Ρολόι της Αποκάλυψης: Πιο κοντά στα Μεσάνυχτα από ποτέ

Στην αυγή της πυρηνικής εποχής, οι επιστήμονες δημιούργησαν το Ρολόι της Αποκάλυψης ως συμβολική αναπαράσταση του πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην καταστροφή του κόσμου. Την Τρίτη 27 Ιανουαρίου, σχεδόν οκτώ δεκαετίες αργότερα, το ρολόι ρυθμίστηκε στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα – πρόκειται για την πιο κοντινή θέση στα μεσάνυχτα που έχει βρεθεί ποτέ, σύμφωνα με το Bulletin of the Atomic Scientists, που κατασκεύασε το ρολόι το 1947.

Τα μεσάνυχτα αντιπροσωπεύουν τη στιγμή κατά την οποία οι άνθρωποι θα έχουν καταστήσει τη Γη ακατοίκητη.

Πέρυσι, το Bulletin έθεσε το ρολόι στα 89 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, που ήταν, εκείνη τη στιγμή, η πιο κοντινή στιγμή που ο κόσμος είχε φτάσει ποτέ στα μεσάνυχτα. Αφού έθεσαν το ρολόι στα 90 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα το 2023 και το 2024, οι επιστήμονες έκανα την αλλαγή το 2025 λόγω της ανεπαρκούς προόδου στην καταπολέμηση ή τη ρύθμιση των παγκόσμιων προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού κινδύνου, της κλιματικής κρίσης, των βιολογικών απειλών και των προόδων στις «ανατρεπτικές τεχνολογίες» όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Οι επιστήμονες του Bulletin ανέφεραν επίσης την εξάπλωση της παραπληροφόρησης, της αποπληροφόρησης και των θεωριών συνωμοσίας ως άλλες υπαρξιακές απειλές για την ανθρωπότητα.

«Η ανθρωπότητα δεν έχει σημειώσει επαρκή πρόοδο όσον αφορά τους υπαρξιακούς κινδύνους που μας απειλούν όλους», δήλωσε η πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Bulletin, Αλεξάντρα Μπελ, σχετικά με τους λόγους για την αλλαγή της φετινής χρονιάς. «Το Ρολόι της Αποκάλυψης είναι ένα εργαλείο για να επικοινωνήσουμε πόσο κοντά βρισκόμαστε στην καταστροφή του κόσμου με τις τεχνολογίες που εμείς οι ίδιοι δημιουργούμε. Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε από τα πυρηνικά όπλα, την κλιματική αλλαγή και τις ανατρεπτικές τεχνολογίες αυξάνονται συνεχώς. Κάθε δευτερόλεπτο μετράει και ο χρόνος μας τελειώνει.

«Είναι μια σκληρή αλήθεια, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητά μας», είπε η Μπελ.

Πέρυσι, οι επιστήμονες του Bulletin προειδοποίησαν ότι οι χώρες πρέπει να αλλάξουν πορεία προς τη διεθνή συνεργασία και δράση για τους πιο κρίσιμους υπαρξιακούς κινδύνους, τόνισε οΔρ Ντάνιελ Χολτζ, πρόεδρος του συμβουλίου επιστήμης και ασφάλειας του Bulletin, σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη.

«Αντί να λάβουν υπόψη αυτή την προειδοποίηση, οι μεγάλες χώρες έγιναν ακόμη πιο επιθετικές, εχθρικές και εθνικιστικές», συνέχισε ο Χολτζ, ο οποίος είναι καθηγητής στο τμήμα φυσικής, αστρονομίας και αστροφυσικής του Πανεπιστημίου του Σικάγου. «Οι συγκρούσεις εντάθηκαν το 2025 με πολλαπλές στρατιωτικές επιχειρήσεις στις οποίες συμμετείχαν κράτη που διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Η τελευταία εναπομένουσα συνθήκη που διέπει τα αποθέματα πυρηνικών όπλων μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας θα λήξει στις 4 Φεβρουαρίου. Για πρώτη φορά σε περισσότερο από μισό αιώνα, δεν θα υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει έναν ανεξέλεγκτο πυρηνικό αγώνα εξοπλισμών».

Επιπλέον, «συνεχίζουν να υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι στις βιοεπιστήμες, ιδίως σε αναδυόμενους τομείς όπως η ανάπτυξη συνθετικής ζωής, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις από επιστήμονες σε όλο τον κόσμο», πρόσθεσε ο Χολτζ. «Η διεθνής κοινότητα δεν έχει συντονισμένο σχέδιο και ο κόσμος παραμένει απροετοίμαστος για δυνητικά καταστροφικές βιολογικές απειλές».

Η ραγδαία ανάπτυξη και χρήση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, σε συνδυασμό με την έλλειψη ρύθμισης, ενισχύει την παραπληροφόρηση και την αποπληροφόρηση και επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες αντιμετώπισης όλων αυτών των απειλών, ενώ επιδεινώνει κάθε άλλη επικείμενη καταστροφή, κατέληξε ο Χολτζ.

Τι είναι το Ρολόι της Αποκάλυψης;

Μια ομάδα επιστημόνων που εργάστηκαν στο Μανχάταν Πρότζεκτ, το κωδικό όνομα για την ανάπτυξη της ατομικής βόμβας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ίδρυσε το Bulletin of the Atomic Scientists ως μη κερδοσκοπικό οργανισμό το 1945.

Ο αρχικός σκοπός του οργανισμού ήταν να μετρήσει τις πυρηνικές απειλές, αλλά το 2007, το Bulletin αποφάσισε να συμπεριλάβει και την κλιματική κρίση στους υπολογισμούς του.

Κατά τα τελευταία 79 χρόνια, οι επιστήμονες του Bulletin αλλάζουν κάθε χρόνο την ώρα του ρολογιού ανάλογα με το πόσο κοντά πιστεύουν ότι βρίσκεται η ανθρωπότητα στην ολική καταστροφή. Κάποια χρόνια η ώρα αλλάζει, ενώ άλλα χρόνια παραμένει η ίδια.

Η ώρα ορίζεται από εμπειρογνώμονες του συμβουλίου επιστήμης και ασφάλειας του Bulletin, σε συνεννόηση με το συμβούλιο των χορηγών του, το οποίο ιδρύθηκε από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν τον Δεκέμβριο του 1948, με πρώτο πρόεδρο τον Τζ. Ρόμπερτ Όπενχαϊμερ. Το συμβούλιο περιλαμβάνει σήμερα οκτώ νομπελίστες, πολλοί από τους οποίους είναι φυσικοί ή χημικοί.

Είναι πραγματικό το Ρολόι της Αποκάλυψης;

Το ρολόι δεν έχει σχεδιαστεί για να μετράει με ακρίβεια τις υπαρξιακές απειλές, αλλά για να προκαλεί συζητήσεις σχετικά με δύσκολα επιστημονικά θέματα και κρίσεις που αντιμετωπίζει ο πλανήτης, σύμφωνα με το Bulletin. Ορισμένοι εμπειρογνώμονες που δεν έχουν συμμετάσχει στον καθορισμό του ρολογιού έχουν αμφισβητήσει τη χρησιμότητά του.

«Είναι μια ατελής μεταφορά», επεσήμανε ο Δρ Μάικλ Μαν, διακεκριμένος καθηγητής στο τμήμα Γεωλογίας και Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, στο CNN το 2022, υπογραμμίζοντας ότι η διαμόρφωση του ρολογιού συνδυάζει διάφορους τύπους κινδύνων που έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και εμφανίζονται σε διαφορετικές χρονικές κλίμακες. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «παραμένει ένα σημαντικό ρητορικό μέσο που μας υπενθυμίζει, χρόνο με το χρόνο, την ευθραυστότητα της τρέχουσας ύπαρξής μας σε αυτόν τον πλανήτη».

Το Bulletin λαμβάνει κάθε χρόνο προσεκτικές αποφάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα προσελκύσει την προσοχή του κόσμου στις υπαρξιακές απειλές και τις απαιτούμενες ενέργειες, δήλωσε η Έριν Μακντόναλντ, επικεφαλής αναλύτρια του Προγράμματος Παγκόσμιας Ασφάλειας της Ένωσης Επιστημόνων για την Ασφάλεια, στο CNN το 2022. «Αν και θα ήθελα να επιστρέψουμε στο να μιλάμε για λεπτά μέχρι τα μεσάνυχτα αντί για δευτερόλεπτα, δυστυχώς αυτό δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα».

Στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή στη Γλασκόβη της Σκωτίας το 2021, ο τότε πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Μπόρις Τζόνσον αναφέρθηκε στο Ρολόι της Αποκάλυψης όταν μίλησε για την κλιματική κρίση που αντιμετωπίζει ο κόσμος.

Τι θα συμβεί όταν το ρολόι φτάσει τα μεσάνυχτα;

Το Ρολόι της Αποκάλυψης δεν έχει φτάσει ποτέ τα μεσάνυχτα, και η πρώην πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Bulletin, Ρέιτσελ Μπρόνσον, η οποία τώρα υπηρετεί ως ανώτερη σύμβουλος, έχει δηλώσει ότι ελπίζει να μην φτάσει ποτέ.

«Όταν το ρολόι φτάσει στα μεσάνυχτα, αυτό σημαίνει ότι έχει συμβεί κάποιο είδος πυρηνικής ανταλλαγής ή καταστροφικής κλιματικής αλλαγής που έχει εξαφανίσει την ανθρωπότητα», είπε. «Δεν θέλουμε ποτέ να φτάσουμε εκεί και δεν θα το ξέρουμε όταν φτάσουμε».

Τι μπορούμε να κάνουμε για να γυρίσουμε πίσω το ρολόι;

Είναι ακόμα δυνατό να γυρίσουμε πίσω το Ρολόι της Αποκάλυψης με τολμηρές και ουσιαστικές ενέργειες. Στην πραγματικότητα, ο δείκτης απομακρύνθηκε περισσότερο από τα μεσάνυχτα — 17 λεπτά πριν από την ώρα — το 1991, όταν η κυβέρνηση του τότε προέδρου Τζορτζ Μπους υπέγραψε τη Συμφωνία για τη Μείωση των Στρατηγικών Όπλων με τη Σοβιετική Ένωση.

«Εμείς στο Bulletin πιστεύουμε ότι, επειδή οι άνθρωποι δημιούργησαν αυτές τις απειλές, μπορούμε να τις μειώσουμε», είπε ο Μπρόνσον. «Αλλά αυτό δεν είναι εύκολο, ούτε ήταν ποτέ. Και απαιτεί σοβαρή δουλειά και παγκόσμια δέσμευση σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας».

Όσον αφορά το τι μπορούν να κάνουν τα άτομα, μην υποτιμάτε τη δύναμη της συζήτησης αυτών των σημαντικών θεμάτων με τους συνομηλίκους σας, λένε οι επιστήμονες του Bulletin. Η έναρξη συζητήσεων μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, και η συμμετοχή του κοινού μπορεί να ωθήσει τους ηγέτες να δράσουν.

«Χωρίς γεγονότα, δεν μπορείτε να έχετε αλήθεια. Χωρίς αλήθεια, δεν μπορείτε να έχετε εμπιστοσύνη», δήλωσε η Μαρία Ρέσα, συνιδρυτής και διευθύνουσα σύμβουλος του Rappler, ενός φιλιππινέζικου ειδησεογραφικού μέσου, στην ενημέρωση Τύπου του Bulletin. «Χωρίς αυτά τα τρία, δεν έχουμε κοινή πραγματικότητα. Δεν μπορούμε να έχουμε δημοσιογραφία. Δεν μπορούμε να έχουμε δημοκρατία. Η ριζοσπαστική συνεργασία που απαιτεί αυτή η στιγμή γίνεται αδύνατη. Σκεφτείτε τα κοινά γεγονότα ως το λειτουργικό σύστημα της συλλογικής δράσης».

Άλλες προσωπικές ενέργειες μπορούν επίσης να κάνουν τη διαφορά. Για να συμβάλλετε ενδεχομένως στην άμβλυνση της κλιματικής κρίσης, για παράδειγμα, σκεφτείτε αν υπάρχουν μικρές αλλαγές που μπορείτε να κάνετε στην καθημερινή σας ζωή, όπως το πόσο συχνά περπατάτε αντί να οδηγείτε και πώς θερμαίνετε το σπίτι σας.

Το να τρώτε εποχιακά και τοπικά, το να μειώνετε τα απορρίμματα τροφίμων, το να εξοικονομείτε νερό, το να μειώνετε τη χρήση πλαστικών και το να ανακυκλώνετε σωστά, είναι άλλοι τρόποι για να συμβάλλετε στην άμβλυνση ή στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.

Πηγή: CNN