτομα που είναι ή υπήρξαν παντρεμένα διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου σε σύγκριση με όσα δεν παντρεύτηκαν ποτέ, δείχνει μια νέα μεγάλης κλίμακας μελέτη. Το εύρημα αυτό ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για το τι επηρεάζει πραγματικά την υγεία μας μακροπρόθεσμα: ο γάμος ή οι συνθήκες ζωής που τον συνοδεύουν;

Σε αυτή την ανάλυση, οι ερευνητές εξέτασαν διαγνώσεις καρκίνου σε περισσότερους από 4 εκατομμύρια ενήλικες σε 12 πολιτείες των ΗΠΑ, που αντιπροσωπεύουν πληθυσμό άνω των 100 εκατομμυρίων ανθρώπων. Εστίασαν σε περιπτώσεις καρκίνου που διαγνώστηκαν μετά την ηλικία των 30 ετών, μεταξύ 2015 και 2022.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: όσοι ήταν ή είχαν υπάρξει παντρεμένοι (συμπεριλαμβανομένων διαζευγμένων και χήρων) και όσοι δεν είχαν παντρευτεί ποτέ. Περίπου ένας στους πέντε ενήλικες ανήκε στη δεύτερη κατηγορία, μια σημαντική μειονότητα που συχνά παραβλέπεται στην παραδοσιακή, οικογενειοκεντρική έρευνα.

Όταν οι ερευνητές συνέκριναν τα δεδομένα, η διαφορά ήταν εντυπωσιακή. Οι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ είχαν περίπου 70% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο σε σχέση με όσους είχαν υπάρξει παντρεμένοι κάποια στιγμή, ενώ στις γυναίκες το ποσοστό ήταν ακόμη υψηλότερο, περίπου 85%.

Μεγαλύτερο όφελος για τις γυναίκες

Το τελευταίο αυτό εύρημα είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο, καθώς προηγούμενες μελέτες υποδείκνυαν ότι οι άνδρες ωφελούνται περισσότερο από τον γάμο. Εδώ, οι γυναίκες φαίνεται να ωφελούνται εξίσου — ή και περισσότερο. Οι διαφορές μάλιστα αυξάνονται με την ηλικία, ιδιαίτερα μετά τα 50, όταν οι συνέπειες δεκαετιών συνηθειών —όπως το κάπνισμα, η διατροφή, η άσκηση και οι ιατρικοί έλεγχοι— γίνονται πιο εμφανείς.

Η διαφορά δεν ήταν ίδια για όλους τους τύπους καρκίνου, κάτι που αποκαλύπτει πιο βαθιές πτυχές της υπόθεσης. Για παράδειγμα, στα περιστατικά καρκίνου του πρωκτού στους άνδρες και στις περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες οι διαφορές ήταν τεράστιες. Οι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί είχαν περίπου πενταπλάσιο ποσοστό καρκίνου του πρωκτού σε σύγκριση με εκείνους που είχαν παντρευτεί. Οι γυναίκες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ παρουσίαζαν σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Πρόκειται για καρκίνους για τους οποίους υπάρχουν ήδη αποτελεσματικά προληπτικά εργαλεία, όπως ο εμβολιασμός κατά του HPV και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος.

Οι συγγραφείς της μελέτης εκτιμούν ότι ο γάμος μπορεί να αυξάνει την πιθανότητα κάποιος να ενθαρρύνεται να κάνει εξετάσεις ή να έχει πιο σταθερή πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη.

Ο ρόλος των βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων

Σε άλλες περιπτώσεις, τα αποτελέσματα ακολουθούν γνωστά βιολογικά μοτίβα. Καρκίνοι όπως του ενδομητρίου και των ωοθηκών εμφανίζονται συχνότερα σε γυναίκες που δεν έχουν παντρευτεί, κάτι που μπορεί να σχετίζεται με χαμηλότερα ποσοστά τεκνοποίησης, καθώς η εγκυμοσύνη επηρεάζει τις ορμόνες με τρόπο που μειώνει τον κίνδυνο.

Αντίθετα, σε καρκίνους όπου ο προσυμπτωματικός έλεγχος είναι οργανωμένος —όπως του μαστού, του προστάτη και του θυρεοειδούς— οι διαφορές είναι μικρότερες, καθώς ο έλεγχος λειτουργεί εξισορροπητικά.

Ακόμη και η φυλή φαίνεται να παίζει ρόλο. Οι μαύροι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί εμφάνισαν τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου, ενώ όσοι ήταν παντρεμένοι είχαν χαμηλότερα ποσοστά σε σχέση με τους παντρεμένους λευκούς άνδρες, υποδηλώνοντας ότι ο γάμος μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη προστασία σε ορισμένες ομάδες.

Δεν έχει κάτι «μαγικό» ο γάμος

Αυτό σημαίνει ότι ο γάμος προστατεύει από τον καρκίνο; Οι ερευνητές είναι σαφείς: όχι. Η μελέτη δείχνει συσχέτιση, όχι αιτιώδη σχέση. Το βασικό ερώτημα είναι αν ο γάμος κάνει τους ανθρώπους πιο υγιείς ή αν οι ήδη πιο υγιείς, εύποροι και κοινωνικά υποστηριζόμενοι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να παντρευτούν. Παράγοντες όπως η φτώχεια, οι χρόνιες ασθένειες ή τα προβλήματα ψυχικής υγείας, συνδέονται τόσο με χαμηλότερα ποσοστά γάμου όσο και με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Επιπλέον, η κατηγορία «παντρεμένοι» περιλαμβάνει άτομα με πολύ διαφορετικές εμπειρίες (διαζευγμένους, χήρους), ενώ οι «ανύπαντροι» μπορεί να βρίσκονται σε μακροχρόνιες σχέσεις και να λαμβάνουν παρόμοια υποστήριξη. Παράλληλα, παράγοντες όπως το εισόδημα, η εκπαίδευση και η πρόσβαση στην υγεία δεν μπορούν να απομονωθούν πλήρως.

Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη αναδεικνύει κάτι ουσιαστικό: όσοι είναι ή υπήρξαν παντρεμένοι διαθέτουν συχνότερα ένα υποστηρικτικό περιβάλλον που τους ωθεί να αναζητούν ιατρική φροντίδα, να μοιράζονται οικονομικούς πόρους και να αποφεύγουν ανθυγιεινές συμπεριφορές. Με την πάροδο των χρόνων, αυτές οι μικρές διαφορές συσσωρεύονται και επηρεάζουν τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Για όσους δεν έχουν παντρευτεί, αυτό δεν αποτελεί «διάγνωση». Αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη τα οφέλη που συχνά συνδέονται με τον γάμο —όπως η κοινωνική στήριξη, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και η ενθάρρυνση για πρόληψη— να διασφαλίζονται για όλους.

Πηγή: The Conversation