Τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνέπειες από την υπερθέρμανση του πλανήτη κρούουν οι ειδικοί, καθώς η περίοδος της θερμικής καταπόνησης από τους καύσωνες γίνεται όλο και μακρύτερη επιδρώντας στον ύπνο και την υγεία γενικότερα. Οι θερμοκρασίες τείνουν να παραμένουν υψηλές και μετά με τη δύση του ηλίου, ενώ οι νύχτες δεν εξασφαλίζουν τις αναγκαίες ανάσες δροσιάς προκειμένου να ανακάμψει ο ανθρώπινος οργανισμός.
Ο πλανήτης θερμαίνεται, προειδοποιεί μελέτη του πανεπιστημίου του Στάνφορντ, την ώρα που Ευρώπη και Αμερική ζουν ένα ασυνήθιστα καυτό καλοκαίρι. Μόνο στη Γαλλία καταγράφηκαν καύσωνες χωρίς προηγούμενο ήδη από τέλη Ιουνίου, με την πλεονάζουσα θνητότητα να ξεπερνά τους 6.000 νεκρούς. Δεδομένα της υπηρεσίας Copernicus για την κλιματική αλλαγή δείχνουν ότι η ελάχιστη θερμοκρασία τις πιο ζεστές νύχτες του χρόνου ανεβαίνει σταθερά εδώ και δεκαετίες, όπως και οι ζεστές μέρες που ακολουθούνται από ζεστές νύχτες.
Οι επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό δεν είναι αμελητέες, καθώς όταν διαταράσσεται η φυσιολογική κατά τη διάρκεια της νύχτας πτώση της εσωτερικής θερμοκρασίας, η καρδιά επιβαρύνεται, ο ύπνος διαταράσσεται και το σώμα ξεκινά την επόμενη μέρα ήδη εξαντλημένο. Αυτό σημαίνει ότι όσο οι θερμοκρασίες αυξάνονται, μεγαλώνει και ο κίνδυνος του κακού ύπνου.
Όταν διαταράσσεται η φυσιολογική κατά τη νύχτα πτώση της εσωτερικής θερμοκρασίας, η καρδιά επιβαρύνεται
Ανεμιστήρας και ανοιχτό παράθυρο, ένας συνδυασμός που μπορεί να μας δροσίσει κάπως μια ζεστή νύχτα
Σε αντίθεση με τους καύσωνες κατά τη διάρκεια της ημέρας όπου η προσοχή των αρμόδιων Αρχών εστιάζεται κυρίως στην ασφάλεια, όταν ο υδράργυρος ξεπεράσει τους 35°C, οι επιπτώσεις των θερμών νυχτών στον ύπνο και την υγεία δεν είναι πλήρως κατανοητές ακόμα.
Μια πρόσφατη μελέτη που χρησιμοποίησε δεδομένα του Copernicus διαπίστωσε, όπως αναφέρει το Euronews, ότι οι νύχτες θερμαίνονται ιδιαίτερα γρήγορα και ότι από τo 1970, η ελάχιστη θερμοκρασία – με τον τρόπο που γίνεται αισθητή (feels-like) – κατά τη διάρκεια των δέκα θερμότερων νυχτών του έτους έχει αυξηθεί κατά 0,32°C ανά δεκαετία σε παγκόσμιο επίπεδο.
Αυτός ο δείκτης αφορά το παγκόσμιο θερμικό κλίμα (UTCI) και λαμβάνει υπόψη τη θερμοκρασία, την υγρασία, τον άνεμο και την ακτινοβολία. Ο αριθμός των τροπικών νυχτών, κατά τις οποίες η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20°C, έχει επίσης αυξηθεί κατά περίπου δύο νύχτες ανά δεκαετία.
Υπερθέρμανση: Το πρόβλημα με τις ζεστές νύχτες
Η αυξητική αυτή τάση δεν πρέπει να παραβλέπεται κατά τους ερευνητές, καθώς οι ζεστές νύχτες δίνουν στο σώμα λιγότερες ευκαιρίες να ανακάμψει από τη ζέστη που βίωσε κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ακόμα περισσότερο όταν οι ζεστές ημέρες που ακολουθούνται από ζεστές νύχτες γίνονται όλο και πιο συχνές. Πρόκειται για τα λεγόμενα «σύνθετα φαινόμενα καύσωνα», τα οποία στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 73% από τη δεκαετία του 1970.
Το πρόβλημα μπορεί να γίνει ιδιαίτερα σοβαρό όταν οι ζεστές νύχτες συνεχίζονται για αρκετές ημέρες στη σειρά. Έπειτα από μια νύχτα διαταραγμένου ύπνου και ατελούς ψύξης, το σώμα ξεκινά την επόμενη μέρα ήδη υπό πίεση, ακριβώς τη στιγμή που οι θερμοκρασίες αρχίζουν να ανεβαίνουν ξανά. Το ενδιαφέρον των ερευνητών εστιάζει όλο και περισσότερο στο αν η επαναλαμβανόμενη έλλειψη νυχτερινής «ανάρρωσης» θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί οι παρατεταμένοι καύσωνες αποτελούν τόσο σημαντικό κίνδυνο για την υγεία.
Η ζεστή νύχτα μπορεί να αποδειχτεί το ίδιο επικίνδυνη με μια ζεστή ημέρα, ίσως και περισσότερο. Αυτό που (πρέπει να) συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου είναι ότι ο καρδιακός ρυθμός και η φυσιολογική δραστηριότητα συνήθως μειώνονται, ενώ η εσωτερική θερμοκρασία του σώματος πέφτει. Έτσι, το νευρικό, το ανοσοποιητικό και το καρδιαγγειακό σύστημα ανακάμπτουν από τις καταπονήσεις της ημέρας.
Αν όμως η θερμοκρασία στο δωμάτιο παραμένει πολύ υψηλή, το σώμα δυσκολεύεται να αποβάλει τη θερμότητα. Τα αιμοφόρα αγγεία κοντά στο δέρμα διαστέλλονται για να απελευθερώσουν θερμότητα και η καρδιά πρέπει να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να κυκλοφορήσει το αίμα, ενώ η εφίδρωση μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μεγαλύτερη δυσκολία στον ύπνο, συχνότερα ξυπνήματα κατά τη διάρκεια της νύχτας και λιγότερο αναζωογονητικός ύπνος.
🌡️ High temperatures can affect everyone differently.
Stay cool and look out for those who may be more vulnerable to heat.
🪭 Carry a portable fan while on the go
🚿 Use wet cloths, mist sprays to cool your neck, face and wrists
💧 Dip your feet in cold water pic.twitter.com/QDICkTFo49— WHO/Europe (@WHO_Europe) August 18, 2026
Τι μπορείτε να κάνετε
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συνιστά να διατηρούνται οι εσωτερικές θερμοκρασίες κάτω από τους 24°C τη νύχτα, όπου είναι δυνατόν, για να βοηθηθεί το σώμα να κρυώσει και να υποστηριχθεί ο καλύτερος ύπνος κατά τη διάρκεια των καυσώνων.
Ωστόσο, τα περισσότερα σπίτια σε περιοχές που δεν έχουν συνηθίσει τη ζέστη δεν είναι προσαρμοσμένα στις αυξανόμενες θερμοκρασίες και ενδέχεται να δυσκολεύονται να κρυώσουν μετά τη δύση του ηλίου. Ως αποτέλεσμα, τα υπνοδωμάτια μπορεί να παραμείνουν ζεστά και υγρά πολύ καιρό μετά την πάροδο της χειρότερης ζέστης της ημέρας.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των βορειοευρωπαίων, οι οποίοι εξακολουθούν να αντιστέκονται στα κλιματιστικά. Για δεκαετίες, προτεραιότητα σε αυτές τις χώρες ήταν η διατήρηση της θερμότητας κατά τους ιδιαίτερα ψυχρούς χειμερινούς μήνες και όχι η προστασία από την ακραία ζέστη του καλοκαιριού. Οπότε τα περισσότερα κτίρια δεν κατασκευάστηκαν με γνώμονα την ψύξη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Γερμανία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις χώρες με τη χαμηλότερη χρήση κλιματιστικών στην Ευρώπη – μόλις το 6% των γερμανικών νοικοκυριών διαθέτει σύστημα κλιματισμού. Ωστόσο, τα πράγματα αλλάζουν ραγδαία, μαζί και η ανάγκη για κλιματισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι η ζήτηση για air-condition στη Γερμανία αυξήθηκε κατά περίπου 75% μεταξύ 2019 και 2024.
Σε κάθε περίπτωση, για να απολαύσετε έναν καλύτερο ύπνο τη νύχτα κατά τη διάρκεια των καυσώνων, μπορείτε να λάβετε τα εξής επτά μέτρα για να δροσίσετε το σπίτι σας:
- Ανοίξτε τα παράθυρα μετά το σούρουπο, αν ο αέρας έξω είναι πιο δροσερός από ό,τι μέσα στο σπίτι.
- Κλείστε τις περσίδες, τα παντζούρια ή τις κουρτίνες κατά τη διάρκεια της ημέρας για να αποτρέψετε τη θέρμανση του δωματίου.
- Χρησιμοποιήστε ελαφριά κλινοσκεπάσματα και φαρδιά, ελαφριά ρούχα.
- Κάντε ένα δροσερό ντους ή μπάνιο προτού πέσετε για ύπνο.
- Πίνετε νερό τακτικά κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά αποφύγετε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και καφεΐνης.
- Μετακινηθείτε στο πιο δροσερό δωμάτιο του σπιτιού αν το υπνοδωμάτιό σας γίνει πολύ ζεστό.
- Απενεργοποιήστε τις περιττές ηλεκτρικές συσκευές, οι οποίες παράγουν επιπλέον θερμότητα.
Οι ηλικιωμένοι οι πλέον ευάλωτοι
Αν και πολλές παλαιότερες έρευνες για τις επιπτώσεις του καύσωνα εξετάζουν περισσότερο τους νέους και υγιείς ανθρώπους, φαίνεται ότι οι ηλικιωμένοι κινδυνεύουν περισσότερο και το ποσοστό τους στον πληθυσμό αυξάνεται.
Η μελέτη του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, η οποία δημοσιεύτηκε στο Lancet Planetary Health, προειδοποιεί ότι οι ηλικιωμένοι είναι πολύ πιο ευάλωτοι στη ζέστη απ’ όσο πίστευαν έως τώρα οι ερευνητές. Με τον πληθυσμό άνω των 60 να αυξάνεται παγκοσμίως, οι συντάκτες της μελέτης εκτιμούν ότι η αφόρητη ζέστη θα πλήξει πολύ περισσότερους ανθρώπους, σε ευρύτερη κλίμακα και για μεγαλύτερα διαστήματα απ’ όσο υπολογιζόταν μέχρι σήμερα.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος. Η ομάδα που κινδυνεύει περισσότερο από τη ζέστη είναι και αυτή που έχει τη μικρότερη «ανάσα» ανάκαμψης τη νύχτα.
Το πρόβλημα αφορά έναν δείκτη καίριας σημασίας, η θερμοκρασία σε συνάρτηση με το επίπεδο υγρασίας, γνωστή τεχνικά ως «θερμοκρασία θερμομέτρου υγρού βολβού» (Wet-bulb temperature, Tw), ένας συνδυασμός που μπορεί να γίνει πολύ πιο επικίνδυνος για τον άνθρωπο. Λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα και διασταυρώνοντάς τα με μοντέλα για την προσδοκώμενη γήρανση του πληθυσμού παγκοσμίως τις επόμενες δεκαετίες, οι αμερικανοί ερευνητές συμπέραναν ότι η «αφόρητη ζέστη θα πλήττει πολύ περισσότερους ανθρώπους, σε ευρύτερες περιοχές, σε κλίμακα πολύ υψηλότερη και για μεγαλύτερη διάρκεια» από ό,τι υπολογιζόταν ως τώρα.
Οι ίδιοι υπογραμμίζουν ότι οι χώρες που κινδυνεύουν περισσότερο είναι αυτές όπου μεγάλα τμήματα του πληθυσμού δεν έχουν τρόπο να προστατευτούν από τη ζέστη, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μέτρα προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε μέσα όπως ο κλιματισμός σε συνδυασμό με τη μείωση των εκπομπών άνθρακα που ευθύνονται για την άνοδο της θερμοκρασίας.
