Καισαριανή: Στο Βέλγιο εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού για τις φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών

Το Υπουργείο Πολιτισμού εξέδωσε ανακοίνωση για τα φωτογραφικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 που βγήκαν σε δημοπρασία στο eBAY. Σε αυτή, μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότι «εμπειρογνώμονες – στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν ήδη έλθει σε επαφή με τον συλλέκτη. Τις επόμενες μέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να αποτιμήσουν: Την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσης, καθώς και τη σημασία και την αξία της συλλογής. Εάν η αυθεντικότητα και η νόμιμη προέλευση της συλλογής τεκμηριώνονται, το Υπουργείο Πολιτισμού θα οριστικοποιήσει άμεσα διά της κατάλληλης νομικής οδού τα μέτρα για την απόκτησή της».

Ολόκληρη η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ

«Δώδεκα φωτογραφίες που παρουσιάζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 πατριωτών, πριν από την εκτέλεσή τους, στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay το Σάββατο, 14 Φεβρουαρίου. Ανήκουν σε συλλέκτη που ειδικεύεται στα αναμνηστικά του Γερμανικού Στρατού και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και ο οποίος τις προσέφερε για πώληση.

Το ΥΠΠΟ ευαισθητοποιήθηκε άμεσα και διαπίστωσε ότι:

1. Είναι πολύ πιθανόν ότι πρόκειται για αυθεντικές φωτογραφίες,

2. Υπάρχουν αρκετές νομικές περιπλοκές αναφορικά με τη διεκδίκησή τους.

Αναφορικά με την τεκμηρίωση της αυθεντικότητάς τους: Είναι γνωστό και επαρκώς διερευνημένο θέμα μεταξύ ιστορικών της φωτογραφίας και της σύγχρονης ιστορίας η διακίνηση φωτογραφιών που τράβηξαν στρατιώτες του Γ’ Ράιχ σε χώρες τις οποίες είχε καταλάβει η ναζιστική Γερμανία. Στις οργανώσεις Γερμανών βετεράνων που συστάθηκαν με στόχο την αποκατάσταση της δημόσιας εικόνας της Βέρμαχτ, στη μεταπολεμική γερμανική κοινωνία, δημιουργήθηκαν δίκτυα ανταλλαγής και ανατύπωσης φωτογραφιών που παρήχθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου από επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους. Χαρακτηριστικότερη περίπτωση υπήρξε ο κύκλος του περιοδικού Wildente (Αγριόπαπια), που εξέδιδε ο Günther Heysing, δημοσιογράφος των Μονάδων Προπαγάνδας του Γκέμπελς. Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες είναι πολύ πιθανόν να ανήκουν σε αυτές (ειδικώς εάν ληφθεί υπόψη η πίσω όψη των τυπωμένων φωτογραφιών, όπως εμφανίσθηκε στο e-bay).

Την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων θα εξετάσει το θέμα «Χαρακτηρισμός ή μη φωτογραφικών τεκμηρίων της εκτέλεσης των 200 πατριωτών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944». Η ολοκλήρωση του χαρακτηρισμού της συλλογής ως μνημείου αποτελεί το θεμέλιο για τη διεκδίκησή της από το ελληνικό κράτος. Εμπειρογνώμονες – στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν ήδη έλθει σε επαφή με τον συλλέκτη. Τις επόμενες μέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να αποτιμήσουν: Την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσης, καθώς και τη σημασία και την αξία της συλλογής. Εάν η αυθεντικότητα και η νόμιμη προέλευση της συλλογής τεκμηριώνονται, το Υπουργείο Πολιτισμού θα οριστικοποιήσει άμεσα διά της κατάλληλης νομικής οδού τα μέτρα για την απόκτησή της».

Μαρινάκης: Οι φωτογραφίες πρέπει να αποκτηθούν από το ελληνικό Κράτος εφόσον είναι γνήσιες

«Οι φωτογραφίες πρέπει να αποκτηθούν από το ελληνικό Κράτος εφόσον είναι γνήσιες» υπογράμμισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης αναφερόμενος στα φωτογραφικά ντοκουμέντα, σημειώνοντας πως έχουν δρομολογηθεί οι διαδικασίες διεκδίκησης της απόκτησης των φωτογραφιών από το υπουργείο Πολιτισμού.

«Στην περίπτωση αυτή, αποτελούν μοναδικά τεκμήρια, άρρηκτα συνδεδεμένα με συγκεκριμένο τραγικό γεγονός της ελληνικής ιστορίας, άρα και τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς του ελληνικού λαού» τόνισε και πρόσθεσε ο κ. Μαρινάκης κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης πολιτικών συντακτών πως «το υπ. Πολιτισμού έχει δρομολογήσει τις διαδικασίες διεκδίκησης της απόκτησης τους υπό την προϋπόθεση ότι ο κάτοχός τους ή το Ebay μπορούν να αποκτήσουν τη γνησιότητά τους ή δεχθούν έλεγχο από τους ειδικούς που θα ορίσει το υπουργείο Πολιτισμού».

Συμφωνία Κακλαμάνη – Μενδώνη για απόκτηση και παραχώρηση στη Βουλή

Αντίστοιχη απάντηση κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στους κοινοβουλευτικούς συντάκτες έδωσε και ο Πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, ερωτηθείς σχετικά και τονίζοντας πως «η Βουλή δεν έχει καμία αρμοδιότητα, αφού είναι δουλειά του Υπουργείου Πολιτισμού».

Πάντως, μετά από νεότερη τηλεφωνική επικοινωνία του προέδρου της Βουλής με την υπουργό Πολιτισμού, ο Νικήτας Κακλαμάνης και η Λίνα Μενδώνη συμφώνησαν ότι, εφόσον αποκτηθούν οι φωτογραφίες από το υπουργείο Πολιτισμού, στη συνέχεια θα παραχωρηθούν στη Βουλή των Ελλήνων.

Αναφορικά με την επιστολή Τσίπρα, ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε πως «έχει κάνει λάθος, το ίδρυμα της Βουλής δεν έχει προϋπολογισμό, η βουλή έχει προϋπολογισμό για αυτά» κάνοντας λόγο για σωστή επιστολή από την πλευρά του ΚΚΕ.

Τέλος αξίζει να σημειωθεί πως ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε πως θα ζητήσει την Πέμπτη να τον εξουσιοδοτήσει η Διάσκεψη των Προέδρων ώστε να ελέγξουμε την γνησιότητα φωτογραφιών, προσθέτοντας πως «υπάρχει νόμος διεθνής που απαγορεύει σε αυτή την πλατφόρμα να εμπορεύεται τεκμήρια πολέμου».

«Αν δεν υπάρχει τέτοιο κώλυμα η Βουλή θα προσπαθήσει να τις πάρει».

Χ. Δούκας: «Ο Δήμος Αθηναίων έτοιμος να συμβάλει για τις φωτογραφίες»

Την πρόθεση ο Δήμος Αθηναίων να συμβάλει, ώστε να αποκτηθούν οι φωτογραφίες που ήρθαν στη δημοσιότητα, με τους 200 εκτελεσθέντες από τους Γερμανούς κατακτητές στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, εξέφρασε ο Χάρης Δούκας, με ανάρτησή του στην προσωπική σελίδα του στο facebook. Συγκεκριμένα, ο δήμαρχος Αθηναίων έγραψε:

«Για πρώτη φορά μετά από 82 χρόνια είδαμε τα υπερήφανα πρόσωπα μερικών εκ των 200 Ελλήνων αντιστασιακών που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 από τους ναζιστές κατακτητές, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Ένα σπάνιο οπτικό ντοκουμέντο, το οποίο εφόσον αποδειχθεί η αυθεντικότητά του, αποτυπώνει ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής κατοχής.

Χρέος απέναντι στην ιστορική μνήμη του τόπου, είναι η Ελληνική πολιτεία να αποκτήσει την κυριότητα αυτών των πολύτιμων ιστορικών ντοκουμέντων.

Είναι χρέος τιμής στο αντιστασιακό έπος του ελληνικού λαού, είναι δέσμευση μνήμης ότι η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι αυτοσυντηρούμενες, αλλά απαιτούν αέναη, ενεργή επαγρύπνηση.

Ο Δήμος της Αθήνας, είναι έτοιμος να συμβάλει με όποιον τρόπο χρειαστεί».

Κατέβηκαν από το eBay οι φωτογραφίες

Οι φωτογραφίες που αποτυπώνουν την εκτέλεση αγωνιστών στην Καισαριανή και είχαν αναρτηθεί προς πώληση στο eBay δεν εμφανίζονται πλέον διαθέσιμες στην πλατφόρμα.,

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι φωτογραφίες φέρονται να προέρχονται από άλμπουμ Γερμανού αξιωματικού, ο οποίος υπηρετούσε την περίοδο εκείνη στη Μαλακάσα. Πολλοί ιστορικοί εκτιμούν ότι το υλικό είναι γνήσιο, γεγονός που ενισχύει τη σημασία του ως ιστορικό τεκμήριο.

Έντονη είναι η δημόσια συζήτηση που άνοιξε, με αφορμή τη δημοσίευση φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο και το κατά πόσο ντοκουμέντα τέτοιας αξίας πρέπει να κυκλοφορούν ως εμπορευματοποιημένα «προϊόντα», ή πρέπει να αξιοποιηθούν με στόχο τη διάσωση της ιστορικής μνήμης, με παρέμβαση του κράτους και άλλων φορέων που έχουν συνάφεια με τη συγκεκριμένη θεματική.

Ειδικοί και ερευνητές μιλώντας στο ΕΡΤnews, εκτίμησαν ότι οι φωτογραφίες είναι γνήσιες. Ο γνωστός γιατρός και ερευνητής στην Ουάσιγκτον, Γιώργος Παυλάκης, μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ, κάνοντας λόγο για «μοναδικά μνημεία της νεότερης ιστορίας».

Όπως ανέφερε, «είμαστε πράγματι συγκλονισμένοι πολλοί από εμάς από την ανακάλυψη αυτών των μοναδικών φωτογραφικών ντοκουμέντων που είναι τώρα σε δημοπρασία», εκτιμώντας ότι πρόκειται «σχεδόν σίγουρα για πραγματικά γνήσια ντοκουμέντα». Διευκρίνισε πάντως ότι «αυτό φυσικά θα το πουν οι πιο ειδικοί όταν έρθουν στα χέρια των Ελλήνων, που θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε».

Βανδαλισμός του Μνημείου στην Καισαριανή

Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση με τα φωτογραφικά ντοκουμέντα, το μνημείο των εκτελεσθέντων κομμουνιστών στην Καισαριανή βανδαλίστηκε από αγνώστους.

Σε ανακοίνωσή της η δημοτική αρχή της πόλης καταδικάζει τις υλικές φθορές και υπογραμμίζει ότι το μνημείο θα αποκατασταθεί άμεσα.