Δικαστήριο στο Λος Άντζελες έκρινε ότι οι Meta και YouTube ενήργησαν με αμέλεια, επειδή δεν προειδοποίησαν επαρκώς για τους πιθανούς κινδύνους που συνδέονται με τις πλατφόρμες και τα χαρακτηριστικά τους. Η απόφαση αφορά υπόθεση νεαρού χρήστη, σήμερα 20 ετών, με το δικαστήριο να δέχεται ότι εθιστικοί μηχανισμοί συνέβαλαν σε ψυχική επιβάρυνση. Η ετυμηγορία φέρνει αποζημίωση 3 εκατ. δολαρίων, με τη Meta να καλείται να καταβάλει το 70% του ποσού και το YouTube το υπόλοιπο 30%. Πρόκειται για μία υπόθεση που μπορεί να επηρεάσει ευρύτερα τον τρόπο με τον οποίο εξετάζονται νομικά οι σχεδιαστικές επιλογές των social media.
Η απόφαση του δικαστηρίου
Το σώμα των ενόρκων στο Λος Άντζελες έκρινε την Τετάρτη ότι τόσο η Meta όσο και το YouTube ήταν αμελείς, επειδή δεν προειδοποίησαν τους χρήστες τους για ενδεχόμενους κινδύνους που σχετίζονται με τη χρήση των υπηρεσιών τους. Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρέθηκε ένας χρήστης που αναφέρεται ως K.G.M., με τους ενόρκους να αποδέχονται ότι οι πλατφόρμες προκάλεσαν βλάβη μέσω εθιστικών χαρακτηριστικών που συνδέθηκαν με ψυχική δυσφορία.
Η αποζημίωση που επιδικάστηκε ανέρχεται σε 3 εκατ. δολάρια. Από αυτό το ποσό, τα 2,1 εκατ. δολάρια αντιστοιχούν στη Meta και τα 900.000 δολάρια στο YouTube.
Πώς στηρίχθηκε η αγωγή
Η υπόθεση υποστήριξε ότι οι πλατφόρμες λειτούργησαν με τρόπο αντίστοιχο με αυτόν που στο παρελθόν αποδόθηκε σε καπνοβιομηχανίες ή εταιρείες τυχερών παιχνιδιών. Το βασικό επιχείρημα ήταν ότι προϊόντα όπως το ατελείωτο scrolling και οι αλγοριθμικές προτάσεις περιεχομένου έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τον χρήστη διαρκώς ενεργό, ενισχύοντας την εξάρτηση από την πλατφόρμα.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στο δικαστήριο, αυτά τα χαρακτηριστικά συνδέθηκαν με άγχος και κατάθλιψη. Η υπόθεση δεν περιορίστηκε μόνο στις Meta και YouTube, καθώς στο αρχικό σχήμα είχαν περιληφθεί και οι Snap και TikTok, οι οποίες όμως προχώρησαν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό για ποσό που δεν δημοσιοποιήθηκε πριν ξεκινήσει η δίκη.
Δεν τελειώνει εδώ η διαδικασία
Η απόφαση για την αποζημίωση δεν κλείνει οριστικά την υπόθεση. Οι ένορκοι καλούνται τώρα να αποφασίσουν και για το ενδεχόμενο επιβολής punitive damages, δηλαδή πρόσθετων αποζημιώσεων που συνδέονται με κακόβουλη συμπεριφορά ή απάτη. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ποσά μπορεί να είναι αισθητά υψηλότερα από τη βασική αποζημίωση.
Η εξέλιξη αυτή δίνει στην υπόθεση ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς το τελικό οικονομικό αποτύπωμα για τις εταιρείες μπορεί να αυξηθεί σημαντικά.
Χιλιάδες ακόμη υποθέσεις για τα social media
Η συγκεκριμένη δικαστική διαμάχη δεν είναι μεμονωμένη. Οι μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης βρίσκονται αντιμέτωπες με χιλιάδες αγωγές από εφήβους, σχολικές περιφέρειες και πολιτειακούς γενικούς εισαγγελείς. Το κεντρικό μοτίβο σε αυτές τις υποθέσεις είναι η πιθανή ευθύνη των εταιρειών για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν και λειτουργούν τα προϊόντα τους.
Το ενδιαφέρον είναι ότι για χρόνια υπήρχε η αίσθηση πως οι τεχνολογικές εταιρείες προστατεύονταν νομικά, καθώς δεν θεωρούνταν άμεσα υπεύθυνες για τον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες αξιοποιούσαν τις πλατφόρμες τους. Η νέα αυτή απόφαση δείχνει ότι η προσέγγιση αυτή αμφισβητείται όλο και περισσότερο στα δικαστήρια.
Οι πρώτες αντιδράσεις από Meta και YouTube
Εκπρόσωπος της Meta δήλωσε ότι η εταιρεία διαφωνεί με την απόφαση και εξετάζει τις νομικές επιλογές της. Από την πλευρά του YouTube δεν υπήρξε απάντηση σε αίτημα για σχόλιο, όπως αναφέρεται στο υλικό που έγινε γνωστό.
Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η υπόθεση δύσκολα θα κλείσει σύντομα, καθώς είναι πιθανό να ακολουθήσουν νέες νομικές κινήσεις ή εφέσεις.
Τι μπορεί να αλλάξει για τις πλατφόρμες
Η ουσία της υπόθεσης δεν περιορίζεται στο ποσό της αποζημίωσης. Το βασικό ερώτημα είναι αν τέτοιες δικαστικές αποφάσεις θα αναγκάσουν τις εταιρείες να επανασχεδιάσουν βασικούς μηχανισμούς των υπηρεσιών τους, όπως το infinite scroll και τα recommendation systems, ή αν θα θεωρήσουν ότι το σημερινό μοντέλο παραμένει πιο κερδοφόρο ακόμη και με τον νομικό κίνδυνο.
Στη δίκη παρουσιάστηκαν επίσης στοιχεία που, σύμφωνα με τους δικηγόρους του ενάγοντος, έδειχναν ότι στελέχη των εταιρειών γνώριζαν τις αρνητικές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν οι πλατφόρμες σε ανήλικους χρήστες. Το ζήτημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, επειδή έρχεται σε μια περίοδο όπου οι εταιρείες προβάλλουν νέα εργαλεία γονικού ελέγχου και πρόσθετους περιορισμούς για ανήλικους.
Η άποψή μας στο Techblog
Η υπόθεση κατά Meta και YouTube αναδεικνύει ότι ο σχεδιασμός των social media περνά πλέον σε μια νέα φάση αυστηρότερου ελέγχου. Όσο αυξάνονται οι δικαστικές αποφάσεις που συνδέουν εθιστικά χαρακτηριστικά με επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, τόσο μεγαλύτερη πίεση θα δέχονται οι πλατφόρμες να αλλάξουν τον τρόπο λειτουργίας τους. Το αν αυτή η πίεση θα οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές ή απλώς σε μεγαλύτερες νομικές μάχες, μένει να φανεί.
