Πιερρακάκης: «Χρειαζόμαστε μια Ευρώπη πιο ανταγωνιστική, καινοτόμα και επενδυτική»

Στο EU Finance Podcast, το οποίο επιμελείται η Γενική Διεύθυνση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Κεφαλαιαγορών (DG FISMA) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συμμετείχε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης. Στη συζήτηση αναπτύχθηκαν οι προκλήσεις και οι προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, τις επενδύσεις και την οικονομική ολοκλήρωση.

Ο κ. Πιερρακάκης ανέπτυξε τις θέσεις του για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό ρόλο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων στην κινητοποίηση ευρωπαϊκών κεφαλαίων προς όφελος της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας.

Ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να επενδύσει περισσότερο στην τεχνολογία και την καινοτομία, ώστε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ανάδειξη των επόμενων παγκόσμιων τεχνολογικών πρωταθλητών.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ελληνική εμπειρία των τελευταίων ετών, επισημαίνοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και στον χρηματοπιστωτικό τομέα συνέβαλαν καθοριστικά στην ενίσχυση της διαφάνειας, της εμπιστοσύνης και της προσέλκυσης επενδύσεων, αποτελώντας παράδειγμα του πώς οι μεταρρυθμίσεις μπορούν να μεταφραστούν σε ισχυρότερη και πιο βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Ακολουθούν βασικά σημεία συζήτησης:

Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU)- Η SIU ως μοχλός ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας

«Όταν βλέπεις να αλλάζει το περιβάλλον, το λεξιλόγιο, ο κόσμος μέσα στον οποίο ζούμε και όταν αυτές οι αλλαγές επιβάλλουν τη μεταρρύθμιση, τότε θεωρώ ότι η γενιά των σημερινών υπευθύνων χάραξης πολιτικής έχει την ευθύνη να υλοποιήσει όλα εκείνα τα έργα που συζητούνται εδώ και πολλά χρόνια, όπως αυτό που συζητάμε σήμερα, την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Ειλικρινά, κάθε υπεύθυνος χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη, και σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με μια διπλή πρόκληση:

Από τη μία πλευρά, πρέπει να επιλύσουμε τις εκκρεμότητες του χθες και από την άλλη, σε όσα δεν μπορούμε να προβλέψουμε, να διαθέτουμε τόσο την ευελιξία όσο και την ταχύτητα ώστε να ανταποκρινόμαστε άμεσα στις νέες προκλήσεις του σήμερα και του αύριο. Συνεπώς, οφείλουμε πρώτα να υλοποιήσουμε όλες τις μεταρρυθμίσεις, τις αλλαγές και όλα όσα συζητούμε εδώ και χρόνια, όπως: η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης.

Παράλληλα, χρειαζόμαστε κυβερνήσεις και ευρωπαϊκούς θεσμούς που να είναι αρκετά ευέλικτοι και ισχυροί ώστε να ανταποκρίνονται στις νέες προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης – σε μια ενεργειακή κρίση, για παράδειγμα εάν κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ ή σε οποιαδήποτε άλλη απρόβλεπτη γεωπολιτική, οικονομική ή τεχνολογική εξέλιξη. Αυτή είναι η φύση της πρόκλησης που έχουμε μπροστά μας».

Καλύτερες θέσεις εργασίας και υψηλότερη ανάπτυξη από τη διοχέτευση 10 τρισ. ευρώ αποταμιεύσεων προς επενδύσεις

«Αν, μέσα από μια σειρά τεχνικών μεταρρυθμίσεων καταφέρουμε να αλλάξουμε αυτή την κατάσταση και να διορθώσουμε τις «σωληνώσεις» της ευρωπαϊκής οικονομίας, τότε θα απελευθερώσουμε αναπτυξιακή δυναμική. Η διοχέτευση περισσότερων από 10 τρισεκατομμυρίων ευρώ αποταμιεύσεων προς τις επενδύσεις και, ταυτόχρονα, η άρση των υφιστάμενων εμποδίων και η δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς κεφαλαίων θα ενισχύσουν την ανάπτυξη. Και αυτό, τελικά, σημαίνει καλύτερες και περισσότερες θέσεις εργασίας και υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης για την ευρωπαϊκή οικονομία, σε μια περίοδο όπου, ειλικρινά, υψηλότερη ανάπτυξη αποτελεί εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση για κάθε κράτος- μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για την Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά. Επιπλέον, η έκθεση Ντράγκι και η έκθεση Λέττα μάς έχουν ωθήσει να σκεφτόμαστε περισσότερο την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη, να αξιοποιούμε καλύτερα τις δυνατότητές μας και, στην ουσία, να οικοδομούμε την ευρωπαϊκή κυριαρχία».

Κοινή εποπτεία των κεφαλαιαγορών

«Το επίπεδο της τεχνολογικής καινοτομίας που υπάρχει σήμερα στις χρηματοπιστωτικές αγορές- σκεφτείτε τα stablecoins, σκεφτείτε την εφαρμογή του κανονισμού MiCA, του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου για τη διαχείριση των stablecoins στην ευρωπαϊκή οικονομία- καθιστά εξαιρετικά δύσκολο να αναπαράγουμε τις ίδιες δυνατότητες 27 φορές και να οικοδομήσουμε ισάριθμες δημόσιες εποπτικές δομές σε κάθε κράτος- μέλος. Επιπλέον, υπάρχουν ορισμένοι τομείς στους οποίους είναι πολύ πιο λογικό και αποτελεσματικό η εποπτεία να ασκείται σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο. Για να δώσω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, έχει πολύ μεγαλύτερο νόημα να συγκεντρώνουμε τους πόρους σε κεντρικό επίπεδο, καθώς έτσι μπορούμε να αξιοποιήσουμε ακόμη μεγαλύτερες δυνατότητες. Δεν μπορεί να υπάρξει Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων χωρίς έναν ουσιαστικό βαθμό κεντρικής εποπτείας των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών».

Ευρωπαϊκοί πρωταθλητές και διασυνοριακές συγχωνεύσεις

«Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές και όχι μόνο εθνικούς πρωταθλητές. Πρέπει να αναπτύξουμε τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ώστε να μπορούν να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Ποιος είναι ο βασικός παράγοντας που το καθορίζει αυτό; Ειλικρινά, σε κάθε κλάδο είναι η τεχνολογία. Αν υπήρχε μία διαφάνεια που μου έμεινε περισσότερο από την παρουσίαση που κάναμε στο Eurogroup, ήταν εκείνη που συνέκρινε τις επενδύσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών στην τεχνολογία με τις αντίστοιχες επενδύσεις τραπεζών στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Κίνα.

Σήμερα οι ευρωπαϊκές τράπεζες επενδύουν λιγότερο στην τεχνολογία. Και γιατί συμβαίνει αυτό; Πολύ απλά, επειδή οι τράπεζές μας είναι μικρότερες. Δεν είναι, όμως, μόνο θέμα μεγέθους. Πρέπει να αρχίσουμε να διορθώνουμε όλες τις προϋποθέσεις που απαιτούνται. Μία από αυτές είναι να διευκολύνουμε περισσότερο τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις και ενοποιήσεις στον τραπεζικό τομέα. Γνωρίζουμε ότι αυτό είναι αναγκαίο και ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης Ντράγκι: αν θέλουμε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές, πρέπει να προχωρήσουμε σε διασυνοριακή ενοποίηση. Άρα, πρέπει να άρουμε τα εμπόδια που, αν και δεν την απαγορεύουν, λειτουργούν αποτρεπτικά.

Υπάρχει όμως και μια ισχυρή πολιτισμική διάσταση: για πολλά χρόνια επικρατούσε η αντίληψη ότι κάθε κράτος- μέλος έπρεπε να διαθέτει τους δικούς του εθνικούς πρωταθλητές στον τραπεζικό τομέα. Έχουμε ήδη ορισμένες μεγάλες πανευρωπαϊκές τράπεζες, όμως χρειαζόμαστε πολύ περισσότερη διασυνοριακή ενοποίηση. Ένα δεύτερο στοιχείο από εκείνη την παρουσίαση, που αξίζει να αναφέρω, είναι ότι οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές τραπεζών στην Ευρώπη έχουν, σε γενικές γραμμές, μειωθεί μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση. Άρα, υπάρχουν δύο κρίσιμοι παράγοντες: οι επενδύσεις στην τεχνολογία και οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές».

Το παράδειγμα της Ελλάδας: Euronext- Χρηματιστήριο και Unicredit -Alpha Bank

«Αν τώρα μιλήσω, για λίγο, με την ιδιότητα του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας, μπορώ να πω ότι αισθάνομαι ιδιαίτερα υπερήφανος για δύο εξελίξεις που σημειώθηκαν στη χώρα μου τον τελευταίο ενάμιση χρόνο. Η πρώτη δεν αφορά άμεσα στις τράπεζες, αλλά θεωρώ ότι στέλνει ένα πολύ ισχυρό μήνυμα: η Euronext απέκτησε το Χρηματιστήριο Αθηνών. Πρόσφατα άκουσα τον Καγκελάριο Μερτς να λέει ότι ιδανικά η Ευρώπη θα έπρεπε να διαθέτει ένα ενιαίο Χρηματιστήριο. Αυτό αποτελεί πολύ σημαντικό στοιχείο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Και μπορώ να σας πω, μέσα από ένα πολύ συγκεκριμένο παράδειγμα, ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις ήδη αισθάνονται τη διαφορά από τη συμμετοχή τους στο δίκτυο της Euronext και από την πρόσβασή τους σε μια πολύ μεγαλύτερη δεξαμενή ρευστότητας. Αυτό ανοίγει την εγχώρια αγορά και δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις- κάτι που βιώνουν ήδη στην πράξη. Δεν λέω ότι είναι εύκολο να φτάσουμε μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια σε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο. Ίσως τελικά να έχουμε δύο ή τρία μεγάλα χρηματιστήρια. Όμως πρόκειται για έναν τομέα όπου χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ενοποίηση. Αυτό είναι το πρώτο παράδειγμα. Το δεύτερο είναι ότι η UniCredit απέκτησε ποσοστό άνω του 30% στην Alpha Bank, σε μία από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες της Ελλάδας. Θεωρώ ότι και αυτή ήταν μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, γιατί θέλαμε να δείξουμε έμπρακτα ότι πιστεύουμε στη διασυνοριακή τραπεζική ενοποίηση».

Ψηφιακό ευρώ, ψηφιακές πληρωμές και ψηφιακός μετασχηματισμός

«Η Ευρώπη οφείλει να αξιοποιήσει τόσο το ψηφιακό ευρώ όσο και την ιδιωτική καινοτομία, προκειμένου να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ, να εκσυγχρονίσει τις πληρωμές και να επιταχύνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας. Στη μία πλευρά βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες δεν επέλεξαν να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό δολάριο. Αντίθετα έχουν υιοθετήσει μια στρατηγική που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα stablecoins και στον νόμο GENIUS Act, χρησιμοποιώντας τόσο το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο όσο και τα stablecoins ως εργαλεία της οικονομικής τους πολιτικής. Με άλλα λόγια, η αμερικανική προσέγγιση δίνει έμφαση κυρίως στην ιδιωτική καινοτομία.

Στην άλλη άκρη, βρίσκεται η Κίνα, η οποία εστιάζει αποκλειστικά στην ανάπτυξη δημόσιων ψηφιακών υποδομών και όχι στην ιδιωτική καινοτομία ή στις ψηφιακές πληρωμές. Και στη μέση βρισκόμαστε εμείς, γιατί προσπαθούμε να συνδυάσουμε και τα δύο. Το ψηφιακό ευρώ αποτελεί τον βασικό πυρήνα της απάντησης και θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό να διαθέτουμε αυτή τη δημόσια υποδομή για πολλούς λόγους. Μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Στο πεδίο της ιδιωτικής καινοτομίας, όμως, αν εξετάσουμε τα stablecoins, ξεκινάμε από μειονεκτική θέση. Το 95% των stablecoins είναι συνδεδεμένα με το δολάριο, ενώ λιγότερο από το 1% συνδέεται με το ευρώ. Επομένως, το ερώτημα είναι πώς μπορούμε να απελευθερώσουμε ακόμη περισσότερη ιδιωτική καινοτομία σε αυτόν τον τομέα.

Στην πραγματικότητα, στην Ευρώπη υπάρχει ήδη σημαντική καινοτομία, η οποία όμως παραμένει κατακερματισμένη σε έναν βαθμό. Αυτό που χρειάζεται είναι να ενοποιηθεί, ιδιαίτερα στον τομέα των πληρωμών, ώστε να «συμπιέσει τις αποστάσεις» μέσα στην Ευρώπη. Σε πολλές χώρες λειτουργούν εθνικά συστήματα πληρωμών, τα οποία επιχειρούν να αποτελέσουν τις εθνικές εναλλακτικές απέναντι στα διεθνή δίκτυα πληρωμών. Και σε εθνικό επίπεδο λειτουργούν με μεγάλη επιτυχία. Πλέον, όμως, έχουν αρχίσει να διαλειτουργούν μεταξύ τους. Θεωρώ ότι αυτή η εξέλιξη είναι συμπληρωματική προς το ψηφιακό ευρώ. Ωστόσο, η αξία που μπορεί να δημιουργηθεί από την ύπαρξη μιας ενιαίας δημόσιας ευρωπαϊκής υποδομής πληρωμών, η οποία θα μειώνει τις αποστάσεις και θα επιτρέπει στους πολίτες να χρησιμοποιούν το ίδιο σύστημα σε κάθε γωνιά της Ευρώπης, είναι εξαιρετικά μεγάλη. Εφόσον αυτή η υποδομή είναι, πρώτον, ασφαλής, δεύτερον, αξιόπιστη και, τρίτον, αποτελεσματική, μπορεί να δημιουργήσει πολύ σημαντική προστιθέμενη αξία και να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τον διεθνή ρόλο του ευρώ.

Θα έλεγα, λοιπόν, ότι το ψηφιακό ευρώ έχει πολλές διαστάσεις:

• Έχει τη διάσταση των πληρωμών
• Έχει τη διάσταση της καινοτομίας, δηλαδή αυτό που περιέγραψα ως «συμπίεση των αποστάσεων»
• Έχει επίσης τη διάσταση της διαφάνειας.

Η Ελλάδα δημιούργησε ένα ψηφιακό χρηματοοικονομικό οικοσύστημα- το αποτύπωμα στη μείωση της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας

«Και επιτρέψτε μου, φορώντας ξανά το «καπέλο» του Έλληνα υπουργού Οικονομικών, να πω τα εξής: προέρχομαι από μια χώρα που κατάφερε να δημιουργήσει τα σημαντικά δημοσιονομικά πλεονάσματα που διαθέτει σήμερα και να μειώνει το δημόσιο χρέος της με τον ταχύτερο ρυθμό στον κόσμο. Αυτό σε μεγάλο βαθμό έγινε επειδή δημιούργησε ένα ψηφιακό χρηματοοικονομικό οικοσύστημα. Η ευρεία χρήση των ψηφιακών πληρωμών μάς επέτρεψε να περιορίσουμε σημαντικό μέρος της παραοικονομίας και της φοροδιαφυγής, που υπήρχε εκτεταμένα. Ταυτόχρονα, μπορέσαμε να διοχετεύσουμε αυτούς τους πόρους στην πραγματική, παραγωγική οικονομία και, εν τέλει, να δημιουργήσουμε δημοσιονομικά πλεονάσματα. Η αξία αυτής της μετάβασης είναι τεράστια. Δεν υποστηρίζω ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετώπιζαν τις ίδιες προκλήσεις με την Ελλάδα. Υποστηρίζω, όμως, ότι ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που είναι ψηφιακά μετασχηματισμένο, καινοτόμο, διαφανές και αξιόπιστο μπορεί μόνο να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία».