Περισσότερες γυναίκες χάνουν τη ζωή τους στην Ελλάδα από ισχαιμική καρδιοπάθεια απ΄ ότι άνδρες παρά την εντύπωση για το αντίστροφο, ενώ στην περίπτωση θανάτου από εγκεφαλικό ή υπέρταση, τα ποσοστά είναι σχεδόν διπλάσια στις γυναίκες απ’ ότι στους άνδρες.
Αυξημένα είναι και τα ποσοστά θανάτου στις γυναίκες έναντι των ανδρών για τις περιπτώσεις των αναπνευστικών λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, της νεφρικής ανεπάρκειας, ενώ αντίστροφα είναι τα ποσοστά στην περίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα.
Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από τις τελευταίες Παγκόσμιες Εκτιμήσεις για την Υγεία (Global Health Estimates) που δημοσίευσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Τριπλασιάστηκαν από το 2000 οι θάνατοι από άνοια σε παγκόσμιο επίπεδο
Σύμφωνα με αυτές, οι πρώτες 10 αιτίες θανάτου διεθνώς είναι η ισχαιμική καρδιοπάθεια, το εγκεφαλικό, η ΧΑΠ, οι αναπνευστικές λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, Αλτσχάιμερ και άνοιες, διαβήτης, καρκίνος πνεύμονα, υπέρταση, νεφρική ανεπάρκεια και διαρροϊκές παθήσεις.
Οι πρώτες 10 αιτίες αναπηρίας είναι η ισχαιμική καρδιοπάθεια, το εγκεφαλικό, αναπνευστικές λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, επιπλοκές από πρόωρο τοκετό, διαβήτης, αυχενικό σύνδρομο και λουμπάγκο, ΧΑΠ, πτώσεις, τροχαία και διαρροϊκές παθήσεις.
Η έκθεση του ΠΟΥ παρατηρεί ότι το προσδόκιμο ζωής τείνει να επανέλθει στα επίπεδα προ πανδημίας, με τα χρόνια – μη μεταδοτικά νοσήματα να αυξάνονται και να ευθύνονται για το 74% των θανάτων διεθνώς, από 58% το 2000. Χαρακτηριστικά, οκτώ μη μεταδιδόμενα νοσήματα, περιλαμβάνονται στις πρώτες 10 αιτίες θανάτου παγκοσμίως, ανεξαρτήτως εισοδήματος.
Παθήσεις όπως ο διαβήτης, η άνοια, τα προβλήματα ψυχικής υγείας και οι διαταραχές χρήσης ουσιών συμβάλλουν στην αυξανόμενη επιβάρυνση των συστημάτων υγείας και των πληθυσμών.
Το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής έφτασε τα 73,3 έτη το 2023, πλησιάζοντας τα 73,4 έτη που είχαν καταγραφεί το 2019. Το προσδόκιμο υγιούς ζωής ανέκαμψε με βραδύτερους ρυθμούς, φτάνοντας τα 62,8 έτη το 2023, παραμένοντας ωστόσο κατά 0,4 έτη χαμηλότερα από το επίπεδο του 2019.
«Η παράταση της διάρκειας ζωής αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα της δημόσιας υγείας», δήλωσε ο Δρ Alain Labrique, Διευθυντής του Τμήματος Δεδομένων, Ψηφιακής Υγείας, Αναλυτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης του ΠΟΥ. «Η επόμενη πρόκληση είναι να διασφαλίσουμε ότι αυτά τα επιπλέον έτη ζωής θα βιώνονται με καλή υγεία, ενώ παράλληλα τα συστήματα υγείας θα είναι κατάλληλα εξοπλισμένα ώστε να ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των πληθυσμών».
Τα καρδιαγγειακά
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η κύρια αιτία θανάτου και επιβάρυνσης από ασθένειες σε παγκόσμιο επίπεδο. Το 2023, η ισχαιμική καρδιοπάθεια και μόνο προκάλεσε περίπου 9,5 εκατομμύρια θανάτους και 210 εκατομμύρια έτη ζωής προσαρμοσμένα ως προς την αναπηρία (DALYs) —ένα μέγεθος που υπολογίζεται με βάση τα έτη υγιούς ζωής που χάνονται.
Από το 2000, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη μείωση της επιβάρυνσης από την ισχαιμική καρδιοπάθεια σε πολλά μέρη του κόσμου. Ωστόσο, καταγράφηκε αύξηση του κινδύνου σε ατομικό επίπεδο στον Δυτικό Ειρηνικό και τη Νοτιοανατολική Ασία, αναδεικνύοντας τις επίμονες ανισότητες στην καρδιαγγειακή υγεία μεταξύ των πληθυσμών.
Αύξηση στις χρόνιες και ψυχικές παθήσεις.
Ο κίνδυνος θανάτου από διαβήτη έχει αυξηθεί σημαντικά από το 2000. Ραγδαία αύξηση παρατηρείται επίσης στη νόσο Αλτσχάιμερ και σε άλλες μορφές άνοιας· για παράδειγμα, η άνοια αναδείχθηκε στην πέμπτη κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως το 2023, ενώ το 2000 κατείχε τη 19η θέση. Οι θάνατοι από άνοια σε παγκόσμιο επίπεδο τριπλασιάστηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Οι διαταραχές ψυχικής υγείας και χρήσης ουσιών εντείνουν την επιβάρυνση της υγείας των πληθυσμών. Μεταξύ 2019 και 2023, το παγκόσμιο ποσοστό DALYs (προσαρμοσμένο ως προς την ηλικία) αυξήθηκε κατά περίπου 20% για τις καταθλιπτικές διαταραχές και κατά σχεδόν 45% για τις αγχώδεις διαταραχές.
Συνολικά, οι παθήσεις αυτές ευθύνονταν για την απώλεια περίπου 110 εκατομμυρίων ετών υγιούς ζωής —λόγω πρόωρου θανάτου και αναπηρίας— το 2023.
«Οι εκτιμήσεις αποτυπώνουν ένα τοπίο παγκόσμιας υγείας που αφενός ανακάμπτει από την πανδημία και αφετέρου συνεχίζει να εξελίσσεται. Η αξία αυτών των εκτιμήσεων δεν έγκειται μόνο στους ίδιους τους αριθμούς», δήλωσε ο Δρ Labrique και πρόσεσε: «Παρουσιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλονται η νοσηρότητα και η θνησιμότητα με την πάροδο του χρόνου στις ομάδες των πληθυσμών, δίνεται η δυνατότητα στις χώρες να διαμορφώσουν πολιτικές και να θέσουν προτεραιότητες στον τομέα της υγείας. Παράλληλα, βοηθούν τον ΠΟΥ να στηρίξει τις χώρες στη δημιουργία ανθεκτικών και βασικών υποδομών ψηφιακών συστημάτων και δεδομένων, ενισχύοντας ταυτόχρονα την ικανότητά τους —σε εθνικό και τοπικό επίπεδο— να αναλύουν δεδομένα υγείας και να παράγουν έγκαιρα και αξιοποιήσιμα συμπεράσματα. Οι δυνατότητες αυτές είναι καθοριστικής σημασίας για την υλοποίηση στοχευμένων και αποτελεσματικών παρεμβάσεων και, τελικά, για την περαιτέρω βελτίωση της υγείας και της ευημερίας για όλους».
