Η συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές αποτελεί μέρος της προσπάθειας του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τη Μόσχα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Αυτό φέρονται να εξήγησαν Αμερικανοί απεσταλμένοι σε Ουκρανούς αξιωματούχους κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Μαϊάμι την περασμένη Παρασκευή, μετά τις αντιδράσεις του Κιέβου για τη συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ για το ρωσικό ντίζελ, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Reuters.
Στη συνάντηση, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, φέρονται να ανέφεραν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν εμφανιζόταν διατεθειμένος να διαπραγματευτεί τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, διαρκεί εδώ και τεσσεράμισι χρόνια.
Κατά δύο από τις πηγές, η συμφωνία για το ντίζελ θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επανέναρξη τριμερών συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας.
Σύμφωνα με μία από τις πηγές του Reuters, η αμερικανική πλευρά παρουσίασε τη συμφωνία ως μια κίνηση που θα μπορούσε να καταστήσει τη Ρωσία πιο δεκτική σε διαπραγματεύσεις.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον προς τη Μόσχα
Η λογική, όπως φέρεται να εξηγήθηκε στους Ουκρανούς, ήταν να σταλεί στη Μόσχα το μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί μαζί της, προσδοκώντας αντίστοιχη κίνηση από τον Πούτιν.
Η συμφωνία προβλέπει την προμήθεια περισσότερων από 2,25 εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στις αγορές των ΗΠΑ και του εξωτερικού.
Έχει, ωστόσο, προκαλέσει αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον, καθώς επικριτές της υποστηρίζουν ότι θα προσφέρει πρόσθετα έσοδα στη Ρωσία, χωρίς να διασφαλίζει συγκεκριμένες παραχωρήσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου, ο Τραμπ υπερασπίστηκε την απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την «τη σωστή επιλογή για τον αμερικανικό λαό».
Η κυβέρνησή του υποστηρίζει ότι η αύξηση της προσφοράς καυσίμων μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των τιμών ενέργειας, οι οποίες αποτελούν σημαντικό ζήτημα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.
Το αίτημα για διακοπή των ουκρανικών επιθέσεων στα διυλιστήρια
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης στο Μαϊάμι, ο Κούσνερ επανέφερε, σύμφωνα με δύο πηγές, το αίτημα της αμερικανικής κυβέρνησης προς το Κίεβο να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου.
Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει επανειλημμένα ότι οι επιθέσεις αυτές συμβάλλουν στην άνοδο των διεθνών τιμών καυσίμων. Αντίθετα, αρκετοί ειδικοί αποδίδουν τις βασικές πιέσεις στην αγορά ενέργειας στον πόλεμο στο Ιράν.
Μία από τις πηγές περιέγραψε τη λογική της αμερικανικής προσέγγισης ως εξής: η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να υποστηρίξει προς τη Μόσχα ότι, εφόσον η Ουκρανία σταματήσει τις επιθέσεις και οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε συμφωνία για τις ενεργειακές προμήθειες, θα πρέπει πλέον να υπάρξει ανταπόκριση από τη ρωσική πλευρά.
Την Κυριακή, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε ενεργειακή εκεχειρία. Ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν είχε επιβεβαιώσει επισήμως την ύπαρξη μιας τέτοιας συμφωνίας. Τη Δευτέρα, μάλιστα, η Ρωσία έπληξε ενεργειακές υποδομές στην Ουκρανία.
Πηγή προσκείμενη στο Κρεμλίνο χαρακτήρισε τη συμφωνία για το ντίζελ έναν τρόπο επιστροφής της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις.
Επιφυλάξεις για τις πραγματικές προθέσεις του Πούτιν
Παρά τις δηλώσεις του Τραμπ ότι ο Ρώσος πρόεδρος επιθυμεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να αμφιβάλλουν για το κατά πόσο η Μόσχα είναι έτοιμη να σταματήσει σύντομα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η συμφωνία για το ντίζελ εκτιμάται, άλλωστε, ότι θα έχει περιορισμένη επίδραση στις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ. Η ποσότητα που προβλέπεται να διατεθεί στην αγορά αντιστοιχεί σε λιγότερο από μία ημέρα κατανάλωσης ντίζελ μόνο από τον αμερικανικό τομέα μεταφορών.
Σύμφωνα με το Reuters, Ουκρανοί αξιωματούχοι αντιμετώπισαν με επιφυλακτικότητα την αμερικανική προσέγγιση, θεωρώντας ότι επιχειρεί να ενθαρρύνει τη Ρωσία μέσω οικονομικών και επιχειρηματικών συμφωνιών, χωρίς να εξασφαλίζει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για ειρήνευση.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιχειρήσει και στο παρελθόν να προσελκύσει τη Μόσχα σε μια συμφωνία, εξετάζοντας μεταξύ άλλων τη χαλάρωση κυρώσεων και πιθανές συμφωνίες στον τομέα των ορυκτών. Οι κινήσεις αυτές, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν έχουν μεταβάλει ουσιαστικά τις βασικές απαιτήσεις της Ρωσίας.
Πηγή προσκείμενη στο Κρεμλίνο υποστήριξε ότι ο Πούτιν θα επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις μόνο εφόσον εξασφαλίσει το υπόλοιπο 11% του Ντονμπάς, ώστε να παρουσιάσει την εξέλιξη ως νίκη στο εσωτερικό της χώρας.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, έχει απορρίψει το ενδεχόμενο παραχώρησης επιπλέον εδαφών. Έχει, ωστόσο, αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποτελέσει βάση για μια ειρηνευτική συμφωνία το πάγωμα της σύγκρουσης κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου.
Η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια και οι εγγυήσεις ασφαλείας
Κατά τη συνάντηση, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ υπενθύμισαν στους Ουκρανούς αξιωματούχους τη στρατιωτική βοήθεια και την παροχή πληροφοριών που έχουν προσφέρει οι ΗΠΑ στο Κίεβο.Σύμφωνα με τις πηγές, δεν διατυπώθηκε απειλή διακοπής αυτής της υποστήριξης σε περίπτωση που η Ουκρανία αρνούνταν να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια.
Στις συνομιλίες συμμετείχαν επίσης Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ενώ εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας έλαβαν μέρος μέσω τηλεδιάσκεψης. Στην ατζέντα βρέθηκαν οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, καθώς και τα κονδύλια και τα σχέδια για την ανοικοδόμηση της χώρας και την προσέλκυση επενδύσεων.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε μετά τις επισκέψεις των Γουίτκοφ και Κούσνερ στη Μόσχα και στο Κίεβο τον Σεπτέμβριο. Τότε, ο Αμερικανός απεσταλμένος είχε κάνει λόγο για νέα δυναμική στις επαφές και είχε εκφράσει την προσδοκία ότι ένας νέος γύρος συνομιλιών θα μπορούσε να ξεκινήσει σύντομα.Η Παγκόσμια Τράπεζα αρνήθηκε να σχολιάσει.
Νέα ένταση στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Κιέβου
Η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ έχει επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε την αμερικανική απόφαση «αδύναμη» και «δώρο στον Πούτιν».
Το Σάββατο, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Ζελένσκι θα μπορούσε να είχε τερματίσει τον πόλεμο πολλές φορές και πρόσθεσε ότι η Ουκρανία χρειάζεται «έναν νέο πρόεδρο».
Παρά τις διαφωνίες, οι Ουκρανοί αξιωματούχοι αποχώρησαν από τη συνάντηση στο Μαϊάμι χωρίς να αναλάβουν επίσημες δεσμεύσεις, αλλά εμφανίστηκαν πρόθυμοι να εξετάσουν μια ενεργειακή εκεχειρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμφωνήσει και η Ρωσία.
Το βασικό ερώτημα παραμένει εάν η ενεργειακή συμφωνία μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ή εάν θα παραμείνει μια οικονομική διευθέτηση χωρίς ουσιαστική πρόοδο προς τον τερματισμό του πολέμου.
