Αναλυτικά όλο το παρασκήνιο της σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αποκαλύπτει η Washington Post καθώς και τον ρόλο του Βατικανού, της Ρωσίας και του Κατάρ.
Την παραμονή των Χριστουγέννων, ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, δεύτερος στην ιεραρχία μετά τον Πάπα και μακροχρόνιος διπλωματικός μεσολαβητής, κάλεσε επειγόντως πρέσβη των ΗΠΑ στην Αγία Έδρα, για να πιέσει για λεπτομέρειες σχετικά με τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ για την Βενεζουέλα και τον Νικολάς Μαδούρο, σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα που έλαβε η εφημερίδα The Washington Post.
Θα στοχεύσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες μόνο τους εμπόρους ναρκωτικών, ρώτησε, ή η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει πραγματικά την αλλαγή του καθεστώτος; Ο Νικολάς Μαδούρο έπρεπε να φύγει, παραδέχτηκε ο Παρόλιν, σύμφωνα με τα έγγραφα, αλλά προέτρεψε τις ΗΠΑ να του προσφέρουν μια διέξοδο.
Τα έγγραφα δείχνουν ότι για μέρες ο επιφανής Ιταλός καρδινάλιος προσπαθούσε να έρθει σε επαφή με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, απελπισμένος να αποτρέψει την αιματοχυσία και την αποσταθεροποίηση στη Βενεζουέλα.
Στη συνομιλία του με τον Μπουρτς, σύμμαχο του Τραμπ, ο Παρολίν είπε ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να χορηγήσει άσυλο στον Μαδούρο και παρακάλεσε τους Αμερικανούς να δείξουν υπομονή και να ωθήσουν τον ισχυρό άνδρα προς αυτή την προσφορά.
«Αυτό που προτάθηκε στον [Μαδούρο] ήταν να φύγει και να μπορεί να απολαύσει τα χρήματά του», είπε ένα πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με την ρωσική προσφορά. «Μέρος αυτού του αιτήματος ήταν ότι ο [Πρόεδρος Βλαντιμίρ] Πούτιν θα εγγυόταν την ασφάλειά του».
Αλλά αυτό δεν συνέβη. Μια εβδομάδα αργότερα, ο Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν από τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις σε μια επιδρομή που στοίχισε τη ζωή σε περίπου 75 άτομα και μεταφέρθηκαν αεροπορικώς στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών.
Η προηγουμένως μη αναφερθείσα συνάντηση στην Πόλη του Βατικανού ήταν μία από τις πολλές αποτυχημένες προσπάθειες — από τους Αμερικανούς και τους μεσάζοντες, τους Ρώσους, τους Καταριανούς, τους Τούρκους, την Καθολική Εκκλησία και άλλους — να αποτρέψουν μια διπλωματική κρίση και να βρουν ένα ασφαλές καταφύγιο για τον Μαδούρο πριν από την επιδρομή των ΗΠΑ το Σάββατο για τη σύλληψή του.
«Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι αποκαλύφθηκαν τμήματα μιας εμπιστευτικής συνομιλίας που δεν αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια το περιεχόμενο της ίδιας της συνομιλίας, η οποία έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων», ανέφερε το γραφείο Τύπου του Βατικανού σε δήλωση προς την εφημερίδα The Post. Ο εκπρόσωπος του Μπουρτς παρέπεμψε τις ερωτήσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο αρνήθηκε να σχολιάσει. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Παγκόσμιες προσπάθειες να οδηγηθεί ο Μαδούρο στην εξορία
Το ρεπορτάζ της Washington Post περιλαμβάνει νέες λεπτομέρειες σχετικά με τις εκτεταμένες παγκόσμιες προσπάθειες να οδηγηθεί ο Μαδούρο στην εξορία και να αποφευχθεί η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ, καθώς και την απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να συνεργαστεί με τον εν ενεργεία αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας, αντί με τον ηγέτη της αντιπολίτευσης που η Ουάσιγκτον υποστήριζε από καιρό.
Οι εβδομάδες και οι μήνες που προηγήθηκαν εκείνης της ημέρας περιλάμβαναν χαμένες ευκαιρίες για τον Μαδούρο, έναν πρώην οδηγό λεωφορείου και έναν από τους τελευταίους καουδίγιο της Λατινικής Αμερικής, ο οποίος φαινόταν να μην έχει συνειδητοποιήσει πόσο επικίνδυνη είχε γίνει η θέση του.
Η απόρριψη πολλαπλών πιθανών εξόδων διαφυγής, ακόμη και όταν τα πολεμικά πλοία των ΗΠΑ άρχισαν να χτυπούν υποτιθέμενα σκάφη ναρκοεμπορίου στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας και οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ ενέτειναν τη ρητορική τους εναντίον της κυβέρνησής του, τελικά σφράγισαν τη μοίρα του.
Οι προσπάθειες να εξασφαλιστεί μια διέξοδος για τον Μαδούρο συνεχίστηκαν μέχρι την τελευταία στιγμή. Λίγες μέρες πριν από την αμερικανική επιχείρηση για τη σύλληψή του, έλαβε μια τελική προειδοποίηση, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει την πρόταση. Αλλά ο αυταρχικός ηγέτης αρνήθηκε να υποχωρήσει.
«Δεν δέχτηκε τη συμφωνία», είπε άλλο πρόσωπο που γνωρίζει την υπόθεση. «Απλώς θα καθόταν εκεί και θα παρακολουθούσε τους άλλους να δημιουργούν μια κρίση».
Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ εστίαζαν σε ένα σχέδιο για τον διάδοχό του, στηρίζοντας τη δεύτερη στην ιεραρχία του Μαδούρο, τη Ντέλσι Ροντρίγκες. Ήταν μια εντυπωσιακή μεταστροφή για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του είχε επιβάλει κυρώσεις στη Ροντρίγκες και στον ισχυρό αδελφό της, Χόρχε, οι οποίοι θεωρούνταν τότε στην Ουάσινγκτον ως εναλλάξιμα μέλη της κυβερνώσας κλίκας του Μαδούρο.
Ωστόσο, μια πιο ρεαλιστική άποψη άρχισε να επικρατεί, καθώς ηγετικά μέλη της κυβέρνησης αμφισβήτησαν την ικανότητα της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάντο να κερδίσει το στρατό και άλλες βάσεις εξουσίας που ελέγχονταν από καιρό από τους οπαδούς του εκλιπόντος Ούγκο Τσάβες, ιδρυτή του σοσιαλιστικού κράτους της χώρας.
Ο Τραμπ στήριζε τη λύση Ροντρίγκες
Η σκέψη του Τραμπ επηρεάστηκε εν μέρει από μια πρόσφατη απόρρητη αξιολόγηση της CIA, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πιστοί του Μαδούρο θα ήταν πιο επιτυχημένοι στη διακυβέρνηση μετά τον Μαδούρο από ό,τι η Ματσάντο και η ομάδα της, σύμφωνα με έναν ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου και ένα πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με το θέμα.
Η ουσία της εκτίμησης, που αναφέρθηκε για πρώτη φορά από την Wall Street Journal, ήταν ότι η Ματσάντο θα δυσκολευόταν να υπερνικήσει τις φιλοκυβερνητικές υπηρεσίες ασφαλείας και μεταφέρθηκε στον Τραμπ από τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ, σύμφωνα με τον ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου.
Λίγο μετά, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, ο Τραμπ αποφάσισε να επιλέξει τη Ροντρίγκες ως διάδοχο του Μαδούρο, κατόπιν σύστασης των ανώτερων αξιωματούχων πληροφοριών και ασφάλειας.
Για χρόνια, η Ροντρίγκες είχε δημόσια εικόνα ως φλογερή υποστηρίκτρια του Τσάβες, αλλά σε προσωπικές συναντήσεις, ιδιαίτερα με εκπροσώπους της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας, εμφανιζόταν ως εντελώς διαφορετικό πρόσωπο. «Δεν ήταν αντι-αμερικανική, είχε μάλιστα ζήσει στη Σάντα Μόνικα» κατά τα φοιτητικά της χρόνια, ανέφερε ένα πρόσωπο που είχε επανειλημμένες συνομιλίες μαζί της. «Ήταν το πιο μακρινό πράγμα από μια ιδεολόγο».
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η Ροντρίγκες γνώριζε το σχέδιο των ΗΠΑ να απομακρύνουν τον Μαδούρο. Και η κυβέρνηση Τραμπ δεν της είπε ότι είχε γίνει η φαβορί για να πάρει τη θέση του, είπε ο ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Θα ήταν «εξαιρετικά επικίνδυνο για εμάς να επικοινωνήσουμε οτιδήποτε πριν από την επιχείρηση», είπε ο αξιωματούχος.
Ο Μαδούρο δεν «έπιασε» τα μηνύματα Τραμπ
Ο Μαδούρο, από την πλευρά του, φαινόταν να παρερμηνεύει συνεχώς τα μηνύματα από την Ουάσινγκτον. Πίστευε ότι η τηλεφωνική συνομιλία που είχε με τον Τραμπ τον Νοέμβριο είχε πάει «καλά», σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τον τρόπο σκέψης του, ενώ στην πραγματικότητα του είχαν πει ότι ο χρόνος του είχε τελειώσει: «Ο πρόεδρος είπε ότι μπορείς να διαλέξεις τον εύκολο ή τον δύσκολο δρόμο», ανέφερε ο ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Ο Τραμπ προσκάλεσε ακόμη και τον ομόλογό του από τη Βενεζουέλα στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με το πρόσωπο που γνωρίζει καλά την υπόθεση, προσφέροντάς του ασφαλή διέλευση ώστε να συζητήσουν τα θέματα αυτοπροσώπως. Ο Μαδούρο τον απέρριψε. Υπολόγισε ότι οι Δημοκρατικοί θα κέρδιζαν τις ενδιάμεσες εκλογές, ότι ο Τραμπ θα ήταν αδύναμος και ότι θα μπορούσε να παραμείνει στην εξουσία.
«Χόρευε εκεί έξω», είπε το πρόσωπο. «Όχι πια».
Η Ρωσία και το Βατικανό
Το Βατικανό αποτελεί από καιρό τροχό των διεθνών διαπραγματεύσεων με την απομονωμένη κυβέρνηση της Βενεζουέλας. Πριν από μια δεκαετία, η Αγία Έδρα προσπάθησε χωρίς επιτυχία να επιτύχει μια συμφωνία μεταξύ του Μαδούρο και της διχασμένης αντιπολίτευσης. Πιο πρόσφατα, το Βατικανό επιδίωξε τον διάλογο με την κυβέρνηση της Βενεζουέλας μέσω των ανώτερων κληρικών του στη χώρα, και ο Πάπας Λέων XIV προειδοποίησε τους Αμερικανούς να μην καταφύγουν στη χρήση βίας.
«Πιστεύω ότι η βία δεν φέρνει ποτέ τη νίκη», δήλωσε ο Λέων τον Νοέμβριο, μετά από αναφορές για αμερικανικά πολεμικά πλοία που κατευθύνονταν προς τη Βενεζουέλα. «Το κλειδί είναι να επιδιώξουμε τον διάλογο».
Ο Παρολίν, ο οποίος είχε προηγουμένως υπηρετήσει ως παπικός νούντσιος — ή πρεσβευτής του Βατικανού — στο Καράκας, είχε βαθύ ενδιαφέρον για τη Βενεζουέλα. Είχε επίσης υπηρετήσει ως μεσάζων με την κυβέρνηση Τραμπ στο παρελθόν για θέματα που αφορούσαν την Ουκρανία και τη Ρωσία, σύμφωνα με πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με τις διαπραγματεύσεις.
Η Βενεζουέλα αποτελεί σημαντικό ορμητήριο για τη Μόσχα στη Λατινική Αμερική. Όταν ο Τσάβες ανέβηκε στην εξουσία το 1999, η Βενεζουέλα πραγματοποίησε σημαντικές αγορές ρωσικών όπλων, συμπεριλαμβανομένων τανκς, μαχητικών Sukhoi και πυραύλων εδάφους-αέρος. Η Ρωσία προσέφερε επίσης σημαντικά δάνεια στο Καράκας, παρείχε οικονομική στήριξη για να βοηθήσει τη χώρα να αντέξει τις αμερικανικές κυρώσεις και παραμένει παίκτης στη βενεζουελάνικη πετρελαϊκή βιομηχανία.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που έλαβε η εφημερίδα The Post, στη συνάντησή του με τον Burch στις 24 Δεκεμβρίου, ο Parolin δήλωσε ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να υποδεχτεί τον Μαδούρο. Επίσης, μοιράστηκε αυτό που περιγράφεται στα έγγραφα ως «φήμη»: ότι η Βενεζουέλα είχε γίνει «κομμάτι» των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και ότι «η Μόσχα θα εγκατέλειπε τη Βενεζουέλα αν ικανοποιούνταν από την Ουκρανία».
Αναλυτές λένε ότι η Ρωσία είχε ήδη μειώσει την υποστήριξή της προς τη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια, καθώς η προσοχή της στράφηκε στον πόλεμο στη γειτονική χώρα. Τα δάνεια για να βοηθήσει τη Βενεζουέλα να αγοράσει ρωσικά όπλα σταμάτησαν ουσιαστικά το 2018. Όταν ο Μαδούρο επισκέφθηκε τη Μόσχα τον Μάιο, υπέγραψε μια συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας με τον Πούτιν, αλλά η σχέση θεωρήθηκε από τους περισσότερους παρατηρητές περισσότερο ιδεολογική παρά ουσιαστική.
Η προφανής προσφορά της Ρωσίας να χορηγήσει άσυλο στον πρόεδρο της Βενεζουέλας ήρθε εν μέσω ευρύτερων προσπαθειών της Μόσχας να επαναφέρει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να εξασφαλίσει μια ευνοϊκή συμφωνία για την Ουκρανία.
Ο ρόλος του Κατάρ
Το Κατάρ είχε «μεγάλη απογοήτευση» από τον Μαδούρο, ο οποίος ακύρωνε συμφωνίες στις οποίες είχαν καταλήξει οι διαπραγματευτές του, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο της κυβέρνησης Μπάιντεν που είναι εξοικειωμένος με τις συνομιλίες. Η εκτίμηση του Κατάρ ήταν ότι αν η Ροντρίγκες «λέει ότι θα κάνει κάτι, αυτό γίνεται». Οι Καταριανοί «αναγνώρισαν ότι η Ντέλσι θα έπρεπε να ηγηθεί της χώρας πριν από οποιονδήποτε άλλο» αν ο Μαδούρο έφευγε, είπε ο πρώην αξιωματούχος.
Ένας εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Κατάρ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Στις αρχές του περασμένου έτους, ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ για ειδικές αποστολές, Ρίτσαρντ Γκρένελ, ανέλαβε ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με τη Βενεζουέλα, μερικές φορές με τη βοήθεια του Κατάρ και άλλες φορές απευθείας με τον αδελφό του Ροντρίγκες, Χόρχε Ροντρίγκες, ψυχίατρο, πρώην υπουργό Πληροφοριών και νυν πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης της χώρας.
Σύμφωνα με πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με τις συζητήσεις, κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών η Βενεζουέλα απέρριψε επανειλημμένα τις προτάσεις των ΗΠΑ για την αποχώρηση του Μαδούρο από την εξουσία.
Σε κάποιο σημείο, οι Βενεζουελάνοι πρότειναν ο Μαδούρο να παραιτηθεί και να παραμείνει στη χώρα, ενώ ο Ροντρίγκες θα αναλάμβανε την εξουσία, σύμφωνα με το πρόσωπο αυτό, αλλά δεν ήταν ποτέ μια «συγκεκριμένη» πρόταση.
