Με το πρόσφατο μήνυμα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, άνοιξε επισήμως ο δημόσιος διάλογος για τη συνταγματική αναθεώρηση, επαναφέροντας στο προσκήνιο κρίσιμα ζητήματα θεσμικής οργάνωσης και δημοκρατικής λειτουργίας.
Το υπάρχον Σύνταγμα και την πρώτη εικόνα από το μήνυμα του πρωθυπουργού για την έναρξη των διαδικασιών της Συνταγματικής Αναθεώρησης, σχολίασε ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο ΕΚΠΑ, Γιώργος Σωτηρέλης, μιλώντας στην εκπομπή “Live Now” του ΕΡΤnews.
«Όταν ψηφίστηκε ήταν ένα πολύ καλό Σύνταγμα για την εποχή του. Ουσιαστικά αποκατέστησε μια συνέχεια με την ελληνική δημοκρατική παράδοση, μετά τη χούντα και επίσης αποκατέστησε τη σχέση μας με τα άλλα ευρωπαϊκά συντάγματα, τα οποία μετά τον πόλεμο είχαν αλλάξει, ενώ στην Ελλάδα λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών (εμφύλιο και μετά χούντα) δεν είχαμε μία ομαλή συνταγματική εξέλιξη», σημείωσε ο καθηγητής και συνέχισε:
«Κατά την πορεία αναδείχθηκαν και κάποιες αδυναμίες, κάποια προβλήματα. Κάποια από αυτά διορθώθηκαν με τις έως τώρα αναθεωρήσεις, υπάρχουν και κάποια ζητήματα τα οποία χρειάζεται να γίνουν παρεμβάσεις. Πάντως θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, η συνταγματική αναθεώρηση δεν είναι πανάκεια και τα προβλήματα της χώρας δεν λύνονται κατά κανόνα μέσα από την αναθεώρηση.»
Σχολιάζοντας με βάση τον χρόνο και την πολιτική κατάσταση, την απόφαση του πρωθυπουργού, ο Γ. Σωτηρέλης ανέφερε: «Δεν είναι η πρώτη φορά που η αναθεώρηση χρησιμοποιείται πολιτικά για την αλλαγή μιας πολιτικής ατζέντας. Το έχω ονομάσει περιπαικτικά «στρίβειν δια της αναθεώρησης». Δηλαδή πολλές φορές οι κυβερνήσεις για να ξεφύγουν από προβλήματα, από σκάνδαλα, από πιέσεις, από δημοσκοπήσεις, βγάζουν στον αέρα μία αναθεώρηση, με λίγο βερμπαλισμό ότι θα αλλάξουν τα πάντα, θα γίνουν γενναία και τολμηρά βήματα και αυτά ουσιαστικά μένουν στα χαρτιά.
Πιστεύω ότι είμαστε σε μεγάλο βαθμό ως τέτοια περίπτωση, αλλά το κρίσιμο δεν είναι αυτό. Το κρίσιμο είναι εάν αυτή η αναθεώρηση μπορεί να προχωρήσει με τη συναίνεση που ζήτησε ο πρωθυπουργός. Η κυβέρνηση έχει αυτή τη στιγμή ένα τεράστιο έλλειμμα θεσμικής αξιοπιστίας, αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα, σε ό,τι αφορά την τωρινή αναθεώρηση. Δηλαδή η κυβέρνηση αυτή έχει κατηγορηθεί και μάλιστα δικαίως, ότι έχει παραβιάσει αρκετές φορές το Σύνταγμα. Υποκλοπές, ιδιωτικά πανεπιστήμια, ψήφιση με κάτω από τα 3/5 επικεφαλής ανεξάρτητων αρχών και άλλα πολλά.»
Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, πρόσθεσε ότι «υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα αναξιοπιστίας, το οποίο αφορά στη μη εφαρμογή διατάξεων που έχουν ήδη αναθεωρηθεί. Το 2019 αναθεωρήθηκαν δύο διατάξεις, μία για τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία με 500.000 ψήφους και το άρθρο 86 για την κατάργηση της παραγραφής. Η κυβέρνηση έπρεπε να είχε αναλάβει νομοθετική πρωτοβουλία για να κάνει εκτελεστικό νόμο ώστε να εφαρμοστούν αυτές οι διατάξεις».
Αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων
Για το ζήτημα της άρσης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, η οποία συνδέεται με την αξιολόγηση, ο Γιώργος Σωτηρέλης σχολίασε ότι πρόκειται για ζήτημα που «πρέπει να λυθεί νομοθετικά, όπως και το φρένο χρέους που λέει η κυβέρνηση, με ευρύτερη συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων. Τέτοια ζητήματα δεν λύνονται συνταγματικά γιατί το Σύνταγμα είναι πολύ δεσμευτικό σε αυτές τις περιπτώσεις», τόνισε. Πρόσθεσε δε ότι η αναθεώρηση πρέπει να γίνει ανάλογα με τις διατάξεις καθώς κάποιες πρέπει να αλλάξουν.
Κλείνοντας, ο καθηγητής τόνισε ότι «πρέπει να συζητηθούν όλα τα θέματα με σοβαρότητα σε αυτή τη Βουλή, αλλά οι συναινέσεις να αναζητηθούν -ως προς τις διατυπώσεις- με 180 στην επόμενη Βουλή».
Π. Φουντεδάκη στο ΕΡΤnews: Όλα τα σενάρια για τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης
Το ενδεχόμενο ακύρωσης της συνταγματικής αναθεώρησης σε περίπτωση μη σχηματισμού κυβέρνησης μετά τις επόμενες εκλογές τέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης στην εκπομπή του ΕΡΤnews «Συνδέσεις», με την καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Πηνελόπη Φουντεδάκη, να διευκρινίζει ότι κομβικό στοιχείο δεν είναι απλώς η ύπαρξη επόμενης Βουλής, αλλά το αν αυτή θα συνέλθει σε τακτική σύνοδο. Εφόσον υπάρξει σύνοδος, τότε μπορεί να συνεχιστεί η αναθεώρηση· εάν όχι, η διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει. Το κρίσιμο σημείο εντοπίζεται στη συνταγματική πρόβλεψη που αναφέρεται ρητά στην «πρώτη σύνοδο της επόμενης Βουλής». Την ίδια στιγμή, τονίστηκε ότι το Σύνταγμα δεν ρυθμίζει με απόλυτη σαφήνεια τι συμβαίνει σε περίπτωση αποτυχίας σχηματισμού κυβέρνησης και επαναληπτικών εκλογών, ούτε προβλέπει αυτομάτως ότι η Βουλή συνέρχεται και διαλύεται χωρίς σύνοδο. Θεωρητικά, υπάρχει η δυνατότητα συγκρότησης και λειτουργίας της Βουλής ακόμη και χωρίς σχηματισμένη κυβέρνηση, καθώς πρόκειται για δύο διακριτές διαδικασίες. Ωστόσο, υπογραμμίστηκε ότι μια τέτοια εξέλιξη είναι πολιτικά εξαιρετικά δυσχερής στην πράξη, καθώς οι αποφάσεις αυτές έχουν έντονο πολιτικό χαρακτήρα και εναπόκεινται στην ίδια τη Βουλή.
Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση βρίσκεται ακόμη στην αρχή και δεν έχει ολοκληρωθεί, παρά τη δημόσια εικόνα που έχει διαμορφωθεί. Μέχρι στιγμής έχουν διατυπωθεί προθέσεις και όχι τελικές προτάσεις, ενώ υπογραμμίστηκε ότι απαιτείται ευρεία κοινοβουλευτική συναίνεση, καθώς δεν υπάρχει άλλη κοινοβουλευτική ομάδα με τον απαιτούμενο αριθμό βουλευτών για αυτόνομη κατάθεση πρότασης αναθεώρησης.
Γιατί τα μη κρατικά πανεπιστήμια τίθενται στο Σύνταγμα
Στο ερώτημα γιατί η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων δεν ρυθμίζεται με νόμο αλλά τίθεται σε συνταγματικό επίπεδο απάντησε η κ. Φουντεδάκη η οποία υπογράμμισε ότι στον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο των 48 χωρών που ακολουθούν τη διαδικασία της Μπολόνια, η μορφή και λειτουργία των πανεπιστημίων δεν προβλέπεται από τα Συντάγματα. Εξαιρέσεις αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις, όπως η Γερμανία, ενώ σε καμία χώρα δεν υπάρχει συνταγματική απαγόρευση ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων. Πρόσθεσε ακόμη ότι η Ελλάδα, μαζί με τη Δανία -η οποία πλέον έχει καταργήσει το σχετικό μονοπώλιο- αποτέλεσε εξαίρεση στη συνταγματική κατοχύρωση αποκλειστικά δημόσιων πανεπιστημίων.
Κ. Μποτόπουλος στο ΕΡΤnews: Η ανάγκη για συναίνεση – Τι ισχύει για την άρση της μονιμότητας
Ο συνταγματολόγος, Κωνσταντίνος Μποτόπουλος επισήμανε μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή “Newsroom” ότι δεν υπάρχει άμεση ανάγκη για ριζική αλλαγή του Συντάγματος, καθώς έχει ήδη υποστεί σημαντική αναθεώρηση το 2001 και θεωρείται υγιές και λειτουργικό. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι αλλαγές δεν αποτελούν πανάκεια για την επίλυση θεσμικών ή πολιτικών προβλημάτων στη χώρα.
Την ίδια ώρα επεσήμανε πως στο επίκεντρο βρίσκεται το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών, χαρακτηρίζοντάς το το πιο πολυαναθεωρημένο άρθρο προτείνοντας πως αυτό που πρέπει να γίνει είναι να αποσυνδεθεί τελείως από την εκδίκαση η Βουλή και να έχουμε μια άδεια της Βουλής, γιατί αλλιώς θα είχαμε τον κίνδυνο να γίνεται καταχρηστική δίωξη και άσκηση δίωξης κατά υπουργών, και από κει και πέρα να πηγαίνουμε σε δικαστές.
Σχετική είδηση – Θ. Κοντογεώργης στο ΕΡΤnews: Θέλουμε για τη χώρα μας συνθήκες συναίνεσης και ηρεμίας
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
