Ένας μετεωρίτης που βρέθηκε το 2022 στην έρημο Σαχάρα στο Μαλί σχηματίστηκε πριν από τουλάχιστον 4,1 δισεκατομμύρια χρόνια στον φλοιό του Άρη, κάτι που τον καθιστά τον αρχαιότερο από τους 435 αρειανούς μετεωρίτες που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα στη Γη.
Οι επιστήμονες ανέφεραν ότι η σύσταση του μετεωρίτη Teghaza 001 παρέχει πληροφορίες για το περιβάλλον του κόκκινου πλανήτη στις αρχές της ιστορίας του, καθώς δείχνει ότι υπήρχε νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνειά του, κάτι που ενισχύει την άποψη ότι οι συνθήκες στον Άρη ίσως ήταν ευνοϊκές για την ανάπτυξη μικροβιακής ζωής.
Η ειδική στους πλανήτες επιστήμονας Γιανγκ Λιου του Jet Propulsion Laboratory της NASA, τη διαχείριση του οποίου έχει το πανεπιστήμιο Caltech στην Καλιφόρνια, είπε ότι ο μετεωρίτης είναι «μάρτυρας μιας εποχής που ο Άρης ήταν πιθανώς θερμότερος και υγρότερος, σε σύγκριση με το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του.
Η χημεία του μετεωρίτη, ενός πυριγενούς πετρώματος που αποκαλείται γάββρος, δείχνει ότι υπέστη αλληλεπιδράσεις με νερό καθώς ψυχόταν αργά και κρυσταλλωνόταν στο αρειανό υπέδαφος. Αν και μέρος του αρειανού φλοιού, σχηματίστηκε από μάγμα που προήλθε από μεγαλύτερα βάθη στον μανδύα του πλανήτη.
Σήμερα ο Άρης είναι πλέον κρύος, ξηρός και έρημος, αλλά υπάρχουν αποδείξεις ότι στην επιφάνειά του υπήρχε νερό, με τη μορφή ποταμών, λιμνών, ακόμη και ενός ωκεανού, στο βόρειο ημισφαίριό του πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.
Ο Teghaza 001 βρέθηκε σε οκτώ κομμάτια -το μεγαλύτερο έχει μέγεθος γροθιάς- στην έρημο, περίπου 34 χιλιόμετρα από το χωριό Μπιρ Σάλι του Μαλί. Τα κύρια ορυκτά του είναι ο άστριος και ο πυροξένης ενώ περιέχει επίσης κρυστάλλους ζιρκονίου που φέρουν το στοιχείο ουράνιο. Οι ερευνητές προσδιόρισαν την ηλικία του χρησιμοποιώντας μια τεχνική βασισμένη στη ραδιενεργό διάσπαση του ουρανίου σε μόλυβδο με την πάροδο του χρόνου.
«Οι αρειανoi μετεωρίτες είναι τα μόνα μας δείγματα από τον Άρη, αποτελούν τη βάση για να κατανοήσουμε τον σχηματισμό του πλανήτη στην αρχή της ιστορίας του και μας επιτρέπουν να αξιολογήσουμε σε εργαστηριακό περιβάλλον κατά πόσο ο Άρης θα μπορούσε να υποστηρίξει συνθήκες κατάλληλες για τη διαβίωση, είπε η Λιου, η επικεφαλής συγγραφέας μιας μελέτης που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Science.
Οι λεπτομερείς πληροφορίες που μπορούμε να εξάγουμε από αυτά τα δείγματα μετεωριτών συμπληρώνουν και επικυρώνουν την εξερεύνησή μας στον Άρη με τη χρήση δορυφόρων και οχημάτων εδάφους», πρόσθεσε.
Αυτές οι πληροφορίες παρέχουν στοιχεία για το πώς η εξέλιξη του Άρη απέκλινε από εκείνη της Γης όταν και οι δύο πλανήτες ήταν ακόμη «βρέφη» και η ζωή άρχισε να ριζώνει στον πλανήτη μας, είπε η Λιου. Η Γη, ο Άρης και οι άλλοι πλανήτες του ηλιακού συστήματος υπολογίζεται ότι σχηματίστηκαν πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Μόλις τρεις αρειανοί μετεωρίτες που έχουν βρεθεί, συμπεριλαμβανομένου του Teghaza 001, χρονολογούνται στην πρώιμη ιστορία του πλανήτη. Ένας από αυτούς ανακαλύφθηκε στην Ανταρκτική το 1984 και αρχικά θεωρήθηκε ότι ήταν ηλικίας περίπου 4,5 δισεκ. ετών, όμως πρόσφατα εξακριβώθηκε ότι είναι περίπου συνομήλικος του Teghaza 001. Ο Teghaza 001 είναι πιθανότατα ο «γηραιότερος» από τους δύο.
Τα νέα ευρήματα στηρίζουν την ιδέα ότι ο πρώιμος Άρης διέθετε τα απαραίτητα συστατικά και τις συνθήκες για να φιλοξενήσει ζωή αλλά δεν απαντούν ευθέως στο ερώτημα αν όντως υπήρξε ζωή στον πλανήτη αυτόν, εξήγησε η Λι Σάπερ, που συμμετείχε στη συγγραφή της μελέτης και εργάζεται στο Ames Research Center της NASA και το Ινστιτούτο BAER στην Καλιφόρνια. Η χημεία του δείχνει ότι είναι διαφορετικός από τους άλλους γνωστούς μετεωρίτες. Ενδέχεται να προήλθε από τα νότια υψίπεδα του πλανήτη, ενδεχομένως από τη Λεκάνη Ελλάς, έναν από τους μεγαλύτερους κρατήρες πρόσκρουσης του Άρη, είπε η Λιου.
Ο ιστορία του ήταν πολυτάραχη.
Αποκολλήθηκε και εκτοξεύτηκε στο διάστημα από μια πρόσκρουση στην επιφάνεια του Άρη και ταξίδευε μέχρι που η τροχιά του διασταυρώθηκε με εκείνη της Γης. Στη συνέχεια μπήκε στη γήινη ατμόσφαιρα ως μετέωρο και προσγειώθηκε στη Σαχάρα, αλλά δεν γνωρίζουμε πότε συνέβη αυτό.
